It introduces some general theoretical notes fol-lowed by the analysis of interesting similarities between the beliefs of generally Turkish and English-speaking peoples.


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.
ri
КДЕ›ИЙ ª
®šЙЗ›šŸ
юËÌяÑÈ
НÀÇÈÐËÈÉÈ
ri
Аùïóôûğİïсы
ÄÂ№³½±
¯¹¯³´»·¹
›Е
¾я½Ã
›Е
¾я½Ã
К¯¶Ê»½±
¾я½Ã
ŸÎÉΰº·
©Îº·º
›Î»»Î³º·
d. Pa
prof.
Вκ·¸´±¯
prof.
œÎ¶¯¹ÎÁ
zr
: filologiya
Б¯¹Ê
www.filolologiyameseleleri.com
ri
ОÜÚА№êÜ
word names
words:
hyteronyms, hyterephones, homograph, capytonyms
Dilcilikd
hiteronim eyni cr yaz
b, mxt
naya malik szl
rdir. Ba
qa szl
des
k, onlar h
m d
homoqraflard
r, homo-
fon deyildir. Bu termin b
n hiterefonla qar
r. Hiterefonlar h
olurlar
, nki onlar
mxt
lif olub, eyni cr s
r. Hete-
refonlar
sil m
mxt
lif s
s dem
kdir, bu termin szl
tbiq edilir v
onlar yaz
na gr
mxt
ffz olunurlar. M
n, sea [si:] (expance
of salt water that covers most of the earth
s surface), see [si:] (have or use the
power of sight); son [s  n] (ones male
child), sun [s  n] (the heavenly body
from which the earth gets warmth and lig
ht). Amma, row [r
ou] ( a number of
things or persons in a line), row [r
au] (uproar, noisy disturbance) szl
ri hitero-
rdir. Mean (low rank or humble birt
h) - mean (be likely to result in, to
have smth in mind) szl
ri hiteronim ola bilm
z, cnki, onlar eyni cr t
olunur. Hiteroniml
saitl
rin t
ffz f
rqli olur v
onlar
iklik yaran
r. M
n, They were too
close [klos]
to the door to
close [klous]
it; We must
polish [poli]
the
Polish [pouli]
furniture; The
wind [wind]
was
wind [waind]
the sail v
Hiteroniml
r cml
iki grammatik funksiya n
yaranan szl
n, When I
graduate [gr
djueit]
the University, Ill become
a graduate
[grdjuit]
د:t]
тщô
Ďt]. Verilən misallardan grndy kimi, hiteronim ctlkl
rind
n biri isim, biri
fel kimi i
nmi
r hallarda onlar
ki f
rg ya onlarin
nda olur, ya da xsusi n
carpd
nda olur.
n vurgulu olmas
rtdir.
ki hecal
szl
rik ki,
n isiml
birinci heca vur
is
vur
u ikinci hecaya du
contest (n) contest (v
). Amma el
szl
vard
r ki, onlarda vur
mir. M
abuse v
use
szl
ri. Burada s
si (sound interc-
hange) ba
verir. Fel formas
nda [zzzz] cingiltili, isim formas
nda is
kar samit
əmiúə isim v
fel d
ri olmur.
n xsusi isiml
hiteronim ctly yaradir. Bel
ki, Oregon sz-
AB
ri t
find
n in kimi t
ri
amma Wiskonsin-da Oregon k
ndinin ad
nda sonuncu heca on kimi t
ffuz
olunur. US [ju: es] (Birl
tatlar) sznn ixtisar variant
nda b
zi ox
ar hite-
r yaran
r. Bel
ki, US Birl
n ba
ri [jues] kimi oxu-
zliyi d
malik olsa da, [s] kimi oxunur.
ri
r eyni sz eyni cr t
ffz edil
, onlar hiteronim yox,
tam omonimdir (full homonyms) (5, 169).
сčö
ÛĎсĎ
When I graduate [grdjueit],
Ill become a graduate [grdju
]; These
Ďdju:s] the produce [prdju:s
] that is shipped abroad;
Please, put my typewriter to use [ju:
s] because I never use [ju:z] it.
õĎщĎтóĎü
щğссĎ
si kimi
ČčрĎ
чôñрğ
ýúïрïò
üĎöĎрĎ
чïрčóырыúыр
îсúğüóĎ
щïüсы
ñурċуúу
İôтğрсĎù
ČčрĎрğù
ýúïüóï
щôõï
ýúур
CONtest (noun), conTEST (verb). A
сĎсğóğр. Фôú фýрûïсыüóï ýúïü усô [ööö] õğüČğú-тğúğ сĎс ùğûğ сĎсúĎüğр, ğсğû фýрûïсыüóï ğсĎ [сссс] ùïр сĎс ùğûğ
üčñúĎрğ
ri
фĎрòúğ
ýúурúïр
ČčрĎ
ðурïóï
[ri:d]
[red]
щğтôрýüğûúĎрúĎ
ýхшïрúïрыüóïü
verilmir.
ÛĎсĎúĎü
[:g
st]
the eight calendar month,
[:gst]
important; Begin Russian born
zraili politician, begin
to start;
author of a Biblical book, jo
b employment; Said Egyption
port, said spoken;
Ûïúô
capital of
islands,
man gender;
a city in France,
beautiful;

place for
Warms City in South West Germa
ny, worms plural form of worm
óôİğúóğр
ğùğ
сĎðĎðóĎü
ir
ðğрğüõğсğ
olu
ðğúĎр
щğтôрýüğû
İïöыúûïúыóыр
щĎрфúĎ
hitreroniml
r ly d
mvcuddur, ancaq onlar olduqca azd
ri-dress(compensate),ree-dress or ri-
dress(compensation),ree-dress (dress
again);

úïтыü
óğúğüóĎ
õýğü
),
(
сčöцüцü
ûĎûуúïты
İïİыúûïсы
óčİцúûĎсğ
s.
Aksent hiteroniml
rast g
k olur, bu zaman burada vur
r. Burada al
nma szl
ingilis szl
ri qo
r. M
n, attaches
ətei] (a person who is attach
ed to the staff). attaches [
tiz] (fasten or
@oldid
2. http://www-personal.umich.e
3. http://en.wikipedia.org/
4. http://www.fun-with-words.com/nym-hitronym.html
rbaycanca, rusca v
frazeoloji l
Aziza Hajiyeva
Hyteronym and their Differe
ntiation from Homonyms
Summary
The article deals with hyteronyms a
nd their differentiation from homonyms.
A pair of hyteronyms are words that have
the same spelling but different pronuncia-
tion and also different meanings. In lingui
stics they are called homographs because
they are alike.
ri
поɫɜящɟна
мɟжɞɭ

зɜɭчания
пишɭɬɫя
оɞинакоɜо
ɞɭющиɟ
ɝɪаммаɬичɟɫки
ɮɭнкциональныɟ
ɬɪɟɯɜɟɪшинныɟ
ɝɟɬɟɪонимы
kram Qas
mov
filologiya elml
ri doktoru, professor
ri
RZA
YYATDA ONOMAST
N SLUB
XSUS
Aar szl
onomastika, antroponim, toponim,
ri
yi v
satq
Mindilli
yaltaql
rliyi,
manl
il
slubi r
nglik yaradan vasit
r oxdur v
onlardan biri d
r. Epifora h
sr v
zm
asanl
lb ed
slubi vasit
dir. M
n:
- m
yi byklkd
ya
- k
ya
dolu bardaq g
di (S.Da
).
bir gnd
r, birinci sinifd
l-ayaq. (Qabil)
dii dild
iki cr
xs adlar
na rast g
lirik ki, bunlar
ri ham
find
dilir v
xalq aras
mvqed
durur. Linqvistikada bu tip adlar
real adlar adland
r. Ikinci qrupa daxil olan adlar is
yaz
find
ri
m, Gld
G samiti il
ba
lanan otuz iki
xs ad
yaratm
r, burada S
samiti il
ba
ringl, Sonagl, S
xs ad
, A saiti il
nda
niz, Aypara, Ayna, Ayt
n, Aytac
yaratmaqla onomasti-
dirmi
Grndy kimi bu adlar h
metafora
ri
... camaat yaras
dey
i ancaq bunun az
lamazadan
razmenkaya
baxar, bu zaman qap
l al
r, daha oyuna qalmazd
bin yaranma s
da geni
verm
obraz
b-
il
oxucuya atd
rma
a nail olur. Bu slubi gedi
S.Da
yarad
nda daha tez-tez t
tkar
n Bekar M
rind
t yetir
idi. Ancaq he kim ki
ini bu adla ca
Bekar a
lar. Bekar is
hur idi. Dem
k olmazd
ki,
r kimi onun da boyuna biilmi
minin bu l
divar
vurulan quru pal
q kimi d
yap
lmam
n ona yara
ki, M
li h
siz idi, y
ni m
bir s
ri
kimi
b damc
tarixi q
manlar xat
kilm
si v
manl
si kimi t
qdim edilm
si m
n slubi manerad
r:
i
Ham
mil)
ullar
r biri
zm dilind
xs adlar
misran
n sonunda verilm
deyildir. Bu qafiy
xatirin
verils
eir dilinin ah
olmas
da
min edir:
nim ad
nim ad
nimki d
nimki d
sad
si bir nv ritmin oynaql
ah
daha da art
r. Seird
eyni s
rkibin
malik szn mumi v
xsusi isim kimi
sadfi omonimin yaranmas
nir. M
Onun z mehriban. (T.Mahmud)
b tuturdu tutu. (Z.X
mt
ri
a sonsuz m
ri
Onomastik vahidl
rin slubi xsusiyy
ri t
dqiqat obiyekti kimi geni
bir
edir v
bunun d
n ara
si onolmalogiyam
mhm
miyy
rbaycan dilinin onomologiyas
rbaycan toponomiyas
n leksik probleml
ri. Bak
ayeva. B
tkar, sz v
оɫоɛɟнноɫɬи
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
ɏɭɞожɟɫɬɜɟнный
лиɬɟɪаɬɭɪноɝо
ɟɞиницами
ɫɬилиɫɬичɟɫкиɟ
ɫɬаɬьɟ
пɭɬи
ономаɫɬичɟɫкиɯ
оɫоɛɟнноɫɬи
Stylistic characteristic of onomas
tic units in written literature
Summary
Literary style of written
literary literature is rich
in onomastic units. One of
the matters here that attracts attention is
their stylistic feat
ures which necessary
attention hasnt been paid
to in our linguistics. The article has namely been
dedicated to the same problem. On the basi
ri
N HACIYEVA
STEML
NAMLAR
Aar szl
inam v
inanclar, mifologiya, mvhumat, b
Key words:
beliefs, mythology, superstition, evil eye
ɫɭɟɜɟɪиɟ
Mvhumat s
li inam v
inanclar
n xalq iind
ox byk t
malik olmas
min xalq
nda d
rin iz buraxmas
r. Dild
sil
ke
daim xalq iind
rar edil
larda h
kk olunan bu inam v
inanclar heyr
tamiz gc
malik-
r. H
tta sa
malik olan insanlar onlara inanmad
min
bu mvhumatlara
r, nki daxild
bu inamlara
ri
roma dini m
rasiml
istifad
edil
indi d
katolik
rind
mq
rlanmas
nda duzdan istifad
edilir v
ona gr
li hesab edilirdi. Orta
srl
bel
bir
inam mvcud idi ki,
nda duraraq bir m
qam gzl
ri
hudi ad
rin
gr
pis n
n qorumaq n onun bil
para ba
lamaq laz
r. H
tta masir dvrmzd
bel
bu cr ad
n qorumas
inan
rlar.
1958-ci ild
AB
-da pofessor Eduard Cifford B
r kitab
r edib,
burada oxlu faktik material g
dir. O gst
inam
dim dvrl
stin, Roma, Yunan
stan lk
inti
tapm
rbaycan dilind
dim tarixi olan bu ifad
xrafatla
r. Pis gz
r) ifad
sin
M.
rind
rast g
lirik.
airin Mahi-R
r adl
eirind
dan baxma biz
ma, durram, el
vurram ki, batarsan...
, bizim bu maddi, t
bir d
, real olmayan al
var imi
zi adamlar
cadug
pis ruhlar yerl
ri ox z
rlidir. Eram
l I minillikd
r cr kosmetika d
dim insanlar kosmetikadan h
m
n kultu icra
istifad
edirdil
nsan zn f
atma
ki, h
n qoruna bilsin. Gz
zilmi
na sal
malaxit il
yirdil
r. Gman edirdil
nmi
gz b
ala bil
r.
lumdur ki, h
eram
zdan be
min il
dim
merd
gz
srm
ti olmu
dur. Bu inam M.P.Vaqifin a
dak
beytin-
ifad
n sevmi
m ala gzn srm
Dem
alan gz anlay
sonralar zn
tam zidd bir
na k
ri
rlarm
. Bu, m
yaralardan qorunmaq ndr. Bel
gz da
farslar d
taliyada b
r sahibl
rini xsusi gzlkl
cbur edirdil
rmi
ri
dem
k olar ki, btn trk xalqlar
da gzg il
ba
eyni
inama inan
ni gzgnn q
lam
dir. Az
rbaycan dilid
bu inamla ba
ifad
xalq ars
nda tez-tez rast g
Gzg q
gzg xeyr
deyil; S
xtilik g
Az
rbaycan dill
gzg il
ba
inam
daha
bir maraql
ifad
var:
Covering mirrors after a death in the home

kims
gzgl
gilt
XVI
bii, paralel al
bir qap
, portal hesab edilirdi. Hesab edirdil
bir insan gzgd
uzun mdd
baxard
sa orada iblisin
bil
rdi. Bu fikir xsusil
ona gr
qorxulu idi ki
, insanlar gzgd
olan
simalar
si qar
nda idi. Bu qor-
fobiyalar evd
bir k
ri n
il
rtm
k, ba
lamaq ad
yaranmas
na s
b olmu
rind
bu fakta ilk d
1780-ci
rast g
linmi
1900-cu ill
k mtl
n biri idi. 1911-ci ild
The Golden Bough mifoloji
ri il
tan
antropoloqu Ser Jeyms
Corc Freyzer bu inam
nda yaranm
ifad
iza-
verir: It is feared that the soul, projected out of the person in the shape of his
reflection in the mirror, may be carried
off by the ghost of the departed, which is
commonly supposed to linger about the
house till the buri
al. (4) Y
bir qorxu durur ki, insan
ksi formas
ssm
olunmu
ruhu d
fn olunana q
evd
yubanmaqda olan l
find
bt oluna bil
r. Bu inam
n Avropa v
Amerikada daha geni
ba
qa bir variant
da vard
lm
bir insan
larsa, h
min insan
ksini gzgd
k mmkndr.

rbaycan xalq
krov A.M. Mifologiya, 3 cild, Bak
, elm, 1995.
Oliver Harry. Black Cats and April Fool
s: Origin of Old Wives Tales and
Expressions originated from the identical beliefs
Summary
This article deals with the id
entical beliefs in different languages and their
ri
Such expressions and also their identity are analysed on the basis of materials of
different languages. Also some word colloca
revealed and analyzed in the
article. It introduces some
ri
[email protected]
ELM
Aar szl
ma, kommunikasiya, iqtisadiyyat, s
lxalq
r, texnologiya, mltilinqualizm.
мɟжɞɭнаɪоɞныɟ
ɛлизкиɟ
мɭл
ɬилинɝɭализм
Keywords:
globalization, communication,
economy, industry, development,
international organizations, close
relations, technology, multilingualizm.
r kemi
r, elm i
naslar v
mxt
lif sah
ridir. IBM,
Apple kimi dnya miqyas
nda tan
nfuzlu
r z m
lim v
istifad
kitabalar
dig
r dill
rcm
ri
-satq
ri
fini k
nara qoydu
umuz zaman, sad
geri qalan t
prosesin
aid
qamlar n
al
kimidir:
zif
xsusiyy
lumat
lmas
lmas
- formatla
rma;
- reviziya;
rma.
inin z normal olaraq kommunikativ proses in uzun, z
rind
Texniki t
ni dig
ni nvl
ca faktor terminologiyan
n daha intensiv istifad
sidir. M
hz buna gr
texniki t
rcm
deyildikd
la g
n ilk mvhum mxt
lif xsusi sah
ri
n terminologiyad
Terminologiya elm, texnika, sosial elml
laq
li szl
ri
n mxt
lif sah
isifad
olunan terminl
ri ara
elm sah
sidir. Uzun ill
rdir ki, terminologiya n
si, terminl
rin
sttandartla
lmas
, istifad
si, vahid terminoloji m
lumat bazas
lmas
aliml
rin maraq v
ma obyekti olmu
Kemi
dili aliml
r terminologiya sah
rcm
rkibind
ayr
lmaz bir hiss
ril
baxd
qlar
gst
n maraq da
olaraq m
qalm
. Ancaq 1980-ci ill
ri
nda bir ox ox
arl
q olan bu sah
r aras
nda ox mhm f
rqlilik d
r. T
rcm
sah
si, t
edil
tnin analizi v
prosesi f
aliy-
birba
n, terminologiya sah
bir
ssisin d
formala
an bilgini t
msil ed
zmun dyml
ri v
leksik formalara yn
lmi
ndan da h
aras
r mvcuddur.
rcm
di semantik-praqmatik qurulu
lar
bir dig
daha orijinal
formada evirm
, terminologiyan
fi t
ekspertl
ri v
dig
mt
ri n istifad
lveri
aid terminl
ri vahid
toplay
t, qlossari v
ya m
lumat baza xarakterli terminoloji qaynaq
yaratmaqd
terminologiya aras
ri
iriyev E.C.
rbaycanca, Az
Masir L
Aksoy Fatma. A Comparative Study: Tr
anslation of Legal terminology in
English, French and turkish Texts: Master
s Thesis. Ankara, H
ri
[email protected]
Aar szl
isim, fel, inversiya, vur
ulamaq n, mbt
Key words:
for emphasis, subject.
ɫɭщɟɫɬɜиɬɟльноɟ
ɭɫилɟния
ee.
da il
aimes (like)
ri yerini d
Aimes tu le
sual cml
si dz
lir. Bu sual cml
si ingilis dilind
(S
rsan?) sual cml
si il
st-st
d
r. Alman
inversiya hadis
si ingilis dilind
ki inversiya hadis
uy
lir. M
alman dilind
ingilis dilind
you like
(S
rsan) m
verir. Bu cml
inversiyaya u
qda
kimi yaz
r, bu da ingilis dilin-
(S
rsan?) m
ifad
olan dill
nisb
st sz s
na malik olan dill
sin
daha tez-tez t
sadf edilir. Bu, x
susi qrammatik kons-
truksiyalar
si kimi yox, daha ox praqmatik s
verir.
Bildiyimiz kimi ingilis dilind
sabit sz s
ras
mvcuddur. Bu o dem
kdir ki,
qli cml
fikrin predmetini bildir
n cml
rinin he birind
n as
olmayan v
ctt
rkibli cml
zv kimi
ni mbt
da; ikinci yerd
is
mbt
daya tabe olan v
mbt
ri
n
kem
dz
nversiya m
bir fikri vur
What a smile she had. (C. Bronte)
What do you mean? Im telli
ng the truth. ( J. Bocarro)
the way hes leaving? (A. Hailey)
Then came the question of drink. (W. S. Maugham)
da-fel inversiyas
(subject-verb inversion). Bu zaman mbt
da il
na da
yan fel yerl
rini d
ir v
cml
sz s
fel+mbt
da
On the top of the hill
was a bunch of flowers
ki fel inversiyas
(subject-auxiliary i
nversion). Bu inver-
siya n
mbt
da il
km
ki fel cml
ki yerl
rini d
cml
sz s
km
ki fel+mbt
da (auxiliary+subject) v
ya km
fel+mbt
at home when my phone rang.
Bu geni
yay
inversiya nvl
zi dig
r qrammatik struktur-
lar da inversiyaya u
r. Buna
there is, there are
ifad
ri il
n cml
ri ,
ya
szl
ri il
ba
lanan cml
ri, So do I v
ya Neither do I tipli
cavab cml
s. misal gst
ndi is
tipik inveersiya nvl
rin
ayr
-ayr
qda bir daha n
r salaq v
on-
nda bilikl
rimizi misallarla mhk
yay
inversiya nv km
ki felin mbt
sas
n sual cml
Will you tell
me what your attitude is to medicine and to this hospital?
nothing to you? (C. Bronte)
Why, then, shouldnt the students be allowed
to look at their textbooks
during the examination? (Max Shulman)
ri
long?
How long is this story?
Has she found
her keys?
There is/ there are konstruksiyas
There is / there are ifad
ri il
n cml
, eyni zamanda bu
rkibind
modal fel v
ya
na da
yan fel olarsa bu
zaman inversiya t
s:
bout Spain in todays newspaper.
Once upon a time there lived an old man in a small house by the sea.
There must be reason for their arrival.
There exist several theories on this matter.
ya there szl
ya
ba
lanan cml
inversiya hadis
si ba
verir. Onu da
ya
il
ba
lanan cml
r idiomatic xarakter da
r.
Here comes my bus
there came a time
when Joe didnt do new things any
Here comes your friend.
r here v
lanan cml
zliyi il
ifad
olunarsa, bu zaman fel mbt
Here he is
, Mr. Mason! Called th
there I was
, high up on the chair, publicl
y displayed as an ugly
example of evil. (C. Bronte)
There she is.
Here he comes
nda inversiya:
So do I v
Neither do I tipli cavab cml
inversiya t
1. I like coffee.
2. I don't like coffee.
Neither do I.
3. She will wait for them.
So will I.
4. She won't wait for them.
Neither will I
minin bel
mr
b cml
ri
I like coffee, and
so does Ella
She will wait for them, and
so will my brother
She will not wait for them, and
neither will my brother
rt budaq cml
if ba
, bu zaman cml
inversiyaya u
r if ba
cml
cml
sabit sz s
Should my son call,
ask him to wait for me at home. If my son should
call, ask him to wait for me at home.
I would have helped him
. If I had known him, I
would have helped him.
Were I not so tired,
siz nitqd
ei vasit
, bu zaman
said Mr. Rochester.
I lost my purse,
If they spoil it for me to night,
Susie continued, Ill kill them, the
r bu tipli cml
mbt
ifad
olunursa, bu zaman
cml
mbt
Oh, this is awful, awful,
I was surprisrd when I learned students go out to dinner with their
lecturers,
. ( Bob Weinstein)
Dont mention it,
he answered.
r said, asked, replied szl
ri vasit
, bu zaman
Coleman said: Thank you fortelling me. (A. Hailey)
John Steinbeck once said: A great t
eacher is a great
artist and you know
how few great artists there are in the world.
zi hallarda nida cml
rind
fikri daha vur
kild
ifad
ri
are these roses
How beautiful these roses are!
r cml
verilm
inkar z
ri never, never befo
re, not only......but also,
not until, no sooner, hardly, sc
arcely, rarely, seldom il
ba
layarsa, bu zaman
min cml
rayar. M
meal when the phone rang.
Seldom have I seen such a beautiful view.
Rarely did he pay anyone a compliment.
nversiyaya u
n konstruksiyalar daha ox formal
smi yaz
verir
.
Лɟкɫиколоɝия
.Adilov, Z.N.Verdiyeva, F.M.A
ayeva
dililik terminl
ri Maarif,
ectory.com/article.html
http://en.wikipedia.org/wiki/
biyyat:
Ch.Bronte Jane Eyre Oxford Book worms 6
Ilaha Mammadova
Inverted Word Order
Summary
This article deals with the inversion.
, inversion is any of several
grammatical constructions where two expre
ssions switch their order of appearance,
that is, they invert. The most frequent
type of inversion in English is subject
, where an auxiliary verb
changes places with its subject
; this
often occurs in questions, such as
, where the subject
ri
ɫлоɜ
моɞальноɝо
или
поɞлɟжащим
иɫпользɭɟɬɫя
эмɮаɬичɟɫкоɝо
ɭɫилɟния
brahimova
filologiya elml
ri namiz
ri
ДЯoИoЛЯШДИ|ИМЯСИНДЯ
ÍÈÒÃ
ɫɟманɬика
ɫиɬɭация
Keywords
: semasiology, lexical semantics, gr
ammatical semantics, the language
xiliary members in the re
ÂÀÙÈÄËяÐÈÍÈÍ
юÉÐяÍяÍ
ÑÅÌÀÑÈÎËÎОÈÉÀÄÛÐ
ÂÀÙÈÄËяÐÈ
ÌÎÐÔÅÌËяÐ

ËÅÊÑÈÊ
ÙÈÑÑяËяÐÈ
ÌÀÑÈÎËÎОÈÉÀ
ÑюÇËяÐÈÍ
СÅÌÀÑÈÎËÎОÈÉÀ
ÑюÇÖÍ
ÂÀÙÈÄËяÐÈÍÈÍ
ÑÅÌÀÑÈÎËÎОÈÉÀ
ÌяÙÄДÄËÀшÄÛÐÌÀÃ
ÄÅÉÈËÄÈÐ
СюÇËяÐÈÍ
ÊÈÌÈ
ЖÖÑДÑÈÉÉяÒËяÐÈÍÈ
ÉÀÐÀÄÛÚÛËÛÜÛ
ÀÑАÅÊÒËяÐÈÍÈ
ÑÅÌÀÍÒÈÊÀ
ÑÅÌÀÑÈÎËÎОÈÉÀ
ÄяÉÈшÌяËяÐÈÍÈ
ÂÀÙÈÄÈ
ÑÅÌÀÑÈÎËÎОÈÉÀ
ÌяÍÀÍÛÍ
ÃÀÍДÍÀДÉÜДÍËДÃËÀÐÛ
ÙÀÃÃÛÍÄÀ
ÄяÉÈшÌяËяÐÈ
шяÊÈË
ÑÀÙяÄя
ÄÈËИÈËяÐÈÍÄяÍ
ÐÎÂÑÊÈÍÈÍ
ÒяÄÃÈÃÀÒËÀÐÛ
АÐÎÁ
ÌÎÐÔÎËÎОÈÉÀÉÀ
ÑÈÍÒÀÊÑÈÑя
яËÀÃяËяÍÄÈÐÈËÈÐ
ÎЖшÀÐËÛÃ
{ÎÊÐÎÂÑÊÈ
ÊÀÒÅÃÎÐÈÉÀËÀÐÛÍ
ÒяÄÃÈÃÀÒ
ОюÑÒяÐÌÈшÄÈÐ
ÇÀÌÀÍÄÀ
ÌÖяËËÈÔ
ÑÅÌÀÑÈÎËÎОÈÉÀÍÛÍ
ÄÀÍÛшÀÐÊяÍ
ÑÅÌÀÑÈÎËÎÆÈ
ÒяÄÃÈÃÀÒËÀÐ
ÑÈÍÒÀÊÒÈÊ
ÑÅÌÀÑÈÎËÎОÈÉÀ
mДÄÀÃÎÂÀ
ЯËяÊÁяÐËÈ
oДÐÁÀÍÎÂ
шяÐÙ
ri
ÔÅËËяÐÈÍ
mДÄÀÃÎÂÀÍÛÍ
ФÅËËя
ÄÀÈÐ
ÒяÐÊÈÁÈÍÄяÊÈ
ЛÅÊÑÈÊ
ÌяÍÀÑÛÍÀ
ÔяÐÃËяÍяÍ
ÑюÇËяÐ
ÂÀÙÈÄËяÐÈ
ÎËÀÍ
ÁÈËÈÐ
ÑюÇÖÍ
ÎËДÐ
ÄÀÍÛшÛÃ
ÇÀÌÀÍÛ
ÎËÄДÜД
СюÇÖÍ
ÁÈÐËяшÌяÄяÍ
ÚÖÌËяÄяÍ
ÎËÄДÃÄÀÍ
ÁÈÐ
ÌяÍÀÄÀ
ÒяÑяÂÂÖÐ
ÌÖÚяÐÐяÄËÈÊ
ÁÈÐËяшÌяÄя
ÃÀËÄÛÐÛËÛÐ
АÇяÐÁÀÉÚÀÍ

ÌяÍÀËÛËÛÜÀ
,
ÌÀËÈÊÄÈÐ
КÎÍÒÅÊÑÒ
ÐÅÀËËÀшÌÀÑÛÍÛ

ËÅÊÑÈÊ
ÊÎÍÑ
ÁÈÐËяшÌяËяÐÈÍÄя
юÉÐяÍÈËÌяÑÈ
ËÅÊÑÈÊÎËÎОÈÉÀ
ÑÅÌÀÑÈÎËÎОÈ
ÌÎÐÔÎËÎОÈÉÀ
ÊяÍÀÐÄÀ
ÑÅÌÀÍÒÈÊ
ÊяÑÁ
ÌяÍÀËÀÐÛ
ÈÇÀÙ
ÚÖÌËя
ÄÀЖÈËÈÍÄя
ÀÍËÀшÛËÛÐ
: 1.
ÂÅÐÄÈ
. 2.
ДÎÑÒËÀÐÛÍ
ÈÊÈÍÚÈ
ÚÖÌËяÄя
ÒÀÌÀÌ
ÅÒÌÈшÄÈÐ
ÌяÍÀËÀÐÛÍÄÀ
ÀÄÀÌÛÍ
ÈшËяÍяÐяÊ
ÌяÚÀÇÈ
ЛÀÊÈÍ
ÌяÍÀÑÛÍÄÀ
ЩÀÚÛ
ИÎЖ
ÊÈÌÈ
ÑюÇÖÍÖÍ
ÄяÃÈÃËяшÄÈ
ÀÐÀÑÛÍÄÀÊÛ
ÌÖяÉÉяÍËяшÄÈÐÈËÌяÑÈÍÄя
ÌяÍÀÉÀ
ÃÐДАËÀшÄÛÐÛË
ÄÈÐяÍ
ÌÖяÉÉяÍ
ÁюËÖÍÖÐ
ÂяÐÄÈш
ÁÈËÄÈÐяÍËяÐ
ÁÈËÄÈÐяÍ
mÅËя
ÁÈÐËяшÌяÑÈ
ÌяÍÀËÀÐ
ОяËÈÐ
яÂÂяË
МяÑяËяÍ

ÚÖÌËяÑÈÍÄя
ОÖÚËÖ
ri
ОÍДÍ
-
ÚÖÌËяÑÈÍÄя
ÌяÍÀÑÛÍÄÀ
ÁÈËÄÈÐяÍ
ÊÈшÈÍÈÍ
ÒДÒДÌД

ÁÈËÄÈÐÌяÊ
ÁÈÐËяшÌяÑÈÍÈ
ÖИÖÍ
ÑюÇ
ОюÐя
ÚÖÌËяËяÐÄя
ÈÔÀÄя
ÐÅÀËËÀшÌÀÑÛ
ÖИÖÍ
ÑÈÒДÀÑÈÉÀÑÛ
ÌÖÑÒяÃÈË
ÚÖÌËя
ÔДÍÊÑÈÉÀÑÛÍÄÀ
ЛÀÊÈÍ
ÌяÍÀÑÛÍÛÍ
ÑюÇ
ÒяËяÁ
АÀÐИÀÍÛÍ
ÚÖÌËяÑÈÍÄя
ЛÀÊÈÍ
ÌÖÚяÐÐяÄËÈÊ
ÌÖÚяÐÐяÄËÈÊ
ÙÈÑÑя
ÌяÚÀÇÈ
СюÇ
ÁÈÐËяшÌяÑÈ
ÃÀËÀÍ
ÀÉÄÛÍËÀшÄÛÐÛÐ
ÁÈÐ
ÑюÇÖÍ
ÙÈÑÑяÑÈÍÈÍ
ÌяÍÀÑÛÍÛÍ
ÎÍÖÍ
ÁÈÐËяшÌяÑÈÍÈÍ
ÁÈÐÈ
ÊÈÌÈ
ÈшËяÌяÑÈ
ÂÀÚÈÁ
ÄÅÉÈË
МяÑяËяÍ
ОÍËÀÐÛÍ
. 2.
ОÍДÍ
ÉДÌДшÀÃÄÛÐ
. 3.
ДÎÑÒДÌ
ÌяÍÈÌ
СÅÌÀÑÈÎËÎОÈÉÀ
ÄÈË
ÂÀÙÈÄËяÐÈÍÈÍ
ÌяÍÀËÀÐËÀ
ÑÅÌÀÑÈÎËÎОÈÉÀÄÀ
ÄÀÙÀ

ÌяÍÀÑÛÍÄÀÍ

ÎÌÎÍÈÌËÈÊ
ÑÈÍÎÍÈÌËÈÊ
ÀÍÒÎÍÈÌËÈÊ
ÊÈÌÈ
ÊÎÍÒÅÊÑÒÄя
{ÐÎÔ
ÄÈËÈ
ÔÅËËяÐÈÍ
ÁÈÐËяшÌяËяÐÈÍÈÍ
ÈшÒÈÐÀÊÛ
ÄÅÌяÊ
ÄÅÉÈË
ÒяÑÄÈÃ
ÅÒÌяÊ
ÙÈÑÑяÚÈÊËяÐËя
ÁÈÐËÈÊÄя
ÙÈÑÑя
ÈÁÀÐяÒ
. 67).
ÌяÑÄяÐ
ÀÒÛËÛÐÑÀ
ÅÊÑАÐÅÑÑÈÂËÈÊ
ÒяÑÄÈÃËÈÊ
ri
ÌяÍÀ
ÎÍËÀÐÛÍ
ÐÅÀËËÀшÛÐ
ÌÖÑÒяÃÈË
ÌяÍÀ
ÁÈËÄÈÐÈÐ
ÌÖЖÒяËÈÔ
ÁÀшÃÀ
ÂÅÐÌяÊ

ÂÀÑÈÒяËяÐ
Ȼɭлаɯоɜɫкий
Моɫкɜа
ÄÈËÈÍÈÍ
mÀÊÛ
ɞɪɟɜниɯ
ɭɬочнɟнии
лɟкɫɟм
ɪɟализация
ɭɬочнɟниɟ
ɟɞиниц
ɫиɬɭации
ɋɟмаɫиолоɝия
-
наɭка
Языкоɜыɟ
наɭки
изɭчаɟɬ
значɟния
ɫɟмаɫиолоɝии
мɟжɞɭ
значɟниями
ɝɪɭппиɪɭяɫь
лɟкɫико
люɛой
оɛɪазɭюɬ
ɬɪɟɛɭɟɬ
ɪɟɞɟлɟннɭю
ɪɟчɟɜɭю
ɫиɬɭацию
значɟний
ɫɭщɟɫɬɜиɬɟльныɯ
ɪɟализации
ɫлоɜа
лɟннɭю
ɫɪɟɞɫɬɜа

чаɫɬицы
Shahla Aliyeva
Role of word-combinations
in value specification
Summary
In article semantics of lexe
mes is investigated and real
isation and specification of
language units in a cont
ext of word-combination
s, in a speech situ
ation is considered.
Semasiology - the science of
the importance of li
nguistic units. Lang
uage units have
ri
different values. Semasiolo
gy as a branch of scienc
e studying how lexical and
grammatical meanings of lan
guage units. The main obj
ect of semasiology is the
meaning of the word. The words are differe
nt between values. Words with different
meanings, grouped with lexical
and grammatical point of vi
ew, move to different parts
of speech. Words in context refe
rs to any object, ev
ent, signs, traffic, and thus form a
new lexical meaning. Realizat
ion of the value in
the offer require
s a speech situa-
On a material of the concrete language fa
cts shades of values
of adjectiv
In addition to the values of the
basic meaning of the word play a
ri
НЕОЛОȽИЗМИ
ȺНȽЛИЙɋКОМ
МОРɎОɋИɋɌЕМИ
Aar szl
neologizml
r, ingilis dili, morfologiya, artikl
анɝлиɫкий
Key words:
Neologism English, morphological, article
ɫɭщɟɫɬɜиɬɟль
ɫɭɮɮикɫа
ɫоɝлаɫɭюɬɫя
ɭпоɬɪɟɛляюɬɫя
ɭпоɬɪɟɛлɟния
нɭлɟɜоɝо
: ... taking language
out of classroom (
ɜыɫɬɭплɟния
ɭчаɫɬ
ɫимпозиɭма
-he
When a person has
no will to live he is often very difficult to help),
ɭпоɬɪɟɛляɟɬɫя
ɜмɟɫɬо
you seen your old man in a closed-dow
ɜыɛоɪɟ
мɟжɞɭ
личным
мɟɫɬоимɟниɟм
чаɫɬноɫɬи
мɟжɞɭ
ɜɭɟɬ
ɫмыɫлоɜыɯ
иɫпользɭюɬɫя
полноɬɭ
ɛлизоɫɬи
ɫɭщɟɫɬɜɭ
мɟɫɬоимɟния
ri
ɬом
ɫɬаɬɭɟй
-
ɫознания
ɫɭщɟɫɬɜиɬɟльными
оɛозначающими
иɫчиɫляɟмыɟ
ɬолько
ɫɪаɜниɬɟльной
-
less
- least,
нɟопɪɟɞɟлɟнноɝо
мɟɫɬоимɟния
-
You'll find that recipe contains
very little dried milk solids-
количɟɫɬɜо
молочныɯ
dried milk soids-
мало
ɪазличныɯ
ɫɭɯиɯ
little
);
мɟжɞɭ
that
ɫлɟɞɭющɟɟ
яɜляɟɬɫя
ɪазɝоɜоɪным
аɪɬикля
мɟɫɬоимɟния
- one-
- this
ɭпоɬɪɟɛляɟɬɫя
There was
ri
There was this traveling salesman, and
he ...
ɭпоɬɪɟɛлɟниɟ
- one
ɫɜиɞɟɬɟльɫɬɜɭɟɬ
мɟжɞɭ
This Fred
Snooks turn out to have 24 cats One Fred
Snooks was found to be in possession of
чɟлоɜɟкɟ
ɭпомянɭɬом
ri
ɭказаɬɟльноɟ
мɟɫɬоимɟниɟ
) I read a story about the theory of
That/this look a long time to read
ɭказаɬɟльноɟ
мɟɫɬоимɟниɟ
a story about the th
eory of evolution
);
read a story about the theory of evolution. That/this/it took a long time to gain
popular acceptance
ɭказаɬɟльноɟ
мɟɫɬоимɟниɟ
личноɟ
-it,
the theory of evolution
компонɟнɬɭ
ɫлоɜоɫочɟɬания
a story about the history of
).
read a story about the theory of evolution. That/this
look a long time to understand
that
ɛолɟɟ
Do that, -do it
-do so
чаɫɬо
: A) Rover
is
Yes, he always does that/it/s
o when he wants attention;
Mr.Brown goes to the hospital for treatmen
t every week: in fact
he has been doing
that/it/so ever since I have known him.
мɟжɞɭ
ɫмыɫлоɜыɟ
-Do it
ɫлɭчаɟɜ
-do so-
Martin is
painting his house. I'm told
he does it every four years
Martin is painting his house. I'm told this
is merely because his neighbour did so
ɬипа
-Do that
оɬличаɟɬɫя
-do it
ɞɜɭɯ
- that
ɛолɟɟ
ɭɞаɪɟниɟ
it.
Is Connie
still trying to light the stove?
She should have DONE it by NOW
Are you trying
to light the stove with a
match? I wouldn't do THAT.
do it,
do that,
ɭпоɬɪɟɛляɟɬɫя
оɝɪаничɟнным
ɫказɭɟмыɯ
коɬоɪыɟ
ɫɭɛъɟкɬа
конɬɪолиɪɭɟмыɟ
ɫамим
A)When you chop off a chicken's he
ad and its already dead, it still kicks
a few times. B)Why does it do THAT? A.
[ ... ]. B/I wonder how it DOES it.
Лиɬɟɪаɬɭɪа
1. English grammar. M.Ganshina. N.Vasilyevskaya.
2. English grammar in USE. Murphy (advanced).
ngilis dilinin praktiki qrammatikas
smixan R
himov.
ngilis dili morfgoloji sistemind
neologizml
minin artikl isim
zlik v
onun nvl
ri haqq
nda m
lumat
n cml
oynad
rol v
funksyalar
ndan shb
t a
r, eyni zamanda
this v
that i
rinin cml
yeni szl
ri yaratmas
Bu
ngilis dilinin morfologiyas
nda ayr
-ayr
nitq hiss
rind
n: isim,
xs v
ri
zlikl
rinin yeni v
az tan
ri haqq
r verilir. Veri-
lumatlarda h
m khn
Neologisms in the Englis
h mortphological system
Summary
The article gives information about th
function in the sentence at the same time
about the demonstrative pronouns this and
the forming new meanings in the sentence
Transition of loan words and their adapta
tion to internal laws of language is
Follow will make a reservation, that
and loan words
are allocated ability to influence lexic
ri
rbaycan v
ingilis dill
rinin materiallar
sas
Aar szl
rfliyi.
Key words:
variation, speech, adverbial modifier of purpose.
ɪɟчɟɜой
tin inki
əúə
tsiz mm-
knsz olu
lmar
q,nki dnya xalqlar
af tarixini dill
ri
variativ xsusiyy
ri d
k n eksperimentd
n isifad
olunmu
lum olmu
dur ki, h
qiqi dil da
il
min dild
n xarici dil kimi istifad
tdikl
ri sintaktik strukturlar
n formalar
nda da d
iklik ba
verir.
siz ki, mxt
lif koqnitiv haz
a malik olan nsiyy
lar
nda yol verdikl
ri variativ xsusiyy
ri eynil
dirm
k dzgn olmaz, nki
ikinci halda ba
ver
n variantlar mqayis
olunan dill
rqli struktur-
T 0,12 0,18 0,07 0,07 0,15 0,07 0,2
TT 141 147 147 143 137 136 126
83 83 65 79 77 73 73
T 0,12 0,14 0,08 0,8 0,12 0,06 0,16
TT 155 164 152 151 139 166 154
84 82 79 79 77 75 79
T 0,09 0,16 0,05 0,05 0,14 0,09 0,14
TT 152 178 199 198 156 147 135
78 80 68 73 74 67 71
ks olunan akustik gst
ricil
lum olur ki, f
rqli
informantlar f
ricil
rin (mlodik, dinamik, temporal) da
m
ri
gr
melodik v
dinamik strukturlarda cml
nin sonuna do
ru enm
temporal gst
ricid
is
art
olunur. Qrafikl
n olur ki, ingilis
sad
cml
daxilind
rfliyi funksiyas
yerin
yetir
yer z
rfliyind
k, cml
nin sonunda durmu
dur. Ingilis dilind
rfliyinin cml
daxilind
ki bu mvqeyi dan
sesind
bu funksiyan
yerin
ri
Akustik parametrl
edil
n faktlar
rir ki, informantlar h
cml
yerin
ri
1.Budaqova Z.Masir Az
rbaycan
sad
cml
ngilis dilinin qrammatikas
4.Yunusov D.N. Mxt
lifsistemli dill
mr
rin variativli-
: Mt
rcim, 2005, 351 s.
lli F.Y.Dililiyin
. Bak
:Mt
Иɜаноɜа
Ȼɭɪлакоɜа
Ɍɟоɪɟɬичɟɫкая
ɝɪаммаɬика
Ɍоɪɫɭɟɜ
The sphere of language units vari
( On the materials of English and Azerbaijan languages)
Summary
The article touches upon the sphere of
language units variation in the process
of speech act on the materials of English
and Azerbaijani languages. Here the aut-
hor pays a special attention to the accoustic
parametres of the adverbial modifier of
purpose. According to the experimental anal
ysis the author notes that the accoustic
parametres of the adverbial modifiers of
purpose in English and Aazerbaijani are
ace of the adverbial modifi
er of place is not fixed.It
may be used in preposition,inner position and post position. In compared languages
in speech act the sentences w
ith adverbial modifier of purpose have got different se-
ri
POLAD POLADOV
[email protected]

IELTS READING AND WRITING
Aar szl
liq, keid, inteqrasiya, tap
iriq1
Key words:
How to make most of your reading test
1. look out for the title, h
eadings and any special f
eatures such as capital
2. make sure that you understand the
questions and follow instructions
3. pay attention to timing; do not spe
4. do not try and read every word; remember, you are reading for a purpose
5. if you do not know the answer to a
question, attempt it but do not waste
time; move quickly
6. do not panic if you do not know anything
about the subject
of the text; all
7. the word(s) you use must be taken
from the Reading text; you must not
change the form of the word(s) in the text
8. do not worry if there is a word
that you do not unders
tand you may not

10. be careful to use singular and plural correctly
11. focus precisely on what you are as

answer is evening, just use evening as
your answer; note that in the evening
13. pay attention to the word limit; for ex
a sentence using no more than two words, if the correct answer is silk shirt, the
answer shirt made of silk would be incorrect
14. attempt all questions; there are no pe
nalties for incorrec
t answers, so you

Another section that most
students find difficult is
writing section, you have
to bear in mind that writing is a picture
where everything is very visible, any little
ting is the number of words.
How many words in IELTS essays?
ri
How many words do you need to write fo
r IELTS? The short answer is 250
for the essay and 150 for the task 1 report.
This is essential information because you
can lose a whole band score if you do not write enough words. If you are concerned
or new to IELTS, I suggest you re
If you repeat the wording of the questi
on, the examiner may not include those
words in the final word count. What this
means is that you should not take whole
sentences and phrases from the question. You can borrow single words: they may
e and it would be po
intless looking for another word that
was not exactly correct.
How many words in IELTS essays?
How many words do you need to write fo
r IELTS? The short answer is 250
for the essay and 150 for the task 1 report.
This is essential information because you
can lose a whole band score if you do not
write enough words. If you are concerned
or new to IELTS, I suggest you re
If you repeat the wording of the questi
on, the examiner may not include those
words in the final word count. What this
means is that you should not take whole
sentences and phrases from the question. You can borrow single words: they may
e and it would be po
intless looking for another word that
was not exactly correct.
ri
write in a line and then multiply that by th
e number of lines you have written. So if
you normally write 12 words to the line, you n
Do not write too many words spend more time planning and checking
Some candidates write 300 words or mo
re in their essay. There is no
deduction for this, but it is not a good id
ea unless you are a
very high quality
candidate. There are no pri
zes for quantity, only qualit
y. The time you spent writing
10 important tips in IELTS writing
Rule number 1 is to answer the question: read the question carefully and
you need to include. This
works differently in the
In the essay, often you will find ba
ckground information and the question
(eg Do you agree?) and do not write ge
nerally about the topic. If you copy
another essay you have written on the same
topic, you will lose a lot of marks.
In task 1, all the information you need to
include is in the chart/graph: make
sure you identify the key points before you start writing
It is important to finish both pieces of
writing, but the way to do this is not
necessarily starting to wr
ite immediately. If you do that, you may get half way
through the writing and realise you cannot fi
nish it. Only start writing when you
In the essay this can mean up to 10 minutes and in the task 1 report it can
mean up to 5 minutes. The more you thi
ri
Timing can be a problem. It is import
ant to keep moving and stick to your
timing. Dont be tempted to spend more than 40 minutes on your essay you need
20 minutes to answer task 1 properly.
7. Task 1 and task 2 which do you answer first?
The essay is worth twice the marks of th
e report. One idea is to do task 2 (the
essay) before task 1(the report), just to
ensure you finish the essay. You do need to
spend at least 20 minutes on part 1 though. Do
not try to answer it in 15 minutes.
It is important to check your writing for
grammatical errors. You need to have
a checklist before you enter th
e exam of what mistakes
you typically make. For a
http://www.dcielts.com/ielts-writing/editing-a-checklist/
http://www.dcielts.com/ielts-writing/10-tips-essays/
advice/reading-test-
http://translation2.paralink.com
Bu madd
xsus
n imtahan n oxuyan v
imtahan vaxt
oxuyan t
tinlikl
rast g
lindiyi fakt
na diqq
ldir. Burada h
minin yaz
imtahan za-
man
el
blm
rin oxunmas
yaz
lmas
il
ba
vacib m
ri t
atd
r.Onlr
na s
b olan akademik karyera
yata keiril
ELTS -in oxuma v
yazma imtahanlar
rda h
bir ox t
arzulad
ri
ɬɪɭɞно
ɫɬɭɞɟнɬоɜ
ɭчɟɛы
ɫɬɭɞɟнɬы
Ȼольшɭю
IELTS
запиɫь
акаɞɟмичɟɫкой
ɜɪɟмя
ɛольшɟ
ɫɬɭɞɟнɬоɜ
макɫимально
ɪɟзɭльɬаɬоɜ
акаɞɟмичɟɫкой
поɫɬɭпиɬь
ɭниɜɟɪɫиɬɟɬ
ɭчиɬьɫя
ɪаɛоɬаɬь
ɜажɟн
экзамɟн
пɟɪɜɭю
ɭчɟɛы
ɭчиɬьɫя
изɭчɟния
ɞɪɭɝими
ɫɬɭɞɟнɬами
полɭчиɬь
ɪазɞɟлам
rmin

ri
rbaycan M
lliml
nstitutu
evir filial
DQIQATLARA QLOBALLA
Aar szl
nteqrasiya, Katakalizm, Demokratiya,
Key words:
, kataklizma-
ɞɟмокɪаɬия
ma globalisation
ri
prosesin msb
ya m
nfiy
do
ri
ur qazanma
bacaran dnya v
lar
ali t
kompleks yana
ma ortaya qoyulmal
, yeni t
hsil qanunu d
al
rlanmal
Kompterd
internetd
hal-haz
rda
rin komptrl
si prosesi davam edir. Qloballa
man
vs
haz
, informasiya c
miyy
sosial-iqtisadi f
aliyy
rind
ki r
tin gcl
ndiyi bir
vaxtda t
hsilin rolu artmaqdad
r. Birl
Mill
kilat
XXI
ri
miyy
sb edir.T
bii, burada t
hsilin btn m
rinin mumi m
zmunu
tutulur. mumt
hsil siteminin masirl
tstream/123456789//1/ALITHS2008212.PDF
Кɭлиɟɜа
иɫɫлɟɞоɜаɬɟльɫкиɟ
лаɬинɫкий
пɟɪɟɜоɞиɬɫя
эɬо
ɯаɪакɬɟɪизɭɟɬ
экономичɟɫкиɟ
полиɬичɟɫкиɟ
кɭльɬɭɪныɟ
ɫɮɟɪы
ɝоɜоɪиɬьɫя
наɭчной
ɬɟлɟкомɭникационныɯ
ri
Implementation of globalization to investigations and teaching process
Summary
The word qlobal comes from the latin word globus and it means the word
ri

-nin Ming
evir filial
ri
ri
imla yazmaq; 3-4 sz zr
izahl
l
t orfoqrafik imla; tapmaca
xarakterli l
t imlas
ri
nda yaz
; keilmi
qrammatik mvzuya
sr olunmu
10-15 szd
t orfoqrafik imla; qrammatik-orfoqrafik
find
bul edilmi
dirilmi
find
si vacibdir. Bunun n ham
ri
r. Orfoqrafik t
hlil z xarakterin
gr
ri
man
lar
almaq laz
r: yaz
inin n
rinin elan edilm
llimin r
nda s
find
fi o
lu K
rimov Ana dilinin t
drisi metodikas
, Nasir n
drisin
yev M. II sinif
nims
dair.
drisn
rimov Y.
btidai sinifl
agirdl
qlar
onlar
yollar
(C.
rimov, A.Babayev, Yaz
liminin b
ri) Az
drisn
rimov Y.
btidai sinifl
orfoqrafik al
malar
n sistemi. Az
r, Bak
ri
rbaycan M
lliml
r Institutu
RBAYCAN D
TERM
N YARADICILI
Aar szl
: Termin, sufiks, milli terminl
r, terminl
terminl
Key words
: termins, suffixes, national termin
s, process of terminology creation,
termin combinations.
ɫɭɮɮикɫы
ɬɟɪминоɜ
Terminologiya ad
ndan da grndy kimi dild
ki btn terminl
rin c
mi
kimi dilin xsusi leksikas
sini t
kil edir.Termin lat
li sz olan
terminus sznd
rbaycan dilin
xsus izahl
1.Elm,texnika,inc
s. m
aid anlay
ifad
n sz,istilah.
hkmn t
rkib elementi.
Dilin leksik qat
iki hiss
blm
k olar: mumi l
rkibinin daha ox
sini t
kil edir.Xsusi qat-l
rkibinin az bir hiss
sini t
kil edir,mumi
leksikadan f
rqli olaraq bu v
ya dig
r dilin da
lar
find
dilmir v
onlar dil da
lar
na tam m
lum olmur.Yuxar
da da qeyd
ri
xarakterli leksik prosesl
ri a
dak
kimi mumil
rmaq mmk-
ndr: terminl
,transterminl
ri
r elmi- texniki sah
nin terminoloji sistemin
daxil ola bilir.Bu
dililikd
transterminl
mumiyy
is
dil faktlar
fli
ara
lmas
gst
rir ki, ter-
minoloji s
ciyy
da
-ayr
szl
r m
n bir terminoloji sah
ke
r iki sah
dil
ki , bu da term
inoloji qatda ged
n biri olmaqla transterminl
hesab edilir. Bu proses d
ayr
- ayr
dill
rin
terminoloji qat
n z
nginl
sind
m
n rol oynayan dililik hadis
Terminyaratma dedikd
dnya dill
tinin, o cml
baycan dilinin terminoloji qat
nda daha ox m
olunan v
l
rkibinin
n z
ox mhm rol oynayan prosesl
n biri olmaqla
r bir dilin daxili szyaratma qanunauy
sass
nda yeni ter-
minl
rin yaranma prosesi n
tutulur.H
r bir dil daim inki
r.Dilin ter-
minoloji leksikas
r c
miyy
t bir- biri il
daima s
dirl
r. Bu da c
miyy
tin inki
sah
zn gst
af, yenil
min anda bu v
ya dig
zn dild
gst
rir. Elmi- texniki t
r an yeni anlay
lar
n yaranmas
na s
b olur v
ona gr
terminoloji qat
fasil
terminyaratma prosesi n
realla
r.
Terminyaratma prosesi
n iki yolla gedir: h
r bir dilin daxili imkanlar
na v
dig
r dill
n szalma yolu il
.Bu proses zn h
m mumi lek-
sik fondda, h
terminoloji qatda gst
rir.
, bu prosesl
n dilin z
daxili imkanlar
prosesin
daha ox stnlk verilm
lidir.Milli d
ilin daxili
nda terminyaratmada milli dilin mxt
lif mahiyy
t da
sik vahidl
milli dilin terminyaratma elementl
ri z m
hsuldar s
ciyy
seilir.
rbaycan dilinind
terminyaratma prosesind
r hallarda mumi
leksikada oldu
u kimi qrammatik (morfoloji v
sintaktik) v
kalka sulundan
istifad
zi hallarda semantik sula da mraci
t edilir.
Morfoloji sulla terminyaratma prosesi h
m ox maraql
r, h
dig
sullardan daha m
r.Bu zaman forma v
zmun c
n yeni leksik
r meydana
r ki, bu milli dil
nma
rin itirak
il
ba
verir. Burda maraql
t bir d
ondan ibar
kili q
ri
u kimi terminoloji leksikada da z i
tezliyi il
seilir.Elmi texniki
terminl
lmas
nda i
n: avtomat
i, dili, hcumu v
-ma fell
art
laraq ad bildirm
termin s
li szl
r yarad
r. M
, vurma, yams
lama, qazma, at
ma, maskalama v
kilisi d
fell
art
rin km
sas
t v
ri bildir
n terminl
r yarad
u . Az m
kilil
na daxildirl
r. M
kilisi vasit
n: blk , vuruq, dan
s.Bu
kili
kilil
lav
m, - id, - aq, -ar,-an ,-
gah , -i,vi, -dar,- anti
kilil
ri d
morfoloji yolla termin yarad
nda i
tirak edir.Sadalanan son
az
kilil
Sintaktik yolla yaranan mr
b termin v
termin sz birl
struktur- semantik bax
mdan formala
mas
nda iki sul zn gst
rir. Leksik
Birinci sulla termin yarad
nda he bir morfoloji vasit
n istifad
olunmur. Burada terminl
rin formala
mas
rin semantik ba
rol
r. Qrammatik gst
ricil
r burada rol oynam
r. Burada szl
r bir- birin
ma
laq
si il
ba
n: interaktiv televiziya, daxili
rift, fvq
s. Nmun
grndy kimi bu tip terminl
rin
lmas
eynil
birinci nv t
yini sz birl
oldu
u kimidir.Burada
xidm
Morfoloji qrammatik yolla termin yarad
zaman
komponentl
mxt
lif morfoloji
m leksik, h
qrammatik
n istifad
olunur.Bu sulla yarad
lan terminl
r dilimizd
daha oxluq
Termin sz birl
ri qurulu
una gr
sad
mr
b, kom-
gr
feli v
ismi birl
r kimi formala
a bilir.Sad
termin sz birl
ri iki szn semantik v
qrammatik c
aviasiya, aviasya alay
b sz termin birl
zmun v
ox komponentli sz birl
r bir komponenti z aras
semantik
yarad
btv sintaktik vahid kimi
m ma
s.(1,s
b termin sz birl
ri komponentl
rinin morfoloji m
gr
iki
zn gst
rir.
smi v
feli termin sz birl
ri.
Terminl
r daha ox ismi t
ri
rir.
Termin yarad
nda v
terminoloji sistemin z
dig
sul is
kalka suludur.Bu sulla yaranana terminl
r dilimizd
son zamanlar daha
stnlk t
kil edir.Kalka suluna bir s
ra dili aliml
r m
ri
mas
kalka ed
n dilin z material
, daxili inki
af qanunlar
nda realla
r.(2
ni anlay
dig
r dild
n al
r, sz z milli szmz olur.Bu da milli
dilin z gc hesab
na ba
a g
lir.Bu sul daha asan v
daha
lidir.
n:
ɭɫɬный

ifahi
mr,
- dvrl
r say
s.(1,
Masir Az
rbaycan dilind
termin yarad
nda bu sullar
edilir.
mov
rbaycan terminologiyas
, Mt
rcim, 2007.
rbaycan dilinin izahl
ti. Bak
, Elm, I cild, 1966
mov Q.
rbaycan dili. Sintaksis. Bak
Sabina Mansumova
The creation of termins in Azerbaijan linguistic
Summary
The main purpose of article is about th
e researching of the process of ter-
minology updating in Azerbaijan
linguistic. Here are talked about creating and
researching ways of termins nowdays. Te
rmins are investigat
ed on morphological,
syntactical, semantic sights. Here are also
given productive ways in creation of
termins and about the termins created by from the internal resources of our
native language.
иɫɫлɟɞоɜаниɟ
оɛноɜлɟния
Ⱥзɟɪɛайɞжанɫком
иɫɫлɟɞоɜанияɯ
лизиɪɭюɬɫя
моɪɮолоɝичɟɫки
ɫинɬакɬичɟɫки
,
пɪоɞɭкɬиɜныɯ
ɫозɞаниɟ
ɬɟɪминоɜ
ɜнɭɬɪɟнныɯ
ɪɟɫɭɪɫоɜ
ri
rbaycan M
lliml
nstitutu
Sumqay
t filial
SAY,
ar szl
M.
zlik, feil, morfoloji xsusiyy
r, loru szl
r,
arxaik szl
чиɫлиɬɟльный
мɟɫɬоимɟниɟ
оɫоɛɟнноɫɬи
ɜɭльɝаɪныɟ
Key words:
M.A.Sabir, numeral, pronoun, mor
rbaycan
nda realist
mli
.Sabirin misilsiz rolu olmu
tkarlar
n mr, h
ri
sin
aid olan xsusiyy
r mhafiz
olunmu
rda dilimizin
say sistemin
rsan, madam... [3, s.211]
bird
Ana dilini bel
yir iyirmi ya
Nmun
lli, iyirmi miqdar saylar
n fonetik
rkibind
rqli c
sadf olunmur, y
ni bu miqdar saylar
haz
rki
variantlar
il
kil edir.
Dilimizd
XIX
fal eyl
Nə gərəkdir mənə bir munca
mur [3, s.179].
llif eyni zamanda be
-, az-ox, xeyli, be
-on, bir para v
s. kimi qeyri-
qribi saylardan da istifad
be
b

kmir-olur qar
Sabirin úeirl
rin mxt
lif m
na nvl
ri i
bi dilimizd
mhafiz
olunmu
, bir qismi is
dild
itirmi
dir. M
n: k
ndi (z), i
bu (bu), cml
(btn), byl
/ boyl
/
), oyl
/yl
(el
), hi (he), nein (n
n?), cml
si (ham
), qanda
(harada?), an
ri
zlikl
-el
, ol-o, hi-he, nein-n
n, an
-bel
man ilb
m
t
iki dilli, yaman zl c
utanmaz! [3, s.28].
ki, bilmir zn [3, s.173]
r ox olur, cml
O
silmi
min tutma belind
Sabir sənətinin bykly ondad
tkar dilimizd
mvcud olan
mxt
lif m
qamlarda z m
uy
olaraq ist
kild
istifad
oban-oluq oğlu bəy ilə bahəm olubdur,
Birinci misrada ham
sz btn qeyri-m
zliyinin yerind
nmi
dir. Bu xsusiyy
rda Az
imal v
rq qrupu
dialektl
saxlanmaqdad
r. Ikinci misrada is
ham
sz masir dild
ri
olan he kim inkar
zliyini
hli-hal
fa [3, s.342].
Nein?, qanda?, ner
?, nas
l?, hank
?, haan? Sual
zlikl
ri m
lumat
almaq m
ya b
dii sual kimi b
nisbi
zlik kimi i
dir. Bu
az-ox n
arpan f
r yaln
min
zlikl
nmi
dir. Bunlardan b
n, nein? ner
? nas
l? mxt
lif
rind
istifad
Qanmay
r? [3, s.239]
bilim, yat ner
Nasl da əsrə grə məzhər olmas
air? [3, s.327].
rs als
z? [3, s.320].
m dan
zi hallarda yaz
da da t
klini saxlayan
rkib hiss
sind
n ibar
-ayr
tarixi dvrl
lif
bu
zlik ni
e, ne
iin, neyin
rind
ifad
olunmu
n
zliyinin variantlar
kimi i
dir. Bu
q dilinin t
sirind
r. Sabirin
rind
zliyin h
r iki variant
sadf edilir:
nd

h
bs
Baúqa bir maraql
zliyini
ed
n fars m
cml
ri il
air mxt
rind
zlikl
n istifad
Bərcəhənnəm, olmas
ms
lman
ùbhəsiz ki, Sabirin dili yaúadğ, yazb-yaratdğ dvrn
bi dilind
af x
narda qala bilm
rind
min
ifahi
bi dilin
ri
k, tutmaq-dutmaq szl
bu xsusiyy
r

yim gzl
mazanda,
iki gzm qazanda [3, s.303].
batil sl
ki, nah
! [3, s.127].
hkm eyl
rdi, danard
?! [3, s.127]
szl
vard
min szl
rkibind
zaman v
feli
lama
kilil
son sait ixtisara d
r. Buna misal olaraq daral
(r) (Dur itil
m, r
yim daral
[3, s.180]), baxmazla(r) (Baxmazla s
drl gh
rin var[3, s.102]), gr(b) (H
s gr
syl
r: nec
s.102]), al(r) (İldə bir arvad al(r) mmin olan[3, s.123]) fell
mr, xahi
s. m
zmunlar
ifad
ed
n ta q
dim dvrl
bi abid
rast g
kilisinin mr
srin ikinci yar
formala
an -gil
kilil
ri d
narda qalmam
get yazgil
fsun,
Cumuxub
r, bir
r, hiss el
mir,
mman, lb
xuraman
Mrtlda
mad
m...[3, s.22].
mmali-yaraq ol,
ri



, dedim,
ndim, sus,
lar bilm
Sabir xalq dan
q dilinin z
istifad
ri
Fil.elm.nam.,
s.calal q
@mail.ru
T SZ B
Aar szl
frazeologiya, frazeologizm, sabit sz birl
ri, leksika, emosional,
ekspressiya.
ɮɪазɟолоɝия
ɮɪазɟолоɝизм
ɮɪазɟолоɝичɟɫкиɟ
Key words:
logical units, lexica, emotion,
Sabit sz birl
ri t
rkibin
qurulu
na ifad
edir, t
sir dair
sin
ciyy
nir, h
r bir dilin mumi l
rkibind
zn
xsus
yer tutur. Bu vahidl
rin taml
onlardan nitqd
ayr
sz kimi istifad
ri
. Bu cml
olaraq ba
qa m
da ifad
ed
bil
. Ba
qa bir ifad
diqq
k: O,
lli-ayaql
getdi
ɭшёл
olaraq bel
evirm
ɭшёл
ɪɭками
r bir sabit sz birl
si nominativ vasit
dir. Frazeoloji vahidl
r emosio-
nal, r
malikdir.
emosional sferada f
pik frazeoloji vahidl
r seilir. H
m leksik, h
frazeoloji planda szl
insan
rini ifad
ed
n frazeologizml
r sem
k olar. Verilmi
se-
mantika il
frazeologizml
n funksional, semantik sah
yarad
r. Bu
z
vi t
nda m
si il
birlikd
bir mhit, dair
edir. Burada onun xarakteristikas
birm
qdim edilir: yax
ri il
, uzaqla
zahiri c
s. H
min bu funksional, semantik
mumi m
zmun v
rkibd
birl
dil vahidl
leksik) c
midir. H
minin bu dil vahidl
ri ayd
yavi v
ya funksional ox
znd
ri
s
l
ri
edilmi
komponentdir: to bother (trouble
) ones head about (over) smb.
canlanmaq, kimd
narahat olmaq; to hang (dow
n) ones head midsizliy
lmaq; to draw (anger, scorn) upon ones head kimins
dar olmaq,
kimins
nifr
tini qazanmaq; to be not
right in the heard a
ba
nda olmamaq; a
head of steam ba
dolamaq; to bite someones head off kimd
gic
xmaq;
can bildir
head somatizmi hadis
nda m
t emosiyas
ifad
edir. nki ingilisl
zi deyil, h
minin r
loqudur: to be head and (over) ears
to be over head ears (in love) t
n- d
k vurulmaq; head over heels (ove
r head and heels)
in love t
rna
iq olmaq; tu turn ones head ba
k; to go to ones head kimins
ba-
ndirm
sdiq edir ki, frazeoloizml
r mxt
lif emosiyalar
nada dnyan
sini ifad
ri
ȼыяɜляɟɬɫя
ɫɟманɬичɟɫкая
оɛщноɫɬь
нɟкоɬоɪыɯ
ɮɪазɟолоɝизмоɜ
ɪазноɫиɫ
языкаɯ
Изɜɟɫɬно
ɛоɝаɬɟйшая
инɮоɪмация
кɭльɬɭɪныɯ
цɟнноɫɬяɯ
иноɝо
лɟкɫикɟ
ɮɪазɟолоɝии
можно
ɭɞиɜиɬɟльно
ɬонкиɟ
ноɫиɬɟляɯ
наɪоɞоɜ
оɛычаяɯ
ɭɫлоɜияɯ
ɪɟалияɯ
ɫɬаɬьɟ
изɭчаɟɬɫя
ɫɟманɬичɟɫкая
нɟкоɬоɪыɯ
ɮɪазɟолоɝичɟɫкиɯ
ɟɞиниц
ɪазноɫиɫɬɟмныɯ
языкаɯ
Shalala Abdullaeva
Comparative investigation of the emosiona
l factors in semantics of the phraseology
Summary
The article investigates some
aspects the use of common emotive
phraseology in different (English, Russian, A
zeri) languages. On the article we tray
to study the semantic equiva
lence of some phraseological
units in different systems
languages. The analysis of phrasologisms re
ri
S
C

L
L
ri
dir.Son iki qrafem is
transliterasiya olmu
rus dilind
kater
nma sz
n Az
rbaycan dilin
kemi
dir.Bu za-
man h
kiril qrafikal
lifba oldu
ki qrafik
rbaycan dilin
kemi
n sosial v
pe
qrupunun sz v
ifad
rkibin
gr
n nitqini bildirir. Termin frans
formala
r: yargon.Bu dild
rus dilin
kemi
qrafem t
rkibi sabit qalm
r. Translitera-
siya il
al
nma szdr. Rus dilind
rbaycan dilin
oldu
u kimi kemi
dir: ja-
ri
Leksik al
nmalar
n qrafik cildinin onun dild
ki t
ri
qrafeminin obyekt dild
ki variantda olmamas
rbaycan dilind
sz rus
r. Rus dilind
al
nma prosesind
qrafik,n
ri
dcunqli,osmanl
trkc
cengel, cengelistan, Az
rbaycan dilind
is
llik kimi i
dilir.Bunun kimi yzl
bel
misallar var.
szl
ri
FRAZEOLOG
ZML
Aar szl
ngilis dili, frazeologiya, Az
ɮɪазɟолоɝия
Ⱥзɟɪɛайɞжанɫкий
Key words:
r bir dilin zn
xsus frazeologizml
ri var.
ngilis dilinin d
frazeologiya
ox byk v
mxt
lifdir.
ngilis dilinin tarixi inki
lmi
bu mr
b frazeoloji sistem o d
frazeologizml
si il
bu v
ya dig
r fikri ayd
kild
ba
qas
na atd
rmaq
mmkndr. Bu dilin frazeologizml
ri minillik tarix
malikdir. Onlar mxt
lif
ictimai tarixi
raitd
ox mxt
lif s
lmi
ngilis dilinin frazeologizml
n, xalq dan
dili, yaz
folklor olmu
bir dilin mr
b formada yr
si, o cml
n ingilis dilinin
si onun frazeologizml
rini bilm
n mmkn deyildir.
ngilis dilini
r n onun frazeologiya sah
si byk
tinlik tr
dir. Onlar
bu dilin frazeologizml
rcm
si zaman
byk
tinlikl
zl
r.
Frazeologizml
r hallarda ba
qa bir dild
oldu
u kimi t
ox zaman m
Frazeologiyaya, ad
n, dild
na c
n paralanmayan, lakin i
k sitat
material
kimi mhk
n atalar szl
r, yaz
szl
r
d
ifad
ri v
bunun kimil
ri daxildir. Onlar m
n btvlk t
kil
ridir.
B.N.Qolovinin fikrinc
frazeologizml
r dan
an t
find
r. Onlar
haz
mvcuddur. Ham
onlardan haz
dil vahidi kimi istifad
Dilin slubi kateqoriyalar
i
maraql
ngin struktur-semantik mna-
malik olan sah
frazeologiyad
r. Frazeoloji ifad
mxt
lif ter-
minl
adlansa da, bu sabit sz birl
rinin dilimizin m
ni zlnd
m-
hm yer tutmas
sidir. Bel
maq v
ingilis dilinin inc
likl
rini t
rin daha d
si m
rbaycan dilind
obyektiv mqayis
qar
ra qaynaqlardan, o cml
n frazeoloji l
q. Bu m
in-
semantik qrup ay
1.Predmetl
nda mnasib
ri ifad
ed
r. H
ri ad
tin m
birba
n mqayis
r:
kimi ox
ya; iki yar
alma kimi) -
lam
ks m
ver
n mqayis
r;
(laz
m deyil).
rini v
onlar
tini ifad
n mqayis
r maraql
bu qrupa daxil olan mqayis
r n
ri
depotat ad
il
vidir. B
n eyni bir keyfiyy
is
amil edilir.
n:
k kimi qanmazd
n fiziki xarakteristikas
bildir
n mqayis
r. Bu semantik qrupun
ri aras
nda yaln
az
lar
n assosiativ mumilik n
arp
t mxt
lif predmetl
amil edilir.
4. Predmetl
n:
Bir ox mqayis
r az
rbaycan v
ingilis dill
mxt
lif koordinatlara
malikdir;
kimi mhk
mdir as hard as nail
millstone). Qeyd ed
bu semantik qruplar oxluq t
q intensivliyini bildir
n mqayis
r, qar
a, gec
as bleak a crow
( a raven, a raven's, wring, cool, ink, a
r iki m
n eyni keyfiyy
ti - a
d

rbaycan dilind
qar denotat
ilkin reaksiya kimi zlynd
art
b edir. Ancaq dilimizd
ba
qa mqayis
mmkndr.:
d

ciyy
n mqayis
bu mqayis
r qrupu kifay
ngindir. M
n:
as cheerful as lark; as mad
rbaycan v
ingilis dilil
rin
komporativ frazeoloji vahidl

c

rliyi il
r. Az
rbaycan v
ingilis dill
frazeoloji
si m
n sisteml
a
lumdur ki, dilin l
rkibi ayr
szl
sz birl
mvcud olan b
zi sz birl
ri leksik vahidl
r kimi
edir v
lar
n daim diqq
tini c
lb edir. Leksik vahidl
alt
nda frazalar, sabit
ri v
frazeologizml
ra szl
qa szl
nisb
daha s
a meyl edir.
sabitl
Frazeoloji vahidin xarakterik xsusiyy
ti onunla m
n olunur ki, frazeolo-
-ayr
komponentl
il
sabit ifad
aras
nda qey-
ri-qanuni
hkm srr.Frazeoloji vahidin v
onun t
rkib hiss
bu qanunsuzluqdan m
lum olur ki, sabit birl
komponentl
r aras
se-
mantik ba
q mvcuddur. Bu fikr
istinad olunarsa, mr
a malik
kompakt m
birl
dqiqinin z
ruriliyi mhm
miyy
sb edir.
frazeologizml
klli miqdarda t
n olmas
d
t
l
tdir: Frazeoloji vahidin
si m
mvcud olan b
zi nmun
nda ba
ri
ngilis dilinin frazeologizml
ri mxt
lif ictimai-tarixi
ox mxt
sas
lmi
dir. Bu dilin frazeologizml
Bibliya, b
dii
biyyat, mifik r
fsan
ngilis dilinin frazeolo-
Bibliyan
dim dvrl
Bibliya insanlar t
find
n ox oxunan kitab olmu
dur. Buna gr
dilind
ki frazeologizml
riyy
ti Bibliyadan gtrlm
ngilis dili Bibli-
yadan gtrlm
frazeologizml
bibliezml
r.
ki geni
bibliezml
To be ofone mind
bir fikird
qalmaq; to answer a fool according to his folly
layiq oldu
u kimi davranmaq; at the eleventh hour
qamda; in
the twinkling of an eye
bir gz q
nda; a wolf in sheep's clothing
s
ruzi; the promised land
n yer; a labour of love
xsi
n; a little bird (whispered to) me
qula
Frazeologizml
ri dualardan gtrlm
pis gnd
olursa olsun; from the bottom of the heart
mimi q
lbd
n: lay xiolent
on one self
zn
sd etm
k; the world, the
il
zi bibliezml
r zaman kedikc
formaca qism
dirilmi
ingilis
dilinin l
rkibin
masir formada daxil olmu
ey, m
frazeologizmin
gorrl
k onun formas
qism
dirilmi
dir. Bu
frazeologizmin masir formas
A man soweth, that shall he reap n
k, onu da bi
frazeologizmin-
felinin arxaik formas
at
r. Bu frazeologizmin masir formas
is
Whatever a man sows, that shall he reap.
Hope against hope
mi
frazeologizminin masir formas
Masir dvrd
el
bir dil yoxdur ki, onun l
rkibi yaln
z z frazeoloji
t olsun. Masir inki
dar olaraq xalqlar bir-biri il
elmi, m
laq
r. Bu dill
rin yax
mas
rin
frazeoloji birl
verm
min yarad
r. Bir dild
qa bir
ke
lif xalqlar
laq
ti, elm v
inc
tin inki
n frazeologizml
lxalq frazeologizml
ngilis dili frazeologizml
rin
riyy
dim Roma v
Yunan
ndan gtrlm
dr. Bu frazeologizml
dak
lard
The golden age - q
Bu frazeologizm yunan yaz
Qesiodun
poemas
ndan gtrlm
dr. Bu poemada Saturn
svir olunmu
dur ki, bu
insanlar qay
z, rahat, mharib
yat keirmi
A labor of Hercules
tin i
Achilles heel -
if yeri:
dig
n gtrlm
frazeologizml
blow hot and cold
ikili mvqe t
tmaq; the lions share -
hiss
ri
; the last straw
br kasas
dolmaq; take the wolf by ears - zn risk

ngilis dilinin frazeologizml
ri s
na frans
z, ispan, italyan, alman,
frazeologizml
ki b
zi frazeologizml
ingilis dilin
n frazeologizml
n:
Homer sometimes nods
hv ed
bil
r, s
hvsiz insan yoxdur; at the cr
eak calends - he vaxt; to
bar
maq; a word is enough
to the wise - arif
ar
.

likl
oldu
u kimi, ingilis dilinin d
frazeologiya dnyas
mxt
lifdir. Bu dilin frazeologizml
Bibliyan
roma, yunan
ba
qa dill
rin rolu olmu
find
n ingilis dilind
ki frazeologizml
ti Bibliyadan gtrlm
Bibliyadan gtrlm
frazeologizml
r bibliezml
ngilis dilinin l
rkibi bibliezml
yana
ekspirizml
ingilis
ndan gtrlm
frazeologizml
ngindir. Bu dild
ki frazeologizml
rin m
n bir qismi
AB
-dan g
tirilmi
dir. Amerika m
li bu frazeologizml
ti amerika b
ndan al
frazeologizml
nma frazeologizml
qismi nisb
k masir formada
ingilis dilinin l
rkibin
daxil edilmi
dir. Btn bu frazeologizml
dilinin z
t edir.
d
1. H. Bayramov: Az
rbaycan dill frazeologiyas
. Bak
.
:
ɮɪазɟолоɝии
кɭɪɞɫкоɝо
Ɍɪɭɞы
ɍниɜɟɪɫиɬɟɬа
Жɭкоɜ
Рɭɫɫкая
ɮɪазɟолоɝия
-2005 il (Alman dilind
ni
ɫɬɪɭкɬɭɪɟ
Лɟкɫикоɝɪаɮичɟɫкий
.
.
.
. 1982
.
Ɏɪазɟолоɝичɟɫкиɟ


ɫоɟɞинɟниɟ
ɪоль
ɬакжɟ
ɬɪɭɞноɫɬи
пɪоаɞɟлɟниɟ
ri
ɬакɞɟ
анализиɪɭɟɬɫя
нɟкоɬоɪыɯ
ɮɭнкции
положɟниями
ɪɟзɭльɬаɬɟ
поɟɬизмом
конɫɟɪɜаɬиɜноɝо
ложɟния
Translation of frazeological units in
English and Azerbaijan languages
Summary
Some important aspects in the process of
translation of frazeological units in
English and Azerbaijan languages, their ro
le and importance in simple and complex
sentences as well as some difficulties and the idea how to overcome them in both
Places of phrazems in proverbs and it's
function in writing (offical) language
were analised paralelly with
(were compared with) our
modem language. As a result
it's cleared that phrases which are differe
their most unchangable place in proverbs.
Rzayeva
f
f
ri
L
S
ri
Bu xsusiyy
t Kanadada h
m
n linqvistik anklavlarda xsusil
Loyalist
ngilis dilinin
sirin
Yeni
otlandiya v
Ottava
zn bruz
verm
kdir. Bundan ba
qa Kanada
ngilis dilinin Yeni
landiya v
Ottava variantlar
na t
rmi
otlandiya v
rlandiya variantlar
likl
, bu modelin C
nubi Ontarioya (h
minin Q
rbi Kanadaya) kim
r ki, bu model
15 v
16-c
ba
vermi
Byk sait
bir qal
r. Byk Sait D
si (Great Vowel Shift)
ngilis sait sisteminin Orta
ngilis dilind
n tutmu
masir
ngilis dilin
deyilir. D
ive;&#xhous;r five , house szl
ri [fi:v] , [hu:s]
kimi, qapal
saitl
si n
sind
qapal
r a
[faIv], [havs]
z olundu. Qalxan diftonq modeli m
ngilis dili dialektl
n miras qalm
r.
ngilis dilind
dig
t szl
prerotik (r-dan nc
rin paylanmas
r. Amerikan
ngilis dilind
iki sait aras
nda yerl
əúə
səsindən ncə yerl
əúə
n [a] s
sinin [v] s
si il
z olunmas
kimi mvcud model
prerotik saitl
Sorry, tomorrow, borrow, sorrow v
Laura kimi szl
r Amerikan
dilind
cburi olaraq bu model
ffz olunurlar. Florid
a, orange, oracle,
Norwich, adorable , th
esaurus kimi szl
(a)
(v) s
Cari d
iklikl
rir ki, Amerikan
ngilis dilind
intervokal [r] samitin-
əsi z qvv
qal
Amerikan t
ffz il
], [barov] v
Kanada t
ffz [sar
], [darov] aras
nda ziddiyy
t ya-
r. Bildiyimiz
gr
t Kanada dialektologiyas
n n
r edilmi
he
bir mzakir
rind
ngilis dilinin
ti markeri olmas
klifi m
Baxmayaraq ki, Kanada dilind
intervokal [r] s
sind
[a] saiti z qv-
qal
r,eyni mvqed
[ae] v
[e] sairl
ri aras
nda olan f
rq qism
ya ta-
mamil
aradan gtrlm
marry-mm9.;Š.8;&#xrry-;&#xm9.8;rry;m9.;Š.8;&#xrry-;&#xm9.8;rry;erry v
Barry-ber-
��rykimi sz ctlkl
ri homofon szl
evrilmi
dir.Ottava sakinl
ri il
apard
dqiqatlar n
Hovard Vuds ya
laq
bir model yarad
slin nmay
ri ma&#xm8.1; -.9;&#xrry0;&#xm8.1; -.9;&#xrry0;rry szn [maeri],g
nc n
sil is
sz [meri] kimi
ffz edir. HO Vudsun fikrinc
[aeri] s
lmas
kanadia-
nizm olmaqla yana
minin,Briti
izdirmdir.[aeri] birl
si is
onu
ngilis dilinin Nyu York v
Yeni
variantlar
susiyy
lmaqdad
ngilis dilinin dig
r maraql
xsusiyy
ti onun al
nma [a] saitini
al
nma pasta,Mazda,drama v
taco�� kimi sz-
r alaq v
tli saitl
lar bu szl
ri n s
ra [ae],
amerikal
əsi ilə tələffz edirlər. Bu modelin bir q
n olmas
na baxmayaraq,arlcs Boberq a
ri
a

dv
ri
Kanada variant
nda daxil olmu
frans
kilil
ri il
birir:
ri Kanada ingilisc
ri
ngilis dilinin g
ngilis dilinin xarici
ri v
r. Kanada dilinin Amerika
lmas
miyy
tini yeni immiqrantlar daxil olmaqla
sind
r.
The Language Samples Project. 2001
Charles Borger. The English Language in Canada; Status. History and
Comparative Analysis. 2010
Woods Howards B.A Sychronic Study of
Enlish Spoken in Ottawa:Is Canadan
English Becoming More American?
In Focus on Canada.Sandra Clark
(Ed.).Amsterdam:Jonh Benjamins Publishing Company.
L.Eminova
On the vowel system in Canadian Enlish
Summary
Canadian English has appeared on a num
ber of factors. Canadian English was
ri
ALLAHVERD
YEVA
QURBANOVA
SZ B
ZML
RQL
C
H
R

Aar szl
r, idiomlar, sintaktik v
semantik xsusiyy
ɫоɟɞинɟий
оɫоɛɟнноɫɬи
Key words
: phrasal combinations, idioms, s
yntactic and semantic features
ri dilin h
fli inki
mvqe tutur. El
bu s
sz birl
rinin mxt
lif nvl
vi
rhind
n daha bykdr. O he-
sab edir ki, da
n leksikonunda olan birl
miyy
ti adi szl
n eynidir. (4, s. l56)
, grndy kimi, bu tam d
rh hesab
oluna bilm
z, nki biz h
tta dild
olan leksik birl
ri d
miyy
eynilik qism
r. Dild
olan birl
trafl
miyy
veril
bilm
z. nki bu birl
ifahi
nitqd
istifad
getdikc
artmaqdad
rin
linir v
bii dilin inki
mhm probleml
r yarada bilir. Bunlardan birincisi "yeni szdz
ration) problemidir ki, bu da
bi dilin qanunlar
na uy
un olmayaraq m
dialektl
sz birl
rinin yaranmas
na s
ya
telephone box
(british/australian). B
dild
tam
rkibi, ancaq xo
z, q
bul olunmaz nmun
r:
kinci problem is
"idiomla
rma" (idiomaticity) problemidir ki, birl
rkibind
olan szl
il
he bir uy
u olmur. M
kick
the bucket (lm
birl
z ciddi m
ri olan "m
li v
ya bo
r" (words with spaces) kimi yana
s: fel-qo
ma t
ri haqq
nda
malik olmayan
look up the tower
2 cr t
ver
bil
qalaya baxmaq (glance up at the tower)
ya
na mraci
sinin iki yox yaln
var ki, o da
t etm
" (lexical
prolifcration) problemidir. M
s: bel
birl
tez-tez fel nmun
ri
klind
sadf olunur:
take a walk (g
k), take a hike (yry
k
ri
mumiyy
birl
r problemi tam inki
qiq olunmam
r. El
buna gr
birl
si n onla-

n nvl
ri geni
leksik birl
rkibi birl
alt
snif etm
Leksik birl
qism
olsa xsusi sintaksis
ya semantikaya
malik olur v
ayr
ayr
qda i
qrupa blnrl
r:
"fixed expressions", "semi-fi
xed exptressions","syntactically-
flexible
expressions".
Nitqd
dan
q zaman
yaranan birl
r is
sintaktik v
se-
mantik c
rkibi olur v
onlara gz
arpacaq q
r tez-tez rast g
linir.
r bir kateqoriyan
il
Sabit ifad
r (Fixed expressions)
ngilis dilind
bir qrup d
r ki, onlar mumi qrammatik qaydalara riay
t etmir. Bu birl
by and
), in short (q
saca), kingdom come (axir
t), every which way (h
ba
daxildir. Bir ox dilil
find
yi t
qda tez-tez rast g
zi birl
bu qrupa daxil edilir:
, bu halda) (ad nauseam (m
nfur d
), ad hominem (
lan),...), Palo Alto (Kaliforniyada
) (Los Altos
(Kaliforniyan
), Alta Vista,...)
Sabit ifad
r tamamil
leksikl
birl
rdir v
morfosin-
taktik d
, nv mxt
lifliyin
(in shorter),
daxili d
ikliy
short)
r sabit ifad
qribi say
, onda "hoc" il
qlanard
-sabit ifad
Bu ifad
rkibind
ciddi m
hdudiyy
r olur, ancaq leksik d
nin (nv mxt
lifliyinin)
formas
na gr
ir. M
n: fleksiya (szl
rin hallanma v
ya t
srif
zaman
u) formalar
nda, variantlar
formas
nda v
minativ (t
yinedici) seimind
. Bu imkan verir ki, onlara xsusi hallarda leksik
ca nitq hiss
si olaraq sz kompleksi kimi yana
n. Onlara
n (nondecomposable) idiomlar
n, m
n mr
n mxt
lif formalar
Blnm
n idiomlar (Non-decomposable idioms)
Nunberq v
ba
idiomlara aid semantik t
rkiblilik (semantic compositionality) adl
xsusi anlay
b, idiomun btv m
n onun komponentl
ri il
li oldu
ribl
r (6, s. 492). M
n:
r:
spill
reveal
kara
xartmaq) m
nda v
onun
n tez-tez sitat g
saslanaraq bel
k olur ki, semantik c
paralanma v
ya blnm
prosesi idiomla ba
tam xsusi komponentl
hiss
ri il
ndirilir v
"semantik t
rkib hiss
bln
n"
(semantic decomposability) kimi yenid
b nominallar (Compound nominals).
Car park (avtodayanacaq),
attorney general (ba
prokuror)
part ofspeech (nitq hiss
si)
kimi mr
n idiomlara b
yir, y
ni onlar da blnm
n idiomlar kimi sintaktik
ri
b nominallar k
miyy
kilisi q
bul
bilir v
sas
sas sz
olunur. M
car park
si c
m formas
nda i
car parks,
ni "s" c
kilisi ikinci
komponent
olunur, amma
attorney general, congressman at large (bir
part ofspeech
Xsusi adlar (Proper names)
sintaktik c
rqlidir. M
da idman komandas
n adlar
ya yer adlar
na uy
zlynd
birl
olan
ya
n
btnlkl
idman
lara aid edilir. M
n: 49 cular
an ifad
r (Syntactically-fle
-sabit ifad
ras
r yerd
qoruyub saxlaya bilm
baxmayaraq sintaktik c
an ifad
sintaktik d
daha
ox hallarda rast g
linir. Biz bu d
rini sznl feli frazeoloji
n idiomlar v
xsusi feli birl
(light verbs) gr
Sznl feli frazeoloji birl
r (Prepositional phrasal verbs)
Fel + qo
ma
rkibl
ri feld
ya daha ox szn v
kimi semantik c
n unikal, ya da
break up (paralanmaq)
kimi -
sirli sznl feli frazeoloji birl
r ya birl
n sonra, ya da fell
nda isim v
ya ismi birl
bul edir. M
n:
call Tom up
sirli formalar
n bir oxunda isim h
m sznd
l, h
sonra i
n:
ya
tta sznl feli frazeoloji birl
sirsiz formalar
nda da z
rf fell
szn aras
nda i
bilir. M
ght
mbariz
aparmaq).
frazeoloji birl
sirli formalar
n leksik variantlar
"m
li, bo
r" (words with spaces) kimi t
n:
call/ring/
n idiomlar (Decomposable
dioms).
rtmaq) v
sweep under the rug (stn rtm
k (promlemin v
s.)
kimi
bln
bil
n idiomlar sintaktik c
an ifad
m
yax
r. Ancaq daha d
r hans
bir idiomun sintaktik
nvn
ruz qalmas
qabaqcadan syl
mmkndr (7, s. l 17). nki bln
n idiomlar
r biri m
sin-
taktik c
ndir, y
ni onlar
r birind
yaln
z bir, zl
xas olan
sintaktik xsusiyy
ti grm
onlar bir-birin
semantik
hiss
t olan idiomlar kimi grnrl
r, onlar yaln
semantik yana
ma il
m
k olar (6, s. 494). nki onlar sintaktik
n mxt
ri
n idiomlarla (decomposable idioms) bel
ki,
spill the beans
let the
cat out ofthe bag"
rkib hiss
bln
bilm
n idiomlar (non-decompo-
sable idioms) bel
ki,
asan deyil. mumiyy
anla
lmas
tin olan, m
blnm
n idiomlar sintaktik d
nliy
tabe olmur. M
n: blnm
idiomlar daxili d
iklik formas
formada:
bilmir. Blnm
n idiomlarda m
olu-
nan leksik d
yaln
lav
olunma:

d

Xsusi feli birl
r (Light verbs).
Bu birl
r hans
bir isiml
hans
felin i
sini nc
tindir. Buna bax-
mayaraq bel
birl
u iddia edilir: idiom normal m
nada istifa-
felin m
is
idiomdan daha ox anla
Bu birl
r tam sintaktik d
tabedir, y
ni m
chul formaya
demo was given),
How many demos did Tom give?)
daxili
give a revealing demo)
rkibi birl
nstitutionalized phrases)
. Bu birl
r semantik v
sintaktik c
n xsusi qurulu
da statistik c
rqlidir.
qfor) birl
saslanaraq dem
k olar ki, h
rinin leksik m
saxlay
struktur c
ib t
lar. Bu qurulu
a diqq
baxd
qda gr
bil
rik ki, h
min anlay
ba
qa cr d
ifad
olu-
na bil
r. M
c director
ya
intersection regulator
s. Buna baxmayaraq,
bel
forma mvcud deyil, nki
traffic light
formas
mumi
k olub, slubi
nmi
dir. T
rkibi birl
nmun
olaraq ba
qa birl
ri d
gs-
k olar:
telephone booth
ya
telephone box
british/australian English),
fresh air
s. Bu birl
tik variantlara m
biyyat
Bauer, Laurie "English Word-formation"
Cambridge University
Dixon, Robert "The grammar
of English phrasal verbs"
Australian Journal of
yeva
lish Phraseology" Bak
e Language Faculty"Cambridge l997, 223 s
Nunberg, Geoffefy, Ivan A. Sag & Thom
as Wasow "Idioms" Language, 70 1994, s
Riehemann, Susanne "A constructional appr
oach to idioms and word formation"
h
liyeva N.. "Mxt
lifsistemli dill
feli birl
rin tipoloji t
h
ri
Ⱥллɯɜɟɪɞиɟɜа
Ƚɭɪɛаноɜа

зюмɟ
эɬой
ɫлоɜоɫочɟɬании
клаɫɫиɮициɪɭюɬɫя
назыɜаниɟм
лɟкɫи
чɟɫкиɯ
ɫлоɜоɫочɟɬании
ɫоɫɬаɜныɯ
ɫлоɜоɫочɟɬании
ɞоказыɜаɟɬɫя
инɬɟɪɟɫныɟ
ɪазныɟ
ɛыли
ɋɟманɬичɟɫкий
оɫоɛɟнноɫɬɟй
кажɞоɝо
опиɫыɜаɟɬɫя
оɬɞɟльно
пояɫни
пɪимɟɪами
Q. Allahverdiyeva
About some combinations in the English language
Sammary
In this artide phrases are classif
ed in terms of lexicaliz
ed phrases (m
ade up of
xed, semi-f
xed and syntactically flexible expres
sions) and institu
tionalized phrases
are far more diverse and intere
sting to master than is sta
ndardly appreciated. Semantic
and syntactic features of each type of mu
lti word expressions are analyzed separately
with some examples.
R
f
ri
NA ZLFQAROVA
ADNA, Xarici dill
r kafedras
WRITING: WHERE WE SEEM TO BE
Key words:
emphasis, assignment, reader, approach, writing
ar szl
ma, yaz
ɭɞаɪɟниɟ
заɞаниɟ
In the recent part writing was the most
ignored of language skills. But many
changes in attitude have occurred about teaching writing in a second language. This
article cover some of those changes and
ri
students reflections on their speaking ,listeni
ng and reading experi
ences in their
second language. When students are no
t focused on grammatical error but
when they are instead writing freely, writing
or trying to write what they think
they want to say ,they develop confiden
ce and a sense of power over the lan-
guage that none of the other
skills is likely to produce
until the students are very
well advanced in their language studies. In
other words ,students have to be quite
advanced users of English before they can
feel a great deal of satisfaction at being
able to hold a conversation in English ,understand an overheard conversation in
English or a radio broadcast,
or even read a newspaper
or short story .But writing
in a second language is different .Writing gi
ves students time to shape what they
want to say, to go over it until it seems to
reflect what they think and to exert
their influence over the second language ,and
this is true even at the most ele-
mentary levels of English proficiency.
Anyone who writes in any language invents
a reader to whom writer is addressing the
ri
ri
how just the act of writing itself will help the writer to remember, to analyze and
to think through ideas or experiences. Prof
essional writers do this kind of mental
information gathering and sorting before
they write and while they write , and
now students, too, are being specific techniqu
es to enable them to use writing as a
tool to help them think.
All of these new emphasis constitute wh
at is called the process approach to
teaching writing. Previously what was im
portant when a student wrote was the
product that the student created. What does
the final paper look like? Is it neat? Is
it free from errors? The emphasis in th
ach is less on the
product and more on the wandering path th
at students use to ge
t to the product. In
the process approach , stude
nts are taught strategies th
at should help them to
finally reach a decent product , because of course the product is still important
and grammatical accurancy is still an impor
tant goal , but the writing class is more
exploratory , less punitive , less demoralizing;
the student writer is less alone. The
process approach encourages students to
experiment with ideas through writing
and then to share their writing with thei
ri
new emphasis on the students and thei
ri
LAYICISI
N YER
Aar szl
trk dililiyi, sintaksis, tabeli mr
b cml
Key words:
syntax, compound sentence
пɪɟɞложɟниɟ
Trk dililiyind
mbahis
qalan m
n biri d
ba
yi il
meydana
li cmleler) trk dilinin sintaktik qu-
unda yerinin m
sidir. M
bundad
qismi
il
yaranan cml
ri mr
b cml
(ki
li birle
ik cmle) he-
ri
formala
mas
fikrini q
bul edir (16, 15-26). Uy
M.zkan (18, 243-255) v
rind
mr
b cml
ri t
il
n mr
b cml
tipi haqq
nda yaz
r: "Trkc
nin tarixi
zaman
ilk rn
rini uy
bi dili dvrnd
sual
n cml
kimi grdymz
b cml
tarixi dvrl
aid
ski Anadolu trkc
si, xsus
Trkiy
trkc
si m
geni
istifad
edildiyini bilirik. Yad dill
siri alt
nda istifad
ri
daha ox ba
da Trkiy
trkc
si olmaqla o
uz qrupu trk dill
dig
ki
b cml
klind
qar
za
r. Kemi
- uy
ur m
r uzanan bu
kilinin dilimiz
fars dilind
si m
ri
Buna gr
min ba
n milli v
orijinall
na
ri
ba
mbahis
son qoyulmas
trk dilind
mr
b cml
tabeli mr
b cml
r.
.Z. Masir Az
rbaycan dilind
tabeli mr
b cml
r, Bak
rbaycan dili m
ri
21. Yelten M. Parsnme
deki Ki
li Cmleler zerine // Modern Trklk
rmalar
Dergisi, C. II, say
Кононоɜ
ɫоɜɪɟмɟнноɝо
ɬɭɪɟцкоɝо
лиɬɟɪаɬɭɪноɝо
23. Brendemoen B. Ottomon or Iranian? An
example of Turkic-Iranian language
contact in East Anatolian dialects. // Tu
rkic-Iranian Contact Areas. Historikal and
Linguistic Aspects, Wiesbaden: Harrassowitz, 2006.
Ⱥɛɞɭллаɟɜа
ɬɭɪɟцком
пɪɟɞложɟний
ɬɭɪɟцком
нашɟй
яɜляɟɬɫя
наɭчноɟ
пɪɟɞложɟнияɯ
оɫоɛɟнноɫɬɟй
пɪɟɞложɟний
ɬɭɪɟцком
лиɬɟɪаɬɭɪном
The problem of the place of sentences formed through
Summary
There are reviewed the different opi
nions about forming of composite
conjunction in the Turkish linguist
ics in this ar
ticle. Our main
goal is the scientific research of the place of
conjunction in the composite
sentences formed by
in order to identify the similarities and distinctive features of
compound and complex sentences in m
filologiya elml
ri
ɜɭз
ɫлоɜа
маɬɟɪиал
оɛɭчɟниɟ
Key words
hool,words,material,teaching
Aar szl
hsil m
r,material, t
оɛɭчɟнии
языкɭ
помимо
ɮонɟɬики
оɛɭчɟниɟ
лɟкɫикɟ
оɛɭчɟниɟ
ɭɪокаɯ
опɪɟɞɟлɟнной
ɫɭммой
ɮоɪмальныɯ
ɫɜязанныɯ
лɟкɫикой
оɛɟɫпɟчиɜаюɬ
ɭɫпɟшноɟ
Поɞ
ɫоɜокɭпноɫɬь
опɪɟɞɟлɟнныɯ
оɛɪащɟния
Оɛɭчɟниɟ
лɟкɫикɟ
люɛом
ɫложный
ɜызыɜаɟɬ
ɛольшɭю
ɬɪɭɞноɫɬь
ɜɭзаɯ
минимɭм
ɜɭзаɯ
ɫɬɭɞɟнɬы
аɭɞиɬоɪии
Попыɬки
опɪɟɞɟлиɬь
ɜɭзаɯ
ɞɟлалиɫь
Оɫноɜ
оɛɭчɟния
опɪɟɞɟляюɬ
нɟязыкоɜоɝо
ɜɭза
2500 3000
Ȼɟɪман
8000 10000
(
пɟɪɜɭю
нɟоɛɯоɞимо
ɜɭзɟ
1400
700 800
Ɍɟмаɬичɟɫки
ɜɭзоɜɫкая
ɫпɟциальная
ɜɭзоɜ
I
кɭɪɫɟ
1
изɭчаɟɬɫя
2

оɛщɟнаɭчная
II

заɜиɫимоɫɬи
ɜɭза
).
пɪоɝɪаммы
ɜɭза
чаɫɬноɫɬи
оɛɭчɟниɟ
языкɭ
ɫлɭчаяɯ
оɛщɟнаɭчнɭю
ɫпɟциальнɭю
лɟкɫикɭ
ri
пɪɟжɞɟ
ɫпɟциальнɭю
лɟкɫикɭ
ɏаɪакɬɟɪ
лɟкɫичɟɫкоɝо
ɭчɟɛникɟ
ɜɭза
можно
ɫлɟɞɭющиɟ
лɟкɫичɟɫкой
ɭчɟɛноɝо
ɭпɪажнɟниɟ
(
монолоɝ
ɜиɞɟ
оɛщɟнаɭчной
лиɬɟɪаɬɭɪы
аɭɞиɪоɜания
ɭпɪажнɟния
оɛɭчɟния
лɟкɫикɟ
ɪазличныɯ
заɭчиɜаюɬɫя
пɪиɫɬɭпаɟɬɫя
Ɍɟкɫɬɭально
заɭчиɜаюɬɫя
конɬɟкɫɬɭальноɟ
значɟниɟ
мɟɬоɞы
ɭɫɜаиɜаюɬɫя
пɪизнакɭ
ɋознаɬɟльно
ɫопоɫɬаɜиɬɟльный
ɋлоɜа
ɭɫɜаиɜаюɬɫя
как
конɬɟкɫɬɟ
Пɟɪɟɜоɞ
иɫпользɭɟɬɫя
пɪиɟмлɟмы
ɞɪɭɝиɟ
пɭɬи

языкоɜая
ɫлɟɞɭющиɟ
конɬɪоля
ɛɟɫпɟɪɟɜоɞноɟ
ɪаɫкɪыɬиɟ
ɜɭзɟ
лɟкɫика
ɭɫɜаиɜаɟɬɫя
чɬɟния
ɭɫɜоɟниɟ
пɪиɞɭмаɬь
мɟɬоɞикɭ
кажɞым
показыɜаɟɬ
ɬɪɭɞноɫɬи
ɭɫɜоɟния
ɪаɛоɬаюɬ
мɟɬоɞичɟɫкой
ɬиполоɝии
ɭжɟ
Наɭчно
пɟɞаɝоɝɭ
закɪɟплɟния
поɜɬоɪɟния
ɭчɟɛноɟ
ɞɪɭɝими
ɫиɬɭаɬиɜноɫɬь
ɞля
лɟкɫичɟɫкоɝо

ɭпɪажнɟния
ɭпɪажнɟний
нɭжно
лɭчшɟ
ɭɫɬаноɜиɬь
мɟжɞɭ
ɭпоɬɪɟɛлɟния
ɫлоɜ
ɫиɬɭации
коммɭникаɬиɜныɟ
ɭпɪажнɟния
Паɫɫоɜым
ri
оɫознаниɟ
ɫпоɫоɛноɫɬь
ɫиɬɭацияɯ
ɭпоɬɪɟɛлɟниɟ
оɫноɜɟ
ɭɫɜоɟнии
ɮоɪмой
значɟниɟм
ɭпоɬɪɟɛлɟниɟм
ɜɭзɟ
лɟкɫичɟɫкий
маɬɟɪиал
ɪɟпɪоɞɭкɬиɜно
пɪɟɞɭɫмоɬɪɟны
ɭпɪажнɟния
ɭпɪажнɟния
ɭпɪажнɟния
ɮонɟɬичɟɫкɭю
ɝɪаммаɬичɟɫкɭю
),
значɟниɟ
ɫлоɜоɫочɟɬания
ɭчɟɬом
поɫлɟɞɭющɟɝо
ɬипы
ɭпɪажнɟний
ɛɭɞɭɬ
пɪиɞаɬочныɯ
ɬɪɭɞныɯ
ɭпɪажнɟнияɯ
лɟкɫика
ɭпɪажнɟния
ɬɪɟниɪоɜкɭ
лɟкɫичɟɫкоɝо
маɬɟɪиалом
ɭжɟ
ɜопɪоɫы
ɭпоɬɪɟɛлɟниɟ
ɫлоɜа
ɭɫɬойчиɜыɟ
ɫлоɜоɫочɟɬания
лɟкɫикой
ɬɟкɫɬа
ɭпɪажнɟний
коɬоɪыɟ
ɭпɪажнɟния
ɞɟляɬɫя
ɝɪаммаɬичɟɫкой
ɭɫɜоɟнии
лɟкɫики
ɫлоɜо
ɜɫлɭɯ
пɪоɝоɜаɪиɜаɟɬɫя
аɭɞиɪоɜании
имɟɟɬ
ɭмɟниɟ
ɫɬɭɞɟнɬа
ɜыɪажаɬь
ɮоɪм
ɫɜоими
ɜажно
ɫɬɭɞɟнɬа
иɫɯоɞнɭю
нɭжноɟ
опɪɟɞɟлиɬь
нɟкоɬоɪыɟ
ɝɪаммаɬичɟɫкиɟ
ɭзнаɜаɬь
ri
ɭмɟɬь
ɫлɭжɟɛныɟ
пɪɟɞлоɝи
ɫоюзы
ɪɟпɪоɞɭкɬиɜноɝо
ɭмɟɬь
конкɪɟɬноɟ
ɪɟчɟɜой
ɜыɫɬɭпаɟɬ
ɭмɟɬь
ɫɬɪɭкɬɭɪами
лɟкɫика
пɪɟɞложɟнияɯ
ɭмɟɬь
опɪɟɞɟлɟнным
моɝɭɬ
ɭмɟɬь
ɜыɫказыɜаниɟ
ɭпоɬɪɟɛляя
ɭжɟ
ɭɫɜоɟннɭю
лɟкɫикɭ
ɭмɟɬь
ɭчɟɛныɯ
оɛɭчɟния
ɪациональным
эɮɮɟкɬиɜным
ɫиɬɭаɬиɜныɯ
ɞиаɮильмоɜ
ɫпоɫоɛɫɬɜɭɟɬ
пɪоɮɟɫɫиональной
ɭɫилɟнию
оказыɜаɟɬ
ɛлаɝопɪияɬной
изɭчɟния
ɪаɫпɪоɫɬɪанɟнной
ɭɫɜаиɜаɬь
пɭɬɟм
ɫлɭɯоɜоɝо
ɭчɟɛном
ɫлɟɞɭɟɬ
аɫпɟкɬом
ɜыɪажɟния
мыɫлɟй
ɭпоɬɪɟɛляюɬ
ɪазɜиɬиɟ
чɭɜɫɬɜа
анализа
ɫинɬɟза
),
ɭмɟния
ɬɪɭɞолюɛиɟ
цɟлɟɭɫɬɪɟмлɟнноɫɬь
ɭмɟниɟ
ɭчиɬьɫя
оɛɭчɟнии
лɟкɫики
ɫлɟɞɭɟɬ
ɭɫпɟɯ
заɜиɫиɬ
ɫоɞɟɪжаниɟм
ɭɫлоɜиями
1.Michael J.Wallace Teaching Vocabulary. London,1982
Кɭзнɟцоɜа
Изɭчɟниɟ
языкоɜ
ɜɭзɟ
ɭниɜɟɪɫиɬɟɬа
ɭчɟɛноɝо
Оɛɭчɟниɟ
лɟкɫикɟ
ri
Пɪоɛлɟмы
оɛɭчɟния
Ali texniki t
hsil m
rind
tin t
Bu m
ali texniki t
hsil m
rind
xarici dil f
zr
l
hs edilir.Gst
tin t
tbiqinin mxt
lif sullari
ri mvcuddur.V
bu sullar
n secimi
tnin leksikas
tnin c
tinniyinn
r.L
t ehtiyat
uyqun olaraq,m
qlar secir.
Teaching vocabulary in non-linquistic higher educational schools.
Summary
This article deals with teaching fore
ign vocabulary in non-linquistic higher
educational schools.It considers the stages
and methods of intr
oduction of lexics.
Teaching vocabulary is a complex process.Teachers can choose different methods
depending on the difficulty of the text
s.It requires some skills and abilities.
According to the objectiv
e, teachers choose prope
yi: b/m L.Muradl
ri
rbaycan Dill
FRANSIZ D
ILI
Aar szl
kli, budaq cml
r, ba
ifad
Key words:
ɫоɫлаɝаɬɟльноɟ
z dilind
Az
rbaycan dilind
n mr
b, mbahis
klidir.
r iki dild
subjonctif fel
ri i
risind
z qrammatik m
na v
qamlar
il
dilil
rin n
tini c
lb
ri
indikatif z yerini subjonctif-
verir. M
aprs que
lay
Grndy kimi, frans
z dilind
subjonctif h
tabeli mr
b cml
(tamaml
rflik budaq cml
rind
bilir. Az
can dilin
z
apard
z m
kli-
pour garder la maison (P.Mrime,
Nouvelles, p. 32).
Balaca Fortunato da atas
il
getm
k ist
yir, ancaq srnn otlad
yer ox
uzaq idi, h
evd
ayat olmal
idi, buna gr
ata onu z il
aparm
h. 25).
Bu cml
ba
cml
feli z
n rester feli is
yerin
ri
Tamaml
q budaq cml
oldu
u kimi t
yin budaq cml
rind
indicatif, h
subjonctif zamanlar
bilir. Indicatif-in v
ya subjon-
ctif zamanlar
yin budaq cml
si nitqd
ifad
edil
na x-
susiyy
lumdur ki,
yin budaq cml
si znd
n) m
tamamlay
dirirs
m
nliyi ifa-
edirs
ya he bir qiym
n bu fakt
sdiq edirs
bu halda indicatif
klinin zamanlar
n:
Il suivait un chemin qui lu
ime, Nouvelles, p. 111).
O tan
rla ir
h. 44).
Comme il parlait, il
se rappela avec horreu
r un certain vase t
rusque quil avait
chemine de la comtesse Pari
s (P.Mrime, Nouvelles, p. 119).
buxar
n stnd
ri
cml
rind
pour que, afin que, de
peur que, de crainte que
s.; s
b budaq
cml
rind
ce nest pas que, non que, pour que
budaq cml
rind
de
faon ce que, de mani
... pour que, as
sez ... pour que
rt budaq
cml
rind
condition que, pourvu que
s.; t
rzi-h
t budaq cml
sind
s. ba
lar v
ba
ifad
r subjonctif t
b edir. Bu
lardan sonra i
n subjonctif-in m
Az
arzu
il
deyil, h
minin
klinin,
rt
klinin
zaman formas
sas m
n sinonimi olur, m
r, feli sif
feli ba
rkibl
ri kimi t
olunurlar. M
pardonne (P.Mrime, Nouvelles, p. 139).
ni buraxmayaca
am (
.Zaman, Seilmi
r,
h.62).
Bu cml
ba
cml
ni budaq cml
birl
rmi
bu cm-
k zaman kimi t
olunmu
(P.Mrime, Nouvelles, p. 550).
ngi vurulana q
yerd
, gy otun stnd
uzand
Bu cml
zaman budaq cml
si olub
jusqu ce que
il
ba
ba
cml
tinin budaq cml
- disait-elle (P.Mrime, Nouvelles, p. 518).
irniyyat
zirdi Qoy mil
h. 142).
Bu cml
ismi x
si s
n btv bir cml
olunmu
Az
rbaycan dilin
mr cml
si kimi t
edilmi
dir. Lakin burada
mr m
deyil, h
subyektin, dan
if
olsa da, arzusu da
ifad
olunur. Bel
ki,
mr
klinin m
bildir
sz qabar
kild
arzu formas
mr
klinin sinonimin
evir
bils
, qrammatik forma z
ndan tamamil
mayaraq arzu m
r.
rflik budaq cml
rind
, o cml
rt budaq cml
sind
jonctif-in bir m
da Az
rbaycan dilind
onun
klinin m
il
uy
dir. Frans
z dilind
o
condition que, pourvu que, moins que
s.
ifad
bu
rt bir t
b kimi yerin
ri
jobtinsse la seule rcompense que je
dsirais (P.Mrime, Nouvelles, p. 522).
iflik edib onu yan
ma a
r laz
btn
buradan buraxaca
ma sz verdim, ancaq bir
o da m
diyim yegan
h. 145).
r iki cml
ist
, ist
Az
subjonctif-
rti ifad
ri
Prosper Mrime, Nouvelles, Editions du progrs, Moscou, 1976
Prosper Merime, Seilmi
ri,
Summary
In the French language the subjunctiv
e mood used in various types of
subordinate clauses of composite sentence
(object, attributive clauses, adverbial
clauses) are translated not only as a form
of wish, but also as Imperative, indicative
and non-verbal forms.
ɍпоɬɪɟɛлɟниɟ
ɫоɫлаɝаɬɟльноɝо
пɪɟɞложɟнияɯ
ɮɪанцɭзɫком
Summary
ɋоɫлаɝаɬɟльноɟ
цɭзɫком
filologiya elml
ri namiz
ri
ABDULLA ORAZBOY
ADOLAT ALLAZAROVA
rsit
[email protected] mail.ru
OGAHIY TARIXIY ASARLARI L
KSIKASI BOYISHIDA FIRDAVSIY VA
NIZOMIY TASIRI
Aar szl
Nizami, Firdovsi, Agahi, tarixi
Keywords
: Nizami, Firdousi, Agahi, hist
ri
Tarjimasi: Pahlavon Suhrob Humonga Qorq
inchni dildan chiqarib tashlash
mak, Alish
b ta'riflashi b
jiz emas:
Bu maydonda Firdavsiy ul
lsa Rustam javobin b
Raqam qildi farxunda Shohnoma
Ki sindi javobida har xoma
Ogahiy tarixiy asarlarida fors badiiy va tarixiy asarlari tasiri bilan qollanil-
gan sozlardan yana biri
dir. Chunki Ogahiy qalamga olgan tarixiy muhitda
gurzi jang quroli sifatida ishlatilmagan. D
mak, bu soz tarixiy voq
a tasviri emas,
koproq badiyat ehtiyoji sifatida ishlatilg
an. Fikrimizni dalillaydigan quyidagi
parchada Xiva xoni qoshinining Toramu
rod sofiga qarshi jangi tasvirlangan.
ri
Biri Ali shohi shujo'u dal
Ushbu soz Alish
r Navoiy asarlarida urush, jang manolarida ham
ishlatilgan bolib, shu ozak asosida
jangda birga bolgan, safdosh;
ri
solmoq, razm solib qaramoq
llari razm sozining asl lugaviy manosi anglashil-
masligi natijasida diqqat bilan
chirmoq maz-
ri
анжɭман
маɬɛаа
Kalandarov Mashsarif. Manzum Eseri
Dz Yaziya Aktarmada Haft Peyker
Agahinin tarixi
Nizaminin t
Agahinin tarixi
nda Firdovsi v
Nizami t
ayd
olunmu
dqiq edilmi
dir. Bu prinsipl
ri sbut
n faktlar verilmi
dir. Tarixi z i
szn inki
na folklorun v
zb
srinin
bi t
siri v
yi gst
rilir. M
dililik aspektind
k dililiyind
nfluence of Nizami and Firdousi on le
Summary
The influence of Firdavsi and Nizami
in the development of vocabulary in
Agahi`s works is brightened in the articl
e. The facts proving this principle are
given. Literary influence in tne developm
ent of vocabulary in the historian`s works
is shown as an individual source in the
ranh with folhlore, masterpiece of uzbek
prose. Article was written in aspect of lingui
stics and is rich with innovations in the
Ⱥɛɞɭлла
Ɏиɪɞоɭɫи
лɟкɫикɭ
ɪаɛоɬ
Firdavsi
Nizami
Agahi `s
ɭкɪашɟ
Лиɬɟɪаɬɭɪноɟ
tne
ɪазɜиɬии
ranh
folhlore,
пɪозы
ɋɬаɬья
ɭзɛɟкɫкой
elml
ri
Инɫɬиɬɭɬи
Ўқиɬɭɜчиɫи
ɎИȽɍРȺЛȺРНИНȽ
Aar szl
ri
ɛ. 628]. Маълɭмки, линɝɜоɫɬилиɫɬик ɬаҳлил
ɭɫлɭɛɝа
манɫɭɛ
маɬн
ɭчɭн
ɭмɭмийлиɝи
ɛилан
ɯɭɫɭ
ɬɭɪаɞи
нɭɬқий
ɮаолияɬнинɝ
ɯɭɫɭɫияɬлаɪи
ɛилан
ɬɭɪɭɜчи
ўɬаɪ
аɫаɪни
мɭҳим
маълɭм
ижоɞ
намɭнаɫи
нɭɬқнинɝ
маɬнлаɪɞан
ɬɭɪаɞи
ɭчɭн
маɯɫɭɫ
ɬɭɪɝан
ɭнинɝ
ɛилан
чамɛаɪчаɫ
ɛоғлиқ
намɭнаɫининɝ
мазмɭниɝа
ɭлаɪнинɝ
ɭйғɭнлиɝи
ɬɭшɭнилаɞи
ҳақɞа
шɭнɞай
ɬɭɪиɞиɪ
мɭкам
шɭнɞай
мɭаллиɮ
ɛɭнɞа
ɛаɞиий
элɟмɟнɬла
мазмɭниɝа
маълɭм
мɭɜоɮиқлиɝиɝа
ɛ. 60]. Даɪҳақи
мазмɭнини
ɯизмаɬ
қилɭɜчи
лиɫоний
шɭнɞай
ошиɪɭɜчи
ɮиɝɭɪалаɪ
ɭшɛɭ
мақолаɞа
ɭлаɪнинɝ
ɬɭɪлаɪи
ҳақиɞа
ɛɭнɞа
паɪаллɟлизм
ўқɭɜчи
ɬакɪоɪланɭɜчи
конɫɬɪɭкциялаɪɝа
ɛ. 228]. Ȼɭнɞай
ɬакɪоɪланɭɜчи
кɭзаɬилаɞи
шɟъɪияɬɞа
ɭчɪаɬишимиз
мɭмкин
ɋўзнинɝ
ɝɭл
ɭшлаɛ
юɪɭɪ
ɬɭɪɝанɞа
ɝɭлɞиɪаɛ
ɝɭлɛаɞанни
ɛўлмаɝаниɞɟк
ɬɭзи
ɬɭɝалланɝан
ɛўлмайɞи
Шɭнɝа
ɬɭɪли
ёɪɞамиɞа
ɛɭɬɭнлик
қилаɞи
ɬɭɝал
ɝаплаɪ
ɬɭɪли
алоқаɝа
ҳолɞа
ёки
оɯиɪиɞаɝи
лаɪ
ɬɭɝал
ɛўлмайɞи
ноɬɭɝал
ri
Ⱥнаɮоɪик
алоқа
ɬɭɪɞош
оɬлаɪ
анɬоним
ɫон
ɮоɪмалаɪи
ɮɭнк
ɮоɪмалаɪи
ɭчɪайɞи
иɮоɞалоɜчи
кўɪɫаɬɭɜчи
ɛ. 66-69]. Ⱥнаɮоɪалаɪнинɝ қўлланилиши шɟъɪлаɪнинɝ ɬаъɫиɪ кɭчини
оҳанɝɞоɪликни
ɛўлиɛ
қўлланилɝан
шɭнинɝɞɟк
экɫпɪɟɫɫиɜлик
ɛўлаɞи
анаɮоɪанинɝ
ɛиɪ
ɫўзнинɝ
якɭнлаɞи
Мазкɭɪ
ҳоɞиɫани
ёзма
нɭɬқɞа
ɭчɪаɬи
мɭмкин
Мɭҳаммаɞ
Юɫɭɮ
шɟъɪий
намɭнаɫи
қɭйиɞа
ɝɭɜоҳи
Макɬɭɛинɝɝа
ҳам
ثалɛинɝни
Мазкɭɪ
ɬаъкиɞламоқ
ɭчɭн
ўқɭɜчининɝ
ɞиққаɬини
ɭчɭн
кɭчайɬиɪиш
ɭчɭн
қилаɞи
ɫɟзɝилаɪиɝа
моɫ
нɭɬқни
қɭйиɞаɝи
олинɝ
олинɝ
ri
ɭɫɭли
ɬɭйғɭни
кɭчайɬиɪиш
ɭчɭн
ҳам
нɭɬқɞа
кɭчайɬиɪиш
ɭчɭн
ɬɭшɭн
пɪɟɞмɟɬлаɪни
ҳоɞиɫалаɪнинɝ
Ȼɭнɞа
қўйилаёɬɝан
ɬɭшɭнчалаɪ
мɭноɫаɛаɬини
ɬаɫɞиқ
инкоɪ
қилɭɜчи
шɭнинɝɞɟк
[6,
Мɭмɬоз
ɯил
намɭнаɫи
ɫиɮаɬиɞа
Ўзɛɟкиɫɬон
ɭшɛɭ
эъɬиɛоɪ
ɮақаɬ
ɪанɝɭ
ɋиɪɬɞаɝиɫин
анɬоним
чиқаɪɝан
ɭчинчи
кɭчайɬиɪилɝан
ɮойɞаланиш
намɭналаɪи
мɭмкин
оɪқали
ɬɭшɭнишɞа
ɛиɪ
кɟɫкин
иɫɫиқ
ɫоɜɭқ
ɭлɭғ
жаɫɭɪ
ёлғон
ɬɭн
кɭн
ёɪɭғ
ɛиɪи
ɭйғоɬаɞи
Маълɭм
ҳоɞиɫа
ɭлаɪни
қаɪама
қиёɫланаɞи
ɭлаɪɝа
мɭноɫаɛаɬини
ҳоɞиɫани
ɬɭɪли
ўқɭɜчиɞа
ɭнɝа
ɭйғоɬаɞи
Ȼɭнɞан
кɟлиɛ
анɬиɬɟза
анɬоним
ɜоɫиɬаɫиɞа
юзаɝа
ɬўғɪи
шакл
қаɪшилиɝи
мазмɭн
маъно
қаɪама
қаɪшилиɝи
мɭҳимɪоқɞиɪ
Ȼɭнɞай
ɫўзлаɪ
анɬонимик
кɟлɬиɪилаɞи
ёзɭɜчи
шоиɪнинɝ
маҳоɪаɬиɝа
кɟлɭɜчи
нɭɬқий
ri
ɛаɞиий
қаҳɪамонлаɪ
ɪɭҳияɬи
ɬɭɪли
ҳолаɬлаɪни
мɭҳим
ҳиɫоɛланаɞи
ɋкоɜоɪоɞникоɜнинɝ
ɪɭɫ
конɫɬɪɭкциялаɪи
ɛиɪ
конɫɬɪɭкциялаɪнинɝ
энɝ
),
: 1)
мɭɫɬаҳкамлиɝи
ɭнинɝ
конɫɬɪɭкция
нɭɬқɞа
ɬɭɪғɭн
ɛɭзɭɜчи
шɭнчалик
кɭчли
); 2)
конɫɬɪɭкциялаɪнинɝ
юқоɪи
ɛўлɫа
ɭнинɝ
экɫпɪɟɫɫиɜлик
шɭнчалик
); 3)
позицияни
чɟкинɭɜчи
анаɮоɪик
); 4)
ɫинɬакɬик
позициялаɪ
конɫɬɪɭкциялаɪɞа
ɭлаɪнинɝ
экɫпɪɟɫɫиɜлиɝи
шɭнча
ɛўлаɞи
ɛ. 74]. Ⱥйни шɭ ўɪинɞа
ɯɭɫɭɫияɬлаɪи
нɭɬқнинɝ
ɞиалоɝик
ўзиɝа
ɞиалоɝик
конɫɬɪɭкциялаɪɞаɝи
конɫɬɪɭкциялаɪɞаɝи
ɬаъкиɞланɝан
ɛилан
нɭɬқнинɝ
ɯɭɫɭɫияɬлаɪиɞан
ɞиалоɝик
нɭɬқɞа
ɛɭзилиши
ɫɟзилаɞи
шɭнɝа
ɛɭнɞай
маɬнɞа
маълɭм
коммɭникаɬиɜ
мақɫаɞɝа
қилаɞи
Қɭйиɞаɝи
маɬнɞа
ɫўзи
шɭнинɝɞɟк
ɫиɮаɬɞош
мɟн
оɞамлаɪни
-
ɜаҳмкоɪ
Ȼўɬаɟɜ
жɭмланинɝ
маълɭм
иɮоɞаланаɜɟɪаɪ
мазкɭɪ
ɬɭшɭнчанинɝ
ɭчɭн
ɯизмаɬ
ёзɭɜчи
пɪɟɞмɟɬ
ɜоқɟа
ҳоɞиɫа
аɫоɫиɞа
аниқлашɬиɪилаɞи
ɫинɬакɬик
ɜоɫиɬалаɪнинɝ
иɮоɞаланаɞиɝан
кɭчайɬиɪаɞи
Ⱥнɬиэллип
ri
кɭчайɬиɪиши
ɜоқɟа
кўɪɫаɬиши
ɋкоɜоɪоɞникоɜ
[4,
ɛиз
Ёқɭɛоɜ
ɝапиɞа
кɭчли
ɛилан
айни
эɝалаɪнинɝ
кўɪа
кɭчли
кɭчɫизланаɞи
Ȼɭнɞай
иɮоɞаланаɞи
мɭмкинки
маɬнлаɪни
ɭɫлɭɛлаɪɞан
ɛаɞиий
ɛилан
ɛɟлɝиланаɪ
жаɪаёнɞа
ɮиɝɭɪалаɪнинɝ
маɜжɭɞлиɝини
кўɪиɛ
чиқɞик
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнноɟ
наɭк
экɫпɪɟɫɫиɜныɯ
конɫɬɪɭкций
ɫоɜɪɟмɟнноɝо
ɪɭɫɫкоɝо
языка
//
наɭки
ɫинɬакɫичɟɫкиɟ
конɫɬɪɭкции
ɫоɜɪɟмɟнноɝо
ɪɭɫɫкоɝо
лиɬɟɪаɬɭɪноɝо
ɭнинɝ
коммɭникаɬиɜ
//
Ўзɛɟк
Шомақɫɭɞоɜ
Қўнғɭɪоɜ
Ўқиɬɭɜчи
Қўнғɭɪоɜ
Ўқиɬɭɜчи
Fazilat
brahimova
ri
Fazilat Ibrahimova
ri
ri
Takidlash zarurki, barcha fraz
gizmlarda ham fraz
gizmlarning gram-
matik man
siga ish
ra qilib turuvchi tayanch k
ntni ajratish
n emas.
lipidagi fraz
gizmlarda ana shunday h
lat kozga tashlanib tura-
q, koylakni kop kiym
singari fraz
ntning tayanch qism ekanligini b
lgilash juda qiyin. L
gizmlar gap tarkibida muayyan sintaktik p
zitsiyada k
rial man
lda royobga chiqadi.
Shunday qilib, barcha fraz
gizmlar kat
rial man
riga kora
ikki guruhga bolinadi: 1) kat
rial man
si grammatik
takchi (tayanch) k
zilib turuvchi fraz
gizmlar; 2) kat
rial man
si grammatik
gizmlar.
t (ism), adyektiv fraz
gizmlar mansubdir. Kat
al man
siga kora f
l fraz
gizmlar eng kop tarqalgan fraz
gizmlar sanala-
di. Jumladan,
ichidan ezilm
q) va b
shqalar. Bunday fraz
gizmlarda
takchi k
nt f
bolgani sababli, fraz
gizm man
siga f
lning qanday grammatik shaklda tur-
ganligi malum darajada tasir qiladi.
gizm tarkibidagi ta-
nt ozlik nisbatidagi f
l shaklida bolganligi tufayli fraz
gizm
man
sida ham ana shu ozlik s
masi saqlanib q
k, birinchi fraz
gizmning umumiy man
si tayanch k
nt bolgan
sozining l
sik va grammatik man
si bilan b
gliqdir. Chunki
masining maz-
muniy mundarijasida yurish harakatining t
zligi s
masi mavjud. Fraz
gizmning qismiga
s ana shu s
ma butunga kochirilgan. Bu fraz
gizm tarkibi-
da t
zitsiyada turgan
qismi aslida tayanch qism
li mazmuniy mundarijasidagi t
z yurm
q s
masiga zid k
qism k
larini yoq
lda s
mantik
masiga ega bolishi bu qism bilan tayanch qism ortasida s
mik
mantik m
slashuvni h
sil qilgan. Natijada tayanch k
nt bilan
uygunlashgan h
lda bir umumiy man
qismi shakl va mazmun asimm
triyasiga ega bolib, antis
miyani h
sil qiladi. Bu-
ning man
si shuki, shakliy jihatdan
birikmasi k
ususiy man
lari butunlik man
man
siga zid k
ladi. Shu sababli bu ikki k
nt ortasida
ham kuzatiladi.
n mazmuniy zid qismlarning s
mantik ya
litlanishiga za-
min yaratgan.
Bulardan sha
n shakllari fraz
gizmlarning sintaktik shakl
vchi shakllari vazifasi
ni bajaradi va fraz
gizmlarni k
simlik sintaktik p
zitsiyasiga
bahri dili
fraz
gizmi f
s, za-
sim sintaktik p
Shuni takidlash
zarurki, fraz
ri
q man
fraz
gik birligi faqat uchinchi sha
sda
qollaniladi, d
mak, sha
nda ozgarmaydi.
l fraz
gizmlar b
rki, ular bolishli-bolishsizlik shakli boyicha
har ikkala shaklda qollana
ladi, ayrimlari esa faqat bittasi
l fraz
gizmlar bolishli-bolishsizlik
zitsiyasiga kora
zitsiyaga kirishadigan va kirishmaydigan fraz
gizmlarga bolinadi.
Ayrim fraz
gizm bolishli-bolishsizlik shakliga kora
kirishmaydi, faqat bolishli yoki
ldi, y
lab tushiga kirmagan, alifni kaltak d
r-u kokka ish
Ayrim fraz
gizmlar faqat otgan zam
tadi, otgan zam
sh va sifatd
sh shakllari
bilan distributsiya qilinganda va
masi bilan additiv transf
rmatsiyaga uc-
hraganda, bolishli va bolishsizlik b
lgisiga kora
zitsiya tiklanadi.
gizmlarning bolishsiz shakli
affiksidan tashqari
yoq
va
sozlari
rqali ham if
yingi ink
sitalar fraz
nti otgan zam
n sifatd
shi shakli bilan if
Bolishsizlik shakllari sist
masi
uddi f
llardagi kabi boli
shsizlik paradig-
masini h
sil qiladi. Paradigma az
lari bir umumiy man
as
sida bir paradigmaga
birlashsa ham, l
kin ular bir paradigma ichida malum diff
ntsial s
malar as
sida
va
korsatkichlari f
l fraz
gizmlarga qoshilib,
sim p
nti sifatd
gizmlarning bolishsiz shak-
korsatkichi bilan if
korsatkichiga
Shunday qilib, ayrim fraz
gizmlar faqat bolishli yoki bolishsio shaklda
lgisiga kora
zitsiyaga kirishish
ni yoq
tadi. Agar fraz
gik birlik tarkibidagi bolishsizlik shakli
lib tashlansa,
gizm bolishsizlik korsatkich
ini tushirish yoli bilan tansf
rmatsiya
qilinganda, fraz
gizmlik
tib erkin birikmaga aylanadi. Jumla-
shi chiqdi.
Bu shuni korsatadiki, fraz
gik birlik tarkibidagi grammatik korsatkichlar
ham fraz
gizm uchun muhim r
l oynashi mumkin. Shunga kora, fraz
lik tarkibidagi grammatik korsatkichlarni fraz
gik muhim va fraz
gik
muhim turlarga ajratish l
zim boladi. Fraz
gik muhim bolgan korsatkichlar
gizmni shakllantiruvchi v
sita sanaladi. Shuning uchun bunday v
rivatlar sifatida bah
lash mumkin boladi, fraz
ham fraz
rivat yordamida erkin birikmadan barqar
r birikma h
l fraz
gizmlar nisbat shakllari bilan
ham ozgarishi mumkin. Masalan,
yosh oltirsa ham
sh oltirsin
ltirilgan fraz
gik birlik tarkibidagi nisbat
shakli -
tushirib q
ldirilsa, fraz
gizm butunligi yoq
gizmlik
susiyatini yoq
tib erkin birikmaga aylanadi. D
mak, nisbat shakllari ham
uddi
bolishsizlik shakllari kabi bazi vaqtlarda fraz
rivat vazifasini bajarishi
mumkin boladi. Fraz
rivat vazifasini bajar
uvchi bunday korsatkichlar
gik muhim v
sitalar sanaladi. Shunga kora, fraz
gizm tarkibida ishtir
ri
gik n
muhim vazifa bajaruvchi korsatkichlar fraz
gizm tarkibi-
dan tushirib q
ldirilsa ham, fraz
gizm butunligiga futur
tmaydi. Fraz
gizm
irasidan chiqarib, erkin biri
kmaga aylantirmaydi. Masalan,
kozi quv
kozini quv
Distributsiya q
idasiga kora bir p
zitsiyada ozar
paradigmatik mun
da bolgan birliklarning as
s qism man
sini ozgartirmagan h
lda, biri orniga ik-
kinchisining erkin almashinib k
rliklar bir-biriga variant
blanadi. Shunday ekan,
rttirma nisbat shakllari bila
n ozlik nisbat shakllari
gizatsiya jarayoni fraz
ri
ng ichida
ng ichida
jaz
lish niyatida edi (M.Ism
iliy). Buni Bur
tamdan soraysiz. U kishi
v).
Shuni takidlash
zarurki, k
lishik shakllari b
lgisiga kora ham fraz
gizm-
uddi bolishsizlik shakliga ega bolgan fraz
muhim, yani fraz
vant va fraz
muhim (fraz
shakllariga bolinadi.
gik muhim shakllar fraz
gizatsiya uchun muhim bolib, fraz
rivativ vazifa bajaradi. K
lishik shakllari tushirilsa, fraz
gik birlik maq
mini yoq
gizmini
fraz
gizmini
sti, bir
fraz
gizmini
singari shakllarga k
shakllarini tushirib q
ldirish yoli bilan transf
rmatsiya qilinganda, transf
rmalar
gizmlik
tib, erkin birikmaga aylantiradi. D
lishik
qoshimchalari fraz
gik birlikning butunligini taminl
qiluvchi d
ususiyatga ega bolgan v
sita sanaladi. Bunday k
lishiklar fra-
gizmning ichki strukturasiga
lishiklar esa fraz
gizm uchun fakultativ, irr
lishik qoshimchasi tushib q
lsa ham, fraz
gizm butunligi uchun
futur y
tmaydi. Masalan,
urjunda / dumi
urjun; b
nga /
il qursh
vda man
ri
Kateqorial semantika frazeologiya komponenti kimi
frazeoloji m
arl
rqlilikl
ri aras
qland
r. T
vvr sisteminin denotative,
qrammatik
dvr sisteminin formala
mas
hlil edilir. M
llif bir n
qurulu
u sabit frazeoloji
r, leksik d
ri v
ya ayr
-ayr
leksik funksiyas
yata keirir. M
kateqorial semantika tam ifad
sini tapm
Ƚаниɟɜа
ɫɟманɬика
ɮɪазɟолоɝии
мɟжɞɭ
каɬɟɝоɪичɟɫкими
ɮɪазɟолоɝичɟɫкими
значɟниями
пɪоанализиɪоɜаны
ɟɞиницами
ɜлɟчɟнной
ɜыɜоɞɭ
ɮɪазɟолоɝизмы
ɭɫɬойчиɜоɟ
ɫоɫɬаɜɭ
ɫɬɪɭкɬɭ
,
нɟɞɟлимоɟ
значɟнию
ɮɭнкцию
Categorial semantics as phraseology component
Summary
ri
Aar szl
Key words:
ɫɭɛъɟкɬиɜный
Deskriptiv preskriptiv qra
mmatika qrammatikaya dair yaz
mx-
lif cr s
ciyy
ndirilmi
deskriptiv qrammatika haqq
nda b
zi m
matlara diqq
k. Szn qurulu
unu, qrammatik formalar
szl
si sullar
ri
masir dililikd
preskriptivizmin s
b aradan
lmas
da x
r uzla
mas
kimi istifad
si mzakir
olunmam
ri t
svir edir) aras
lli-ba
rq qoyurlar. Deskriptivistl
r iddia edirl
n rolu dil nec
is-
tifad
olunmal
r postulat
yazmaq yox, dili aktual i
ri
vent seen anything
cml
si frans
ki
Je nai rien vu
cml
Aleks Vanest deskriptiv linqvistikan
n baza prinsipl
rini t
fundamental elementl
cmusunu t
qdim edir. O qeyd edir ki, ilk
olaraq
Ferdinand d Sssr (1857-1913) linqvistikan
n deskriptiv elm sah
si oldu
li srm
Soll-Norm
Sozialwissenschaften
collective
Objective
Observationnelle
Implicite
Ist-Norm
Naturwissenschaften
Sociale/individuelle
Subyektiv/obyektiv dixotomiyas
o dem
kdir ki, preskriptiv qrammatikl
ri mdd
ri halda,
deskriptiv linqvistl
miyy
obyektiv v
edirl
r. Qay-
dalar, t
ri
n istifa-
ni ideal
qiqliy
yn
yi stimulla
rmaqd
r. Deskriptiv norma is
ideal dil axtar
ri
Summary
ri
rbaycan Diplomatik Akademiyas
COOPERATIVE LEARNING AND ITS ROLE IN EDUCATION
Aar szl
yr
, qrup, m
llim, yr
ri
The evaluation of students efforts in
cooperative and individualistic learning
is based on criteria-referenced basis; wh
ri
given tasks and assignments on time (Johnson, Johnson& Holubec, 2008). In formal
of decision making before instructions;
explaining the tasks to the group; monito
ring and assessing
progress, and assisting them.
Informal cooperative learning
In comparison
formal cooperative
learning where group work lasts several week
s, in informal cooperative learning the
ri
In individual and Group Accountability the
instructor must create a situation
where all students play active roles. Of
ten we can observe one or two active
students who dominate group work limiting th
e participation level of other team
members. Collaborative learning main
tains friendly relationships among the
participants, and gives a number of possibi
lities to the students to benefit from each
others knowledge and experi
ence. In grading individu
al and group achievements,
The role of social learning is as essen
tial as academic learning, and during the
ri
Instructors can divide the roles among
group members for team projects. This
point of views. Roger Johnson states th
at when people communicate with each
other they learn more than when th
, (pp.275-319). Lincoln, NE:
Johnson, D. W. (2003). Social interd
ependence: The
among theory, research, and practi
ce. American Psychologist, 58
Johnson, D.W. (2009): Reaching out: Interpersonal effectiveness and self-
actualization (10
Johnson, D.W., & Johnson, F. (2009) Jo
ri
Johnson, D. W., & Johnson, R (1999:
. New York: Hawthorn.
National Research Council: National Science Education Standards, National
Academy Press; Washington. DC: 1996.
Introduction to Cooperative Learni
ng An Overview Of Cooperative
Learning, David W Johnson and Roger
T Johnson, www.co-operation.org/page
manquliyeva
ri
rbaycan Dvl
ri
sz
r ikisinin al
nmas
zaman
onlar
si dig
r dild
qorunub saxlan
r. M
n, glossa, ha
narlarda qeydl
r glossary qlossari, l
(sif.) v
s. Bu v
ya dig
r tip yana
ma il
qar
olan al
nma
olmas
, ingilis dilind
sad
r sisteminin artmas
r. Xeyli sayda morfoloji zv vahidl
lir ki, bunun kompleksliyi ingilis dilind
dan
find
n daha ox hiss olu-
nur, bunun da n
sind
yeni sz yarad
modell
rin formala
mas
ba
verir. Be-
, ingilis dilinin t
morfem t
rkibi deyil, h
derivasiya imkanlar
ge-
nma szl
rin kediyi dild
taleyi d
maraql
r. Al
nma szl
u sistemin t
siri il
ri
lar aiddir: port (lat.portu
s), cycene kitchen( lat.
s.
Bu szl
rin anql-sakslar t
find
n Britaniya adalar
na km
bul edilm
si ehtimal
li tarixi t
hlilin gst
ricil
rin
r. Mxt
lif
rinin leksik t
rkibini mqayis
n, mqayis
li tari-
xi dililik bu dill
oxlu lat
li szl
rin mumiliyini m
ri
semantik d
az m
lar. Bunun m
ondan ibar
tdir ki,
kitab al
nma szl
ri uzun ill
hdud sferada- bu dilin
bi formas
istifad
olunmu
dur. Daha sonra bu al
nma szl
d, abstrakt v
ya
terminoloji xarakter da
lat
nma kitab szl
ri XVI
minin XV-XVI
ntibah dvrn
sadf edir. Uiklif, Lenqland v
oserin
rind
mind
ingilis dilind
rast g
nma szl
nmi
ntibah dvrnd
tibb,
biyyat, ilahiyyat sah
r, texniki terminl
s. yaran
r. Bu szl
sa f
sil ar
sind
k mmkn deyil. Bunun n xsusi l
rtib etm
Bu al
nma szl
rin oxunu morfoloji
gr
ri
bul edilm
si n z
ruridir. Bel
likl
ri
r, burada leksikologiya sah
al
an aliml
llini t
r.
ngilis dilinin masir l
ir v
k, indi
ehtiyatda ox sayda szl
ri var ki, onun vokabulas
n formala
mas
na z
sirini gst
rir. Btn bunlara baxmayaraq
, ingilis dili z orijinall
itirib hibrid dilin
evrilm
, z tarixi boyu, o zn
elementl
ri il
olmad
na baxmayaraq z
simas
dir: o alman dili qrupunda, inki
,z s
ciyy
vi xsusiyy
ti il
qal
al
nma szl
rkibinin daha da z
mas
Modern English Lexicology Moscow external university of humanities.1996
ɪɭɫɫкий
линɝɜоɫɬɪаноɜɟɞчɟɫкий
Ȼɪɭннɟɪ
Ƚинзɛɭɪɝ
Лɟкɫика

лɟкɫичɟɫкɭю
Ȼɭɞɭчи
ɪɟзɭльɬаɬом
иɫɬоɪичɟɫкоɝо
ɜзаимоɞɟйɫɬɜия
полɭчаюɬ
оɫɜɟщɟниɟ
ɜыяɜлɟнию
пɭɬɟй
Fatma Agamirova
About influence of adoption from the Latin
in lexical system of English language
Summary
Being a result of long term historical in
teraction of the la
nguages, adoptions
(loan words) as a process and as a result of
this process represent
significant interest
ri
ri
YYUBOV
rbaycan Dill
ri
battre qqn comme un chien
nada :
iti dy
n kimi dym
enterrer comme un chien
- h
iti basd
ran kimi basd
ri
pleurer comme une vache
- h
k kimi a
lamaq
lamaq
parler franais comme une vache espagnole
- h
yi kimi dan
sil m
frans
glisser comme chat sur braise(s)
- h
pi
ik g
n kimi
sil m
bar
lumat verm
k; stnd
k; t
ri
xmaq
ri
- aller (courir) comme un chat maigre
- h
rfi:
q it kimi getm
,
-tv
ri
cml
zv rolunda
ri
Ces gens-l sont comme les boeufs de l
abour :infatigables l ouvrage mais,
Bu insanlar yk heyvanlar
il
rql
r, mr boyu zill
comme des vaches espagnoles
rfi:
ri kimi
sil: (
r,
Les gens d ailleurs, a les fait ri
goler comme des vaches espagnoles de
(P. le Bailly Scandale pour un Goncourt )
(en) revenir ses moutons
- h
rfi:
z qoyunlar
Jaurais besoin dtre adouci par une le
ttre de vous. Jen
reviens toujours
ri
On lexico-semantical and grammatical f
names of animals
Summary
The paper deals with lexico-semantical
and grammatical pecularites of the
phraselogical units with names of animals.
These units are under consideration using
the data mainly from french, a special
focus has been made on comporative
analyses between french and azeri phraselogical units.
оɫоɛɟнноɫɬяɯ
ɮɪазɟолоɝичɟɫкиɯ
ɟɞиниц
ɫɟманɬичɟɫкиɟ
оɫоɛɟнноɫɬи
ɮɪазɟолоɝичɟɫкиɯ
изɭчаюɬɫя
ɮɪанцɭзɫкоɝо
yi: b.m D.C
ri
ȻОЗОРОȼȺ
иɫɫлɟɞоɜаɬɟль
ɝоɫɭɞаɪɫɬɜɟнноɝо
ɏɍДОЖЕɋɌȼЕННО
ЭɋɌЕɌИЧЕɋКȺЯ
Aar szl
ik hal, m
nlik bildir
lik hal, qeyri-m
lik hal, m
Keywords:
the genitive case, the issued genitive case, not properly executed
окɪаɫкой
ɜаɪианɬа
ɜыɫокой
поэɬичноɫɬью
Нɟъмаɬоɜ
-
оɮоɪмлɟнныɟ
ɮоɪмы
опɪɟɞɟлɟнноɟ
опɪɟɞɟлɟнноɝо
эɬом
значиɬɟльныɟ
ɝɪɭппы
знаком
каɬɟɝоɪияɯ
ɝɪɭппы
опɪɟɞɟлɟнный
ɞɟɟпɪичаɫɬиɟ
ɝɪɭппы
опɪɟɞɟляɟɬɫя
ɜнɭɬɪи
ɫɮɟɪа
пользоɜания
ɝɪɭпппы
опɪɟɞɟляɟɬɫя
оɬношɟниɟм
ɫɪɟɞи
ɪɟпɪɟзɟнɬанɬа
значɟниɟ
[1].
ɫɛлижаɟɬɫя
зɭлɮмиɞɭɪ
ɞилоɪо
Қақнɭɫ
ɝɭлɯани
Ⱥɛɞɭɜали
Қɭɬɛиɞɞин
)
Қақнɭɫ
ɝɭлɯани
ɫлоɜоɫочɟɬания
қақнɭɫнинɝ
ɝɭлɯани
оɛɭɫлоɜлɟна
ri
Қақнɭɫ
ɝɭлɯани
ɬɪɟɛоɜанию
лиɬɟɪаɬɭɪной
ɬɪɟɛоɜанию
лиɬɟɪаɬɭɪноɝо
значɟния
ɝɪаммаɬичɟɫкоɝо
ɫɟмиɫлоɝоɜыɯ
ɫɬɪок
Еɫли
ɫлоɜоɫочɟɬаниɟ
қақнɭɫнинɝ
ɝɭлɯани
количɟɫɬɜо
ɫлоɝ
ɭɜɟличиɬɫя
оɞнɭ
ɪɟзɭльɬаɬɟ
ɫɬиɯ
ɪазɪɭшиɬɫя
Қақнɭɫ
ɝɭлɯани
яɜляɟɬɫя
ɮɪазой
клаɫɫичɟɫкой
лиɬɟɪаɬɭɪы
лиɬɟɪаɬɭɪноɝо
ɭпоминаɟɬɫя
ɭзɛɟкɫкой
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнной
лиɬɟɪаɬɭɪы
иɫпользоɜаɬь
оɮоɪмлɟннɭю
лиɬɟɪаɬɭɪная
цɟль

поɪɭчиɬь
ɭчɟникɭ
цɟльно
ɝɭлɯан
қақнɭɫ
Оɮоɪмлɟнныɟ
[3].
мɟжɞɭ
значɟниɟм
ɯɭɞо
ɫɭщɟɫɬɭɟɬ
ɝɪаммаɬичɟɫкоɟ
ɞɪɭɝоɝо
).
иɫпользɭɟɬ
ɜозможноɫɬь
ɝаɪмониɪɭɟɬ
лиɬɟɪаɬɭɪным
полнɭю
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнной
ɭйғон
ҳилолим
Жɭнɭн
Ⱥɛɞɭɜали
Қɭɬɛиɞɞин
иɫкɭɫɫɬɜɭ
ɬɪɟɛɭɟɬ
ɞɪɭɝ
ɞɪɭɝа
ɪɟзɭльɬаɬом
ɫɬɪɟмлɟния
лиɬɟɪаɬɭɪномɭ
Жɭнɭн
нɟоɮоɪмлɟнноɝо
лиɬɟɪаɬɭɪно
лиɬɟɪаɬɭɪномɭ
значɟнию
ɜиниɬɟльноɝо
иɫпользɭɟɬɫя
лиɬɟɪаɬɭɪныɯ
ɬакɭю
поэɬа
ёмғиɪим
ɭɫɬиɞа
ri
чайлаɫи
ɞɭнёɞа
кимлаɪнинɝɞиɪ
ҳаɜаɫи
ɭкɪɟпляɟɬɫя
пɪимɟɬами
ɛɟзɭɫлоɜно
ɪɟзɭльɬаɬ
ɬɪɭɞа
ɭɬомлɟнной
жиɜɭщɟй
ɬɪɟɛɭюɬ
лиɬɟɪаɬɭɪной
оɫоɛɟнноɫɬи
лиɬɟɪаɬɭɪноɝо
значɟния
Эɬɭ
ɮоɪмɭ
ɜаɪианɬа
ɛɟзɭɫлоɜно
лиɬɟɪаɬɭɪный
ɮожиа
Ȼɭниɫин
алами
ɬɭɪɝан
оёқоɫɬи
ɞɭнёɞа
Ɏожиа
мɟɫɬоимɟния
ɪɟализоɜано
ɪɟзɭльɬаɬ
ɪаɬɭɪной
ɪиɬма
зɜɭчаниɟ
ɛɭниɫи
ɝɪаммаɬичɟɫкой
иɫпользоɜания
лиɬɟɪаɬɭɪными
ɮоɪма
ɝаɪмониɪɭюɬ
ɭмɪинɝ
ɛɭниɫин
ɭмɪинɝ
лиɬɟɪаɬɭɪной
мɭɫɭлмон
ɬɭнɭ
кɭн
зɭм
шайланаɪ
ɞаɪɝоҳи
ɭпоɬɪɟɛлɟнная
нижɟɭказанныɯ
ɫлɭжиɬ
оɫоɛɟнноɫɬɟй
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнной

мɟɬɪичɟɫкой
иɫпользɭɟɬɫя
ri
маммалаɪин
жанɞаɪмлаɪ
ɞаɪɜозаɫин
ҳақиɞа
).
Камɛоɪани
лаɝанлаɪɞа
кɪаɬкая
чаɫɬо
ɭпоɬɪɟɛляɟɬ
ɛɭкɜɭ
жаɬɟльнɭю
зɜɭк
ɜаɪианɬ
опɪɟɞɟляɟɬ
ɬɜоɪчɟɫкоɝо
ɜышɟ
ɭказанныɯ
ɜиɞим
ɫɬиɯаɯ
поэɬоɜ
Икɛол
ɜɫɬɪɟчалиɫь
Лиɬɟɪаɬɭɪа
ɭнинɝ
ɮоɪма
//
Қомɭɫ
Ɍɭзɭɜчилаɪ
Шоаɛɞɭɪаҳмоноɜ
Раɫɭлоɜ
Ўқиɬɭɜчи
ɪоɞиɬɟльноɝо
ɭзɛɟкɫком
оɫоɛɟнноɫɬяɯ
ɭзɛɟкɫком
ɬакжɟ
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнной
ɜыɫокой
ɮоɪмально
нɟɜыɪажɟнный
ɜаɪианɬ
ɫɬилиɫɬичɟɫкой
ɭзɛɟкɫком
Options of forms of a genitive case in
art - aesthetic role
Summary
In this article it is a question of featur
es of options of forms of a genitive case
in the Uzbek language. And also about their
ri
k dilind
lik hal formalar
dii-estetik rolu
Bu m
zb
lik hal formalar
ri yr
nilir. El
onlar
dii-estetik rolu ara
r. M
llif gst
oxlu sayda formalar
ri
simi ad
nstitutu
RBAYCAN V
TALI
Aar szl
hal, mxt
lifsistemli, kateqoriya, Az
rbaycan dili, tal
dili, mqyis
ɪазноɫиɫɬɟмный
Key words:
case, different systems, category,
the Azerbaijani language, talish
smin hal kateqoriyas
haqq
nda antik dvrl
n filosoflar v
dilil
rin fikir
baxmayaraq, h
bu bar
ziddiyy
qamlar mvcuddur.
Dililik terminl
ri l
O.S.Axmanova hal kateqoriyas
na bel
rif verir:
Hal ismin adland
predmetin ger
kliyin dig
r predmetl
mnasib
tini
ifad
ed
dem
min ismin hal kateqoriyalar
formas
nda cml
rin
mnasib
n qrammatik kateqoriyad
r. Hallanma is
ismin
r substantiv szl
paradiqmas
Hal kateqoriyasna dililikd
mxt
lif t
r verils
, prosesin z dig
rin) t
bi il
ismin, v
dig
r isiml
szl
rin bir haldan di-
Dnya dililiyind
hal kateqoriyas
na mnasib
rqlidir. Bel
ki, mxt
hallar
n say
tam f
rqli gst
rilir. B
zi dill
hal kateqoriyas
mas
miy-
haqq
ri dililik prinsipl
dirildiyin
inanmaq olmur. Faktlar gst
qrammatik
kilil
si haqq
nda n
ri
ra hallarda n
al
nmam
ismin hal
na uy
un g
formalar hal s
na sal
r. Q
dir, daha ox hal
olan v
yaxud hal
ox qeyd
n dill
rin
riyy
ngin yaz
tarixi olmayan, masir bax
mdan da z
if
ri
az gst
rmi
r. Bununla bel
rbaycan dilinin tarixi qrammatikas
r salsaq, Az
rbaycan dilinin yaz
materiallar
tarixinin ara
lmas
hal
n z sabitliyi il
ahidi olar
dilinin q
dim dvrl
aid materiallar
n keirdiyimiz zaman ayd
isiml
rin hallanmas
eyni qaydada olmu
xmin
rzind
bi dilimiz
aid olan materiallarda bel
l sur
q Kim? N
? Hara?
Kimin? N
yin? Haran
n?
Ynlk a
Kim
? Haraya?
sirlik
Kimi? N
yi? Haran
Yerlik da
Kimd
? Harada?
sirlik Dan
Kimd
n? N
n?
Haradan?
rbaycan dilind
szl
n m
ver
bil
r.
rbaycan dilind
saitl
bit
saitl
ba
kili art
qda biti
dirici
samitl
edilir. Bu hal zn szl
r hallanark
rir. Bel
rbaycan dilind
yiy
sirlik hallar
kilil
ri saitl
r. Buna gr
, saitl
ba
kilil
bu hal
ri qo
dirici samitl
olunur. Maraql
r ki, bu zaman n v
y samitl
rind
olunsa da, s samitind
edilmir.
r hallanark
rqli xsusiyy
rast g
linir. Bel
ki,
zlikl
ri (m
biz) hallanark
deyil,
-im
kilisi q
ri
O, bu i
ri hallanark
ri
zi t
zi t
ri is
mumiyy
bu dild
hal kateqoriyas
n olmamas
iddia edirl
35]. Bu da he
siz, art
ri
hallarda morfoloji v
sintaktik kateqoriyalar qar
r. Morfoloji t
snifat
nda szn struktur t
rtibi prinsipl
ri dayan
r. Buradan da ayd
n olur ki, qram-
matik kateqoriyalar
si dilin morfoloji tipind
ki, eyni miqdarda
qrammatik kateqoriyalar
ifad
ri
азɟɪɛайɞжанɫком
поɫɜящɟна
азɟɪɛайɞжанɫком
пɪинаɞлɟжащим
ɪазличным
ɞɜɭɯ
азɟɪɛайɞжанɫкоɝо
каɬɟɝоɪия
ɪɟализɭɟɬɫя
поɫɪɟɞɫɬɜом
поɫлɟлоɝоɜ
анализиɪɭɟɬɫя
Rasim Heydarov
Summary
The article is dedicated to investigation of the category of case in the
Azerbaijani and Talish langua
ges belonging to different la
nguages systems. For the
first tame the category of
case in two investigated la
nguages are compared with
related and unrelated languages. In contrast
to the Azerbaijani
in tallish language
the category of case is realized by means
of postpositions and these questions are
widely and minutely analyzed in this article.
elml
ri
YEVA
lyazmalar
Keywords:
Burhani-Kati, names of angels,
zoroastrianism, names of person
Aar szl
xs adlar
анɝɟлоɜ
t nmun
n biri d
grk
mli Az
rbaycan leksi-
d Hseyn bin X
brizinin h.q. 1062 (1651/52)-ci ild
rtib
ri
mumiyy
rkibind
bir ne
qrafik v
ri
kimi verilmi
bu ad
is
yuxar
da verilmi
ﭗﺸﮔرذﺁ
p) sznn izah
nda yer alm
r.
ﮓϨهﺮϓ
is
ri
nalarda izah olunan v
ndan biri m
ran mifologiyas
adlar
ifad
ed
r yer alm
Onomastik termin olaraq teonim adlanan
Hrmz z
olaraq t
qdim edils
ve-
rilmi
oxsayl
izahlar
ndan birind
hz m
msil ed
n olmas
diqq
at
r. Daha d
hesab edil
nda, Hrmz is
m
nizama salan m
nda izah edilir. M
hz Brhani-qatey
istinad
teoniml
ri onlar
r birinin mxt
lif qrafik variantlar
birl
mumi m
ri
alaraq, h
min variant
ifad
ri
stl
aliml
n biri olan Az
, suya mv
kkil olan v
bu gnl
ba
si olan m
na rast g
ناﺪϨϔγارﺎϣ
szl
rinin izahlar
nda da bu szl
rin
lki
nda i
si qeyd olunmu
minin
sznn d
bu gnl
ba
aidiyy
ti olan m
msi
qviminin aylar
n 29-cu gnnn ad
izahlar
verilmi
dir.
xs adlar
rind
nda verilmi
sznn izahlar
suyu qoruyan m
na rast g
minin bu m
yer alan
sznn (8,s.223) birinci izah
sznn is
birm
sz il
eyni m
nalara malik olmalar
qeyd olunmu
is
fars m
sznn mq
lam, gn ad
il
yana
, onun ilk olaraq
nda olmas
verilmi
dir. Bu szn d
Brhani-qated
verilmi
ﺪϨϔγاﺮﻬϣ
sznn dig
lmar
bir ne
qrafik v
ri
ri
ﮓϨهﺮϓ
tind
verilmi
bu ad
n da
(hurmaz) teoniminin dig
oldu
u qeyd olunmu
dur (8,s.277). Bu variant
ﯼﺎﻬϣﺎϧ
kitab
da da verilmi
izah
nda teonim olaraq, yaln
mazdaya i
olunmu
dur
olan masir fars
xs adlar
l
istinad
da adlar
bilavasit
ran mifologiyas
il
ba
olan h
min dini varl
olsa,
nginl
sind
lmaz faktd
rbaycan onomastikas
terminoloji l
lyazmalar
nstitutu. D-183/10160)
ϒϴϟﺎﺗ
ﺮﺘﮐد
1342
1385
1388
مﺎϧ
ﮓϨهﺮϓ

مﺎϧ
،ناﺮﻬﺗ
1384
1345
1352
Religious creatures (angels) in
Sammary
This article deals with the part of
angel names concentrated in the Burhani-
Kati dictionary which was compiled by prominent Azerbaijani lexicographer
Muhammad Husayn ibn Khalaf Tabrizi
in A.H. 1062 (1651/52). The same angel
names demonsrated in several graphic a
ri
Ⱥйнɭɪа
ɫɭщɟɫɬɜа
ɫоɛɪанныɟ
Ȼɭɪɯани
1062
ɏиɞжɪы
(1651/52)
ɜиɞным
Мɭɯаммаɞ
ɏɭɫɟйн
ɞɭɟɬ
оɬмɟɬиɬь
имɟна
нɟɫколькиɯ
ɝɪаɮичɟɫкиɯ
ɮонɟɬичɟɫкиɯ
ɬɟɫной
иɪанɫкиɟ
ɫлоɜаɪи
ɫɭщɟɫɬɜ
filologiya elml
ri
YEVA
lyazmalar
nstitutu
(Nizaminin Ley
Aar szl
r, klassik irs, Nizami.
пɭɛликация
Key words
: translation, publication, classical heritage, Nizami.
qar
inki
ri
Harun dvrnd
Beytl hikm
t (Hikm
t evi), yaxud X
tl-hikm
(Hikm
si adl
sis edilmi
tin maddi v
vi himay
si il
ayr
-ayr
lk
n aliml
mt
rciml
Doktor Z
bullah S
fa Hikm
t evind
al
an v
yzl
evir
42 mt
rcim n
slinin adlar
qeyd edir v
onlar
crm
ri
lyazmalar
dqiq edil
k mxt
r tipl
ri zr
ap olunmas
hz m
q elminin inki
mmkn olmu
mli
yaz
lar
ka sahibl
olduqlar
klassik
z krlm
katib nsx
rind
lib biz
atm
yaz
abid
rin
rini ara
ran, m
n metod v
prinsipl
sas
nda h
min abid
rinin tarixini yr
q, dililik, tarix,
poliqrafiya sah
ri il
olan bir elmdir. Bu bar
K.
r: Klassikl
yzillikl
olduqlar
rin dzgn elmi m
rini t
rtib etm
onlatr
z m
lifl
rin
ri
Nizami m
tn v
ri
rcm
orjinal
zmununu daha yax
, daha uy
un, eyni zamanda d
mk
l atd
rbaycanda Nizami G
ri
biyyat
il
bilavasit
ba
olmu
dur. Bu gn klassik
mun
ri kimi yr
bi abid
rinin oxu t
olaraq t
rbaycan dilin
rcm
si mxt
lif ill
sadf edils
zami G
dii irsi il
tan
ndan
miyy
nala istinad
gr
ri
S
l

ri
r [nurudur]
nda) a
[ehsan] alar,
dhi il
ba
lanan ilk s
4-c misrada qoyulan
ulduz i
(*) qeyd olaraq, -
Leyli v
cnunun ikinci n
ri zaman
(1959)
nqidi m
tut
(*) i
si qoyulmu
misralar M-
n yenid
rcm
edilmi
zahlar is
ra nmr
si il
lsa da, 1981-ci il Elm n
riyyat
nda ap olun-
filoloji t
il
mqayis
aparark
n natamaml
q ilk bax
arp
ki, h
min i
r qoyulmu
misralar izahlar v
qeydl
yer alma-
m filoloji, h
ri
: Elm, 2009.
rbaycan q
ri
попɭляɪным
20-
ɭказыɜаюɬɫя
K.Mirzayeva
the poem Leyli and Mecnun by Nizami
Summary
The paper considers general aspects of
of the translation and publication of
classical heritage. There has be analyzed some points from the the poem Leyli and
Mecnun by Nizami.
ri
YEGAN
ADPU
HAL KATEQOR
Aar szl
: hal kateqoriyas
Key words:
category of cases, nominative, genitive, people
r trk dill
tarix
ciddi d
ramayan hal kate-
cml
zvl
ri v
sz birl
rinin komponentl
ri aras
nda qrammatik
laq
yaradaraq isim, sif
t, say,
rf, feli isim, feli sif
ri
hat
edir. Hallanma,
, formaca morfoloji, v
sintaktik t
. (9,s.50) Trk dill
rinin qrammatik qurulu
unda z z
ngin-
seil
A.M.
qoroditski, A.Kononov, O.Sleymanov, T.Banquo
lilov v
ba
n xsusi rolu olmu
maya bel
rif verir: Hallana bil
si v
daxilind
ki fel-
malar
bin
gr
bir formadan ba
qa formaya d
hal-
1920-30-cu ill
ismin hallar
na he bir ad verilm
, onlar yaln
ri il
gst
rilmi
n miqdar
is
atd
1934-c il-
Az
rbaycan dilind
hal adlar
yaranm
ismin yeddi hal
bul edilmi
, 1939-cu il qrammatikalar
lik hal da art
r. Yiy
min hal
yini sz birl
si yaratmas
bu birl
yr
nilm
si il
laq
r idi. Lakin 1944-c ild
yiy
olaraq yenid
na qaytar
lik hal is
bugnk trk dill
oxunda olsa da, Az
rbaycan dililiyind
qbul hesab edilm
di. mumiyy
nda mbahis
li fikirl
n birl
mas
əúə
kl tapan il
qo
mas
(v
onun
formas
olan la, l
) birg
lik hal
formas
olmu
m szl
biti
ayr
yaz
r. A.Axundov bu qo
ma-
n mxt
ri
zi szl
rkibind
rast g
k mmkndr.-
n, -in, -un
kili variantlar
ifad
olunan al
tlik-birg
lik hal
kilisin
uy
ur yazl
abid
rast g
k mmkndr. (4, s
mumiyy
, ismin hallar
z etm
m dig
abid
rimizd
r ki,
ismin hallar
n funksiyaca bir-birini
,- n
ri il
formala
Grndy kimi, trkm
yiy
kilisi sa
il
nir. Bu formaya Kitabi- D
Qorqud dastan
lassikl
rimizin
rind
XIX
k tez-tez rast g
linir. Q
dim trk yaz
abid
rind
yiy
lik hal
nmi
dir: Bilga ka
xan
);
trk bodunun ilin (trk xalq
n elinin) ; igidmi
ka
n almat
ltmi
dim uy
ur yaz
abid
yiy
lik hal
tova yaz
lik hal
r nunla i
si arxaik bir fakt kimi
dilimizin q
dim qatlar
nda v
D
Qorqud dastan
nda da bu forma i
olmu
barduki barmaduki bir.
m menin
mana vergil, atumi sana ver
yim.
r ki, Ki
ri dilind
yiy
lik hal
kilisi
formas
nda i
, samitl
bit
n biti
diricisind
n istifad
olunur. R.Eyvazova bu
n dilimizin dialekt v
olmad
alaraq yaz
min for-
man
n Orta Asiya xalqlar
airl
ri il
yarad
q madil
si kimi dili-
miz
tirildiyini d
llif ,h
minin divanda yiy
lik hal
n ynlk hal yerind
misal g
n ismin hallar
n bir-birini
si fakt
kimi
qdim etmi
ri
verdiyev yiy
lik hal
n tarixi xsusiyy
hs ed
r ki,
biz
zlikl
ri yiy
kilisi il
nib: m
arinin Divan
n s
vidir: m
m m
nim q
m, bizinq
v bizim ev. Kitabda is
biz
zlikl
ri im
kilisi il
nib: m
nim
rligim, bizim ta
la. Dem
li, m
nim v
bizim
bird
sabitl
(5,s.198) F.C
lilov birinci
xsin t
hadis
ri
dm,
ri
Category of case in the Azerbaijani and Turkmen language
Summary
It is well known that the history of
ri
iya elml
ri doktoru, professor
LAQ
Aar szl
rbaycan dili, dililik, dililiyin blm
Ⱥзɟɪɛайɞжанɫкий
ɫинɬакɫиɫ
Key words
: Azerbaijani language, linguistics,
sections of linguistics, morphology,
Btn dililik
rinin t
dqiqat obyekti nsiyy
t vasit
si olan dildir.
Bu s
bu v
ya dig
r aras
nda daim qar
vard
r.
Vahid bir elmin t
rkib hiss
rini t
ri aras
nda daima
mvcuddur
Qrammatikan
qda morfologiya v
sintaksisin) yaranmas
formala
mas
dililiyin dig
ri il
ba
ol-
dur. Dil iki ayr
lmaz t
rkib hiss
n ibar
tdir: l
rkibi v
qram-
matik qurulu
. Szl
r dilin qrammatikas
na ke
dil
klini
r. Qrammatik qurulu
is
iki hiss
tdir: dilin morfoloji v
sintak-
tik qurulu
u. Bu da, leksika, morfologiya v
sintaksisin daim bir-biri il
ba
oldu
rir (1, 9). ox dzgn v
qiq ifad
olunmu
fikirdir. Ali-
min bu fikri bir s
ra qrammatika d
rslik v
lav
mlahiz
, izahat verilm
ri
ri
lar
szdr. M
lumdur ki, fikrin d
qiq v
kmil ifad
leksik z
nginliyin
miyy
ti var. Sz birl
szl
rin
si morfoloji
saslan
r. M
yini sz birl
rinin nvd
qrupla
mas
morfoloji
gr
m
ir (uca da
lar, maraql
kitab, yaz
taxtas
rs c
s.) D
lav
izahat bizim
mlahiz
rim
ayd
tirir:
aras
laq
ri
rin son saiti d
r (
nim o
lum, s
nin o
sizin o
lunuz, onlar
ba
lanan hal
ri art
qda is
sz
ri d
r:
ula, o
ulu
s.) - (morfologiya v
leksikan
si).
biidir ki, Az
rbaycan dili mxt
lif tarixi inki
af dvrl
fars, rus dill
ri il
qar
mnasib
oldu
undan leksikam
za xeyli
miqdarda szl
yana
(-na, -bi, -ba, -ban, -gzar, anti-, a-, -
s.) kemi
dir. Dilimizd
ba
vermi
bu proses leksika, sz yarad
, morfologiya blm
rinin h
r biri n xarakterikdir.
yin onomastika
si il
ba
r. H
r hans
ono-
mastik vahid m
n bir nitq hiss
sidir, mumi adlar
bir-birind
xidm
ri
e) heyvanlara veril
n xsusi adlar
zooniml
) bina tikili adlar
oykodoniml
urbanoniml
f) q
ri
(feli sif
rkibli mr
b sz) v
s. Bel
nmun
r dili-
liyin morfologiya, sintaksis, leksika v
sz yarad
blm
ri aras
ni gst
nov A.Q. Masir Az
(Sintaksis). IV hiss
ri
d their mutual connection
Summary
ri
N SLAVYAN M
SZL
Aar szl
nma
r, dilil
saslar
, dilin l
rkibinin z
si.
Key words
rd of Slavic origin, the words
dill
qar
sir problemi h
dililik el-
minin diqq
olmu
hal-haz
rda da masir dililiyin aktual prob-
leml
n biri olaraq qal
r. Mxt
lif co
razil
yerl
dil ail
nsub olub morfoloji qurulu
na gr
bir-birind
rin mqayis
li t
dqiq olunmas
a
dililiyin aktual probleml
Bu bax
mdan masir alman dilinin l
gr
hlil ets
lum olar ki, onun sz ehtiyat
yekcins deyildir. Dild
sl alman szl
ri il
yana
nma szl
mvcuddur. H
r bir dilin l
rkibin
dig
r dill
rin daxil olmas
biidir v
onun mxt
lif s
ri vard
r. Alman dilin
dig
rin daxil olma s
rini tarixi nqteyi-n
hlil etm
r. M
n, Almaniyan
razisind
alman tayfalar
mam
orada bir ox tayfalar, o cml
lar. Ona gr
masir alman
dilinin l
rkibinin bir qismini kelt m
li szl
kil edir.
Masir alman dilind
slavyan m
li szl
az deyildir. Slavyan m
rin alman dilin
kem
ri mxt
lifdir. Slavyan m
rin alman
daxil olmas
srl
almanlar t
find
lk
r, Pol-
a, exiya) i
say
min lk
yerli
cburi almanla
mas
siyas
ti ir
li srlrd. Bu zaman xeyli alman szl
ri slavyan xalqlar
daxil olmu
, eyni zamanda bir ox slavyan m
r alman dilinin l
rkibin
daxil olmu
dur. Alman dilinin l
daxil olan slavyan m
r ilk nvb
-itz, -ow, -in, -au sonluqlu yer adlar
r. M
Ostritz, Graditz, Grabow, Trepto
w, Wollin, Kamin, Zittau, Libau
s. Bundan ba
qa bir ox almanla
adlar da alman dilin
daxil olmu
Brandenburg
Starqard
), Chemnitz (
), Lbeck (
) Pommern (
s. O
rbi sah
aid bir ox slavyan m
r alman
daxil olmu
dur. M
n, polyak dilind
n alman dilin
dro
(rus dilind
),
polyak v
rus dill
(orta yuxar
alman dilind
) (
twarog
), ex dilind
Peitsche
),
), rus dilind
ri daxil olmu
ri
li szl
r boyu alman dilin
daxil olmu
onun l
rkibini z
nginl
dirmi
dir. Rus dilind
n alman dilin
ke
n szl
oxluq
kil edir.
siz, rus dilind
daxil olan szl
ri alman v
rus xalq-
lar
aras
ictimai, siyasi, m
ni, iqtisadi, elmi v
dig
si kimi qiym
dilil
li szl
rin alman dilin
daxil olma s
rini
mxt
lif cr
xronoloji qrupla
rma bax
mxt
lif
ri
srin sonu Rus dvl
linin mhk
si v
sonrak
inki
u n Moskva ticar
siyas
zi kimi ancaq alman
rinin deyil, h
alman diplomatlar
n, siyas
til
rinin, elm v
inc
tin
l nmay
tini c
rini v
min s
darl
rini t
faktlar mvcuddur.
min faktlardan biri d
Z. Herber
teynin Moskva haqq
nda olan m
r. H
min m
ktublar ilk d
1553-1567-ci ill
Bazeld
1576-1580-ci
rus b
elmi
si, Rusiyaya s
s. rus m
rin alman dilin
daxil olma-
rind
n olmu
dur. Buna gr
min dvrd
rus dilind
n alman
daxil olan szl
tini co
rafiya, zoologiya, geyim v
s. sah
aid
olan szl
r t
kil edir. Lomonosov
un Rus qrammatikas
si d
min
aid edilir.
rus ordusunun Almaniyan
razisin
sind
r alman dilin
daxil olmu
1917-ci ild
n sonra rus dilinin alman dilinin l
sirini
1917-ci ild
n 1945-ci ilin may
na q
r, y
ni Almaniyada fa
izmin
darmada
u mdd
n masir dvr
1933-c ild
n sonra hakimiyy
tin fa
oldu
rus
n alman dilinin l
rkibin
szl
izmin i
si olaraq onlar t
bti zaman
alman dilind
rus dilind
n alman
malik olan alman dilinin l
rkibinin z
li szl
rin mhm rolu olmu
dim alman m
bu gn art
q istifad
olunmayan slavyan m
rast g
k olur. Zaman kedikc
bu szl
xir olunmas
baxmayaraq, alman dilind
sr alman m
rind
serb dilind
, bu gn art
istifad
olunmayan szl
alman dilind
vitaz
, rus dilind
ɜиɬязь
alman dilind
ndli), polyak dilind
alman dilind
dim serb dilind
alman dilind
dim seb dilind
syp
, rus dilind
ɫыпаɬь
n Sileziyaya q
razil
bu gn d
slavyan m
li szl
istifad
olunmaqdad
r. Bu
istifad
olunan szl
lar
misal
Tobel tabola (polyak )
ri
minin orta
rq alman dilind
bi alman dilin
bir ox slavyan szl
ri daxil
olmu
n bir oxu alman
istifad
Plinse blinc -
ri
Samira Shikhkerimova
Words of Slavic origin used in Germ
Summary
If we analyze modern German language
according to th
e origin of its
vocabulary, we can see that its vocabulary
isnt homogeneous. Beside the words of
German origin there are a lot of words deri
ved from different languages as well as
from Slavic languages and there ar
The reasons why words from different languages came into German can be
Different linguists have differently
rman language and have classified them differently from
chronological point of view. The words de
rived from Slavic into German language
as a result of public, political, cultural,
economic, scientific and other relations
ri

elml
lyazmalar
HYA BAKUV
N GL
Aar szl
ni-raz
Ȼакɭɜи
коммɟнɬаɪий
Keywords:
Bakuvis Gulshan-i-Asrar, Shab
ustarys Gulshan-i-Raz, commen-
tary, imitation
XV yzilliyin grk
mli Az
rbaycan mt
tilik t
tinin inki
yay
lmas
nda byk xidm
ri olan Seyid Y
: 1466) elmi-
bi irsind
fars dilind
ald
l yeri v
kisi vard
r. Bel
ki, S.Y.Bakuvinin h
yarad
haqq
nda d
ri
, XI).
edir ki,
rbaycana gr
bu
rhin bir nsx
si Trkiy
Muradiy
Ki-
tabxanas
, XI). D-r M.R
m da Bakuvinin
ri haqq
nda yazd
kiik qeydl
onu
sufi
rhi
kimi t
qdim edir (
rhi-sualati-Gl
ri ad
ndan da grndy kimi,
rinin ad
visi il
yax
ndan s
lyazma
mvcud olan Bakuvinin bu m
lyazmalar
z
ki ilkin m
rh olmas
il
ba
fikirl
raz
maq n he bir
lil-sbut vermir. Bel
ki, Bakuvinin
rhi-sualati-Gl
il
rinin mqayis
si birinci
ikincid
he bir beytin olmad
gst
rir. M
lum oldu
u kimi, orta yzillikl
m-
lman
yay
, bir qayda olaraq, nc
rh olunan
n m
n nmun
tirilir, son-
ra is
onlar
qlamalar
verilir. Burada is
bel
bir v
ziyy
qar
Gl
ni-razdan nmun
rast g
Ba-
rind
ki suallar v
onlara veril
n cavablar
eyni m
uy
lmir. M
n, Gl
ni-razda
nvanla-
nan ilk sual v
onun cavab
ba
oldu
u halda, Bakuvinin
bu
la ba
sual v
cavaba rast g
lmirik. Bu m
il
ba
daha bir m
qam bu
cmi il
ba
r. Bel
ki, ad
rhin h
cmi ilk qayna
rh olunan
cmind
n m
rind
cm bax
ndan ikiqatdan da oxdur. Bakuvinin
rin
cmi
arpacaq d
azd
r, t
xmin
Bakuvinin szged
onun
rh olmas
il
ba
he bir qeyd
rast g
lmirik.
n olur ki, Bakuvi bu
rini ona nvanlanan suallara cavab
olaraq q
alm
r. B
lli oldu
u kimi,
ri d
Gl
ni-raz
hz bu s
ni-raz
il
Bakuvinin
rhi-sualati-Gl
srar
ri aras
nda, szsz ki, m
Bu ba
el
Bakuvinin
rinin ad
nda grm
Bak
lyazmas
nda Risaleyi-Gl
srar kimi verilmi
rin Trkiy
ki Nuruosmaniyy
Manisa Muradiyy
kitabxanalar
nda saxla-
lyazmalar
nda is
bu ad
rhi-sualati Gl
ri
lma tarixi ola bil
r, nki b
u kimi, Bakuvi 1466-c
ild
fat
ri
istifad
ri
tinin qayna
lahi sirrinin gvh
ri adland
r. Bu gvh
r gizlidir v
Allahdan ba
qa kims
bilm
z. Qeyd ed
k ki, sufi dnyagr
gr
r
lb Haqq
tinin ger
diyi yer, Haqq
n evi kimi m
ldikd
is
bu duy
olan
lahi cazib
dir, xilq
n gizlidir v
yaln
Bakuvi daha sonra q
) kimi sufi an-
a
burada fikrin
ayd
ba
bir misal
r bir
kin
daima ya
ksin
gn
nuru sa
lsa, onda m
hsul
z. Q
bz v
b
st anlay
lar
da bu iki hal
n meydan
Allah-taalaya m
xsus bir keyfiyy
t olaraq ortaya
r. Allah xofu-qorxusu v
bi il
ba
olan bu hallar arifl
xsusdur v
qlanan heyb
Kitabda daha sonra vaxt, qrb (yax
q), bd (uzaql
q), qeyb
t
ns, heyb
t kimi sufi anlay
lar
il
ba
qlamalar verilir. Qeyd
geni
yay
bu anlay
suallara Gl
rast g
lmirik. Bu fakt bir daha sbut edir ki, S.Y.Bakuvinin
rhi-sualati-Gl
ni-
rh deyil, m
llifin Gl
ni-raza cavab olaraq q
ald
mst
ridir.
n
mli yer tutan v
birba
idrakla ba
olan elml-y
qin v
h
qin anlay
haq-
qlamalara daha geni
yer verilmi
a
qlamalar
rin mumi h
cminin be
birind
oxdur: 113 beytd
lmirik.
lli oldu
u kimi, t
elml-y
qin idrak
qinin ilkin
si say
n (s.) atan bilgi il
-
r:
nin iin
elml-y
lbinin aynas
t elmi yox ed
Bu elm b
r-yol aar,
Elmind
helmin-gz
xlaq
n hasil olar.
a
qlamas
ndan grndy kimi, elml-y
qin insan
lb
pas
ti il
yox ed
r. Dem
li, elml-
qin h
ti d
ri
Bu gizli sirri bilinc
olar elmi-
lliyini gr
lliyinin sonu
sla olmaz,
lliyini gst
Bakuvi daha sonra h
ba
bilgil
rini
rh edir, a
qlamalar
tirir. M
lum oldu
u kimi y
- sufi anlay
si olan h
arif Haqdan ba
qa he n
yi grm
n nurunda seyr ed
r. T
bu m
qam Haqq
latmaz substansiyas
qama i
r:
maz,
yin
t evi bu r
o, kamil oldu.
ti atar.
tini qazanan k
nuru daim i
Bakuvi burada mr
tilik t
riq
r:
ru yolda e
llifin h
qinl
ba
a
qlamalar
yuxar
beytl
ri
srar (sufiliyin sirl
ri). N
ri
F

L
nk
ri
rdi mst
davam
kimi ba
q. B
ki, Trk s
n katr
+bir b
yt prinsipi il
yaz
r. Lakin bunlar
122-ci
taliya s
ti f
rmas
nda i
nmi
taliya s
t tipl
ri is
dair
vi (qapal
abba/cddc/
r.
da q
tdiymiz kimi S.Mustafan
trk t
kkr d
fi mumil
ri mumturk id
kimi
bu n
ri dnyagr
daha b-
ri m
rkib hiss
si kimi mumturk amal
yas
znd
birl
dirir. Fikrimizi
rmaq n
m- r
ti sbut
dici b
dii fakt v
rir. Buna gr
min
ti btvlkd
rma
m- r
biz
r iind
l ad
hidl
Rhumda, dinimd
l bir saray
raqlar
dim
m pal
2, s.20

Grndy kimi,
nin simas
nda Az
rbaycan
t atributla-
ndan biri
za z v
rlik s
vgisini bildir-
bayra
biz
l amas
, nurlu dan y
nur samas
li y
llarla mst
n qurtulma
r vurur v
dy
ki s
raqlar
k yand
ifad
mst
qilliyimizin
biliyini inand
tik b
atd
r.
min ulduzlar
trk dnyas
n birlik p
mzl
n biri kimi
dir.
katr
mumil
n fikrin h
mqafiy
sint
an id
btn trk dnyas
unu da a
r. Ayparan
si v
Turanda Az
rbaycan
n bir ulduz kimi
rq vurmas
nun trk dnyas
n birlik amal
qda n
mli y
na byk
inam hissi ifad
rind
ma ulusa, yurda
ri n
mli y
r tutur. V
bu m
tik t
ri
laqi-m
bir
, mumtrk dnyas
ri timsal
nda m
r. Buna gr
trklk id
man
n mraci
itablar
nda trk
a
ri
qabar
r. Bu tipli
irl
trk insan
htiram da a
r. Bu m
airin trk insan
n nmay
, igidin
mraci
yaz
irl
ri h
min insanla-
mizliy
vgi b
htiram
buna gr
lirik m
iman
da haql
r al-
Bir kkk, min y
nim.
haalanm
nim.
2, s.42
trk dnyas
nda btvlyn
lmamas
nun paralanmas
vasit
n mbali
lan lit
ta vasit
ifad
dir. Btv kkn min y
paralanmas
haalanmas
lit
l nmun
dir. Bir budaq s
nim, ya
ud bir calaq s
dir, bir calaq m
nim ifadal
ri trkn g
yad calaqlar ucbat
ndan m
n da h
min d
gr
ydana
gst
bu hal n
tr-
ras
nda ayr
kiliyi, paralanman
labd
dir. D
laraq m
llif id
da yad calaqlar mill
i
rid
kimi did
n, fitn
srkl
rli amil kimi a
r. nki gizli f
va
yil ki?...
mumiyy
nda shb
t z m
na-m
zmun, mvzu
lliyi, id
ya d
rinliyin
svq
mhm
miyy
rind
lirik m
bir durumun mvcudlu
unu mti adamlarla ba
r. nki mtil
ruhundan m
hrum
lurlar. B
tdikl
ri mhitd
azadl
z. 100-c s
ti z d
Mti igid
lmaz, q
man
lmaz.
2, s.107

ralar
nda bir qisim
vard
r ki,
nlarda insan
vur
vgi hissl
nnm hans
sa mvzuya
kiik bir d
tal v
ya cizgi
klind
z
tap
r. V
klassik
rq a
ldu
u kimi m
taf
rikl
ri
ifad
rzind
cazlar sist
minin
idli nvl
rind
n istiafd
hallar
qa-
r. Buna gr
S.Mustafan
mvzularda s
ba
d
tik fikrin daha t
sirli, daha
ktli al
nmas
nda d
mi-
nant mvq
malikdir.
airin 151-ci s
tinin a
katr
k:
ri g
rdik q
h kimi vurayd
q saf mr ba
h kimi
lmaz,
lmaz.
2, s.158
ra kimi nvl
fsunkar t
si yarad
min m
nin lvi, pak, z
znd
zir.
h kimi mr saf ba
a vurma
vgilisinin dz ilqar
h kimi saf, bllur
lmas
arzulay
hin inci kimi
rq vurmas
ri pm
si il
sas
rt kimi
dir. S.Mustafan
yks
ri, mvzular
nda p
tik nailiyy
rti kimi s
ciyy
rinin id
ya-b
dii, m
zmun v
dig
tkarl
rini S.
H.H
imli z m
qrafiyalar
lmi-
ri ara
rmalar
r. Biz h
min m
r salma
mvafiq h
tmirik, sad
rin
nqidi mnasib
t bildirm
qamda vacib bilirik.
urlar
il
yana
rind
m
il
zl
irik. Bildiyimiz kimi, S.Mustafa
zda kamil
davam
r, z s
dahi ingilis
rini t
tbiq
min
nmun
rini
irl
min tipd
nra m
til
r yazm
n z s
atmas
ya dair
b qalmas
r. Dzdr,
na milli z
bil t
nlara milli k
rit
ri
dir, mvzu, mnd
hasil
znnkl
nail
lma
dal
t namin
r ki, buna m
lur da.
Lakin m
qamlar da t
q kimi grnr. B
nmun
bil ki, dahi
m-add
m, qarabaqara izl
yir. B
biz
z c
nda y
il
add
mlad
grrk. V
bu hal,
m
r ki,
rinin
hur s
mas
rk. Bu m
qamda S.
tam raz
q: burada
ki v
hur 66-c
id
3, s.47
bir q
ri
sirind
qurtula bilm
na m
salm
lur. Bir m
ni d
yi vacib
nmun
fhumlar
ndan da
istiafd
dir, d
biz
ahidi
t, l
yaq
t,
t, tamah, m
t, qsur, haqq, m
ruluq, ktlk v
s. bu tipli anlay
fhumlar
n S.Mustafan
si d
rimi-
dir.
Bir trk
z bu mvzunun S.Mustafa yarad
hat
li,
tik t
nnmn
f tari
bizim qrur,
yimiz
tik,
vi, ictimai-f
ri mvzulara t
unur ki, trkn qdr
biz
lmayan dig
vi sif
ri haqq
bilgi
dirik. Bu,
airin bu mvzular
tik
trkn t
ssbk
liyind
m
gzl
ahidi
vur
landa bu h
mill
lmur. Bu b
n mill
ar
tirib
t damar
n m
almas
pr
si ba
rir. B
dim trk dvl
imi
b gy kimi g
2, s.32
n mbali
qdr
tnin
mad
trkn h
bir saray ucald
b gy kimi g
gyd
gn
misralar
yla
ucuda inam yaratma
mas
raz
li ifad
lib kiiltdil
rbaycan
2, s.32] kimi lit
si, mbali
zmunun lit
munla uzla
mad
mbali
trkn qdr
irdil-
ktiv
lmad
m
llifin t
rif m
na dzgn yana
mad
gst
rir. nki bir s
ra s
nnm
n trkn mht
m qdr
ndan kimins
bir imdik q
parma
a da cr
ti atmamal
idi.
bugnk r
all
bura
tmirik. Bu m
qamda tan
yaz
ylislinin n
riyyat iil
tirak
diyi sz-
rlamaq y
rinr
d
r:
r biz zmz
k ki, dnyada bizim Nizamid
dur, zmz
ya
ymar
il
na nail
la bilm
4, s.5
yaz
zdan g
tirdiyimiz sitata
rh v
htiyac duymuruq.
ri
dim trk tari
la ancaq,
2, s.32
rind
ifad
vasit
n biri kimi inv
rsiyadan ifad
z istifad
dir. Szl
mantik
uy
n misra da
lu y
m
llif nail
la bilmi
dir. Lakin yu
dak
katr
tinin ikinci misras
nda bizc
rsiya prinsipi h
mv
yil. Misra-
nunda i
dil
n Yaradan yarad
nadir trk ifad
ki nadir sz
misran
nluqda bir a
tirir v
ah
bu d
rhal hiss
kincisi, burada y
zn
rir. Y
ni m
alq, mill
ra bil
r. M
llifin fikri il
maq da
lar. Amma ikinci b
t, s
t, r
t bu b
la trk
r, m
dir q
ti is
ntiqi c
lmas
fikrin
ntal
rini klg
t, s
r
t sah
sind
nadir
, ikinci b
yt m
llif y
zumunda birinci b
ytl
rimiz b
bir q
rir ki, S.Mustafan
ktin v
zi c
si n b
kild
istiafd
dilmir. M
qiqi p
va
ta paf
pat
laqi mvzuda yaz
91-ci, y
ni Yand
r salaq:
safl
5, s.101
nc katr
nini d
k:
Yumruqla t
yinib mdrik libas
zill
5, s.76
n misal
kdiyimiz 3-c katr
nin 1-ci b
ytinin
kspir
tinin 3-c katr
ninin 1-ci b
diyini grm
tin d
yil. B
krar-
lara S.Mustafa s
z rast g
k mmkndr. Maraql
yks
S.
ri
lilli, n
ki, H.H
imli
na m
n bu amil
miyy
r. Dzdr, S.
amili qabartsa da, lakin m
rinliyin
varmam
rind
m
n mvcudlu
ictimai-siyasi,
qli-m
fi v
ri, humanist m
zmununun
miyy
tini azaltm
min
bir-iki kiik l
nin
mvcudlu
u kimi bir
ydir. S
mizd
ingilis tipli s
tin yarad
lan
rki s
rin mraci
ri p
tik f
rmadan f
rmada znn mk
l, kamil s
rini yaratma
a mv
lmu
tipli s
rind
ifad
imkanlar
ba
ri-
qalmad
sbut
bilmi
mi il
Az
rbaycan
rar
lmu
min m
lin d
irimizd
fdarlar
ydana
r. Btn bunlar Az
tinin iki tipd
rmada mvcudiyy
tini a
karlamaqla yana
srin a
rlar
nda p
ni fql
si v
daha da ktl
S.Mustafan
n da z
rir.
ri v
mvq
yi
lmazd
r.
i: S.Mustafa) kitab
t janr
rcim,
kspir V. S
: Az
kspir V. S
malar (T
i: T.
rbaycan
ri
Ɍɭɪɟцкиɟ
Мɭɫɬаɮы
ɪаɫɫмаɬɪиɜаɟɬɫя
иɞɟйно
оɫоɛɟнноɫɬи
Ɍɭɪɟцкиɯ
Мɭɫɬаɮы
ɫонɟɬы
наɭчно
аɫпɟкɬа
Шɟкɫпиɪɫкиɯ
ɭɫпɟɯами
циклаɯ
ɭɞɟляɟɬɫя
ɜыɪажаюɬɫя
пɪоɮɟɫɫиональныɟ
Elshad Safarli
ri
ȺɎЕР
ȼОПЛОЩЕНИЕ
РȺɋɋКȺЗȺɏ
Aar szl
ti, ail
q, daxili harmoniya, m
t, xarakterin
ɫчаɫɬьɟ
ɫɟмɟйɫɬɜɟнноɫɬь
ɜнɭɬɪɟнняя
Key words
: feminine happiness, family man, internal harmony, living, personal
integrity
ɫамоɭɝлɭɛлɟнноɫɬь
ɝлаɜноɟ

ɜɛиɪающɟɝо
пиɫаɬɟльницы

оɬɜɟɪɝнɭɬая
Дɭшɟɜная
пɪиɫɭщɟй
ɫɭɞь
(
?,
нɟɭɞоɛɫɬɜами
мильɬон
Ⱥɪɬɟм
ɯɪɭпкоɫɬь
ɜнɭɬɪɟннɟɟ
ɜɭющим
ɫочɭɜɫɬɜиɟ
чɟлоɜɟкɭ

(
?,
нɟɭɫɬɪоɟнныɟ
жизни
Ƚолɭɛчикоɜой
ɝоɬоɜящɟйɫя

ɜыɫɬɭпаɟɬ
Ȼольница
ɞни
чɭɬь

ɭɛоɝим
элɟмɟнɬаɪныɯ
ɪɭкоɜоɞɫɬɜа
мɟɞпɟɪɫонала
ɬɪиɪɭɟɬ
ɪаɜноɞɭшиɟ
ɯолоɞноɫɬь
аɛɫɭɪɞа
чɭжɞо
чɭɜɫɬɜо
оɬɜɟɬɫɬɜɟнноɫɬи
Коɝɞа
Маши
ɫɯɜаɬки
ɪаɫкɪыɬɭю
ɞɜɟɪь
Ⱥкɭшɟɪка
молоɞɟнькая

ɫɟкɭнɞɭ
ɜыпɭчила
чɬо
ɭɫпокоилаɫь
заɫнɭла
ɞɪɭзɟй
никакɭю
поɞɞɟɪжкɭ
ɫɭɞьɛы
Маша
ɬɪɟɜожиɬ

оɬɫɭɬɫɬɜиɟ
поɞɪɭɝи
ɭзнаɟɬ
зɭльɬаɬɟ
ɛольшɟ
ri
ɞɭɯ
заɜиɫɟɬь
маɬɟɪинɫкая
Машɭ
ɞɪɭɝомɭ
маɬɟɪи
чɭɜɫɬɜом
мɟчɬы
ɜполнɟ
ɛɟɪɟɝɭ
кɪɭшɟниɟм
ɭɯоɞ

нɟɭɫɬɪоɟнный
ощɭщɟниɟ
ɛɟзɞомноɫɬи
нɟɭɞачная
ɞолжна
наɜɫɟɝɞа
ɭɬɪа
какɭю
можɟɬ
ɝɪɭɫɬной
поɜɟɫɬɜоɜания
ɭкɪɟплɟнии
Пɪиɫɭɬɫɬɜиɟ

молоɞая
ɞɟɜɭшка
поɫɬɭпиɬь
Инɫɬиɬɭɬ
Кɭльɬɭɪы
оɛɪазоɜании
ɫлиɜшаяɫя
Ɍоɪɝɭя
пɟɪɟɫɬаɟɬ
ɭпоɪно
пошаɬнɭɜшаяɫя
нɟɭɞачной
поɫɬɭплɟния
чɭɜɫɬɜ
поɫɬɟпɟнно
Нюɫи
мɟчɬам
пɪоɬиɜоɫɬоиɬ
пɪоɬɟкающий
ɫɭжɟный
ɜнɭɬɪɟннɟɝо
миɪа
ɞɭɯа
ɫмɟло
поɫɬɭпаɟɬ
инɫɬиɬɭɬ
наɯоɞиɬ
ɫчаɫɬьɟ
Ⱥкцɟнɬиɪɭя
пɫиɯолоɝичɟɫкой
ɫɬоɪоны
ɯаɪакɬɟɪиɫɬикɭ
Мноɝиɟ
оɬɫɭɬɫɬɜɭюɬ
нɭжным
ɜнɭɬɪɟн
напɪямɭю
ɜнɭɬɪɟн
мɟɫɬ
ɜнɭɬɪɟнним
ɜнɭɬɪɟннɟɝо
?
аɜɬоɪ
ɫпɭɫɬя
пɪɟɭɫпɟɜающий
пɪиɟɯаɬь
поɫɟлок
ɪаɫɫказɟ
ɬɜоɪ
чɟɫɬɜɟ
ɫоɯɪанɟния
пɪиɫɭщɟ
чɭɜɫɬɜо
ɫɟмɟйɫɬɜɟнноɫɬи
ɪазɪɭшɟна
ɜоɫпомина
ri
ɝлɭɛокой
ɭшɟɞшим
Раɫɫказчица

оɞиночɟɫɬɜа
ɭɬɪачɟнноɝо
ɜоɫпомина
ɛɭɞɭчи
ɫпоɫоɛным
ɭчɟником
ɫчиɬалɫя
ɞɟɜочки
мɟчɬали
познакомиɬьɫя
Пɭшкаɪɟɜой
ɭчиɜшɟйɫя
ɞɭшɭ
Полɝолоɜы
ɭɪоɞоɜала
мɟшало
жиɬь
ɞɪɭзьями
Ƚɟɪоиня
мɟɪкла

моɝɭ
чɭжɭю
покиɞала
ɞɜɭɯ
ɫɭжɞɟнияɯ
ȼиɬалия
жɟной
ɫɬоɪонɭ
поняɬь
моɬиɜиɪɭя
ɫлɟɞɭющим

можɟɬ
нɭжɟн
ɬɪɭɞноɫɬяɯ
?
пиɫаɬɟльницɟй
ɬɪɟɬьɟкɭɪɫника
Паɜла
ɫɬɭɞɟнɬа
ɭчиɜшɟɝоɫя
ɬиɬɭɬа
ɫɬɭɞɟнɬки
ɮилолоɝичɟɫкоɝо
ɮакɭльɬɟɬа
-
ɜɞɭм
зɪɟния
мɟчɬаɬɟль
ɞɪɭɝ
ɞɪɭɝɭ
-
ɭɫɬɪоɟн

ɜɫɟляɜшая
наɛɭɯала
Она
чɭɜɫɬɜом
ɞɭмала
нɟмноɝо

ɜнɭɬɪи
! (3,
Чɭɜɫɬɜа

оɞнокɭɪɫницɟ
Ȼалаɛаноɜой
ɞɜɭмя
ɞɟɬьми
ɛɪоɫилаɫь
замɭжɟɫɬɜо
ɪаɛоɬɭ
ɪаɫɬɜоɪиɬьɫя
клаɫɫноɟ
ɪɭкоɜоɞɫɬɜо
замɟняɟɬ

люɛоɜь
ri
поɞɫознании
они
нɟɬ
ɫлɭчайно
ɜɫɬɪɟчаюɬɫя


Юля


нɟɫɮоɪмиɪоɜаɜшɟɟɫя
заɛлɭɞиɜшɟɟɫя
ɞолɝожɞанная
ɪɟшаɟɬ
оɛлаɝоɪажиɜаɟɬ
ɛɭйɫɬɜо
ощɭщɟниɟ

почɜа
наɞɟжная

показаɬɟль
Климоɜɭ
ɞɪɭɝɭ
(3,
кажɭщɟйɫя
чɭɜɫɬɜам

люɛɜи

паɞɟнию

лиɯоɪаɞочным
ɫɬɪɟмлɟниɟм
ɞɭши
Почɬи
ɫиɬɭации
ɫɬалкиɜаɟɬɫя
Мɭж
ноɜɭю
заɜоɞиɬ
поɫɬɭпка
нɪаɜɫɬɜɟннɭю
ɭщɟɪɛноɫɬь
(3,
(4,
пиɫаɬɟльницы
ɬолько
можɟɬ
ɫоɛой
поɬɪяɫɟниɟ
мɭжа
ɞолɝо
колɟɛлɟɬɫя
чɭɜɫɬɜɭɟɬ
ɭкɪɟпиɬь
ɋашкɭ


ɭɫɬами
ɭɫɬои
молоɞая
кɪаɫиɜая
ɭɜɟɪɟнная
ɫɜой
ɞом
ɫоɯɪанɟнию
ɝлɭɛокоɝо
мɭжɭ
наɪɭшɟна
оɛɪɟɬаɟɬ
ɫмɟɪɬный
ɞопɭɫɬиɬь
ошиɛкɭ
Нɭжно
ȼɟчнɭю
ɝаɪанɬиɪɭю
заɝаɞыɜаɬь
ɫлɭчиɬьɫя
лɭчшɟ
.42) -
пɪизнаɟɬɫя
чɟлоɜɟка
лимиɬ
Мɭж
ɭмɟɬь
кɬо
ri
мɭжа
Доɫɬиɝнɭɬа
иɞиллии
ɫɬɪаɫɬями

чɟɪɟɞа
ɭɫɬɭпок
ɜыноɫлиɜоɫɬь

ɞлиɬɟльноɝо
ɛлаɝополɭчия
ɫɟмьи

ɛɭɞни
пɪонизыɜаɟɬ
ɞɜɭмя
ɜɞɪɭɝ
ɜозɞɭɯа
Лɟɝко
мɝноɜɟнноɟ
ɞɪɭɝɭю
нɟɭɞачноɟ
замɭжɟɫɬɜо
-
мɭж
пɪимкнɭɜшая
ɋпɭɫɬя
ɫɭɞьɛа
ɫноɜа
чɭɜɫɬɜаɯ
ɫамый
ɪоɞɫɬɜɟннɭю
ɞɭшɭ
(4,
Люɫя
-
ɪаɫɫказа
Поɞɫолнɭɯи
ɛалконɟ
жɟɪɬɜɭɟɬ
ɫɟмьи
ɭжɟ
(4,
поɞчɟɪкиɜаɟɬ
оɬɫɭɬɫɬɜиɟ
ɪɭɫɫкой
ɫɟмья

ɭниɜɟɪɫиɬɟɬɟ
ɜɭзɟ
ɭɫɬɪɟмлɟний
ɜолнɭɟɬ
ɫлɭжɟɛной
Ƚлаɜноɟ

поɞɫолнɭɯоɜ
ɫɭпɪɭɝɟ
мɭжа
ɜыɪащиɜала
ɛалконɟ
поɞɫолнɭɯи
пɪиɪɭчɟнны
ɫɜои
ɫɬоɪонɭ
Дом
нɟɭɞоɛɫɬɜами
ɫоɞɟɪжа
ɫɭɬɫɬɜɭюɬ
ɜоɞоɫнаɛжɟния
-
наɫɬɭплɟ
ɫɭɪоɜой
ɞом
ɬɪɭɛы
оɬоплɟния
Лина
пɪоɫɬɭжɟннɭю
ɞочкɭ
ɭзнаɟɬ
мɭжɟм
ɭжɟ
кɜаɪɬиɪы
ɫɟɪɭю
пɪимɟчаɬɟльнɭю
ri
ощɭщɟния

ɬɟпло
ɭюɬ
Наɯоɞяɫь
окɪɭжɟнии
ɭюɬом
окɪɭжиɬь
нɟɭɫɬɪоɟнный

пɭɝаɟɬɫя
ɭɫɬɭпиɬь
мɭчиɬɟльно
наɛлюɞаɟɬɫя
ɜызыɜаɟɬ
ощɭщɟний

ɜнɭɬɪɟннɟɟ
ɝлɭɛинɟ
ɞɭши
оɛманыɜаɟɬɫя
ɭɯажиɜания
ɭɫилий
ɬоɝо
чɭɜɫɬɜаɯ
чɟɫɬолюɛия
ɜлɟкɭɬ
ноɜизна
ощɭщɟний
ɭɫлɭжлиɜоɫɬь
окɪɭжаɟɬ
пɭɬɟɜкɭ
ɞɪɭ
заɛоɬлиɜой
жɟной
нɭжɞа
ɬак
ɭɫɬала
ɛɟɫконɟчныɯ
ɞɭмаɬь
ɫлɭчаюɬɫя
чащɟ
чɟм
эɬɭ
оɛɟщаɜшɭю
ɞочɟɪи
ɫпокойнɭю
оɛɟɫпɟчɟннɭю
ɫложиɜшɭюɫя
ɫиɬɭацию
пɪɟɞмɟɬɭ
чɟлоɜɟка
лɭчшɟ
ɫɭɞьɛɟ
ɭɝоɞно
ɪаɜно
ɫɭɞьɛа

ɮаɬалиɫɬ
ɞɭшɟɜноɟ
-
миɪɭ

ɝаɪмония
ɜнɭɬɪɟннɟɟ
ɞɟйɫɬɜиɬɟльно
?..
(2,
ɞɭшɟɜная
ɝаɪмония
ɟɫли
кажɭщɟйɫя
мнɟнию
она
ɬɟмаɬикɟ
Роɞныɟ
Канɜа
ɬолько
ɫоɜокɭпноɫɬи
полɭчиɬь
цɟлоɫɬнɭю
оɬɫɭɬɫɬɜиɟ
ɜнɭɬɪɟннɟɝо
ri
окɪɭжающɟй
очɟɪɟɞь
пɪɟɞполаɝаɟɬ
ɭклаɞа
пɪиɫɭɬɫɬɜɭɟɬ
ɭɫɬɪɟмлɟны
аɜɬоɪа

лиɬɟɪаɬɭɪной
ɫɭɞь
какими
пɭɬи
как
пɪиɟɯаɬь
Моɫкɜɭ
мɟчɬа

ɜоплощɟниɟ
ɫɬоличныɟ
Дɟйɫɬɜиɬɟльноɫɬь
, -
(3,
ɛɭɞɟшь
шɭɪшаɬь
ɪɭкаɯ
чɟлоɜɟчɟɫкиɯ
ɝɪɭɫɬная
оɛиɞы
Чɟлоɜɟкɭ
нɟɝаɬиɜныɟ
ɭпɪаɜлɟния

чɭɜɫɬɜɭɟɬɫя
ɪаɫɬɭɬ
ɜозɞɭɯа
наɯоɞиɬɫя
ɞɭɯа
кɭɯонноɝо
ɬаɛɭɪɟɬки

наɬɭɪа
ɝɟɪоини
Ƚоɪланоɜой

ɫоɬɪɭɞника
ɭни
ɋɌОЛ
ɛɭма

ɬɭалɟɬный
ɛɭɬылочками
ɮлакончиками
ɬюɛиками
лɭчаɯ
пɭɫɬой
пɪоɛлɟмами
нɟчɟлоɜɟчɟɫкой
опɬи
ɭниɜɟɪɫиɬɟɬа
ɜыпи
ноɜɭю
ɞɜɭɯкомнаɬнɭю
ɛɭɞничной
ɫɯɜаɬыɜающий
чɟлоɜɟк
чɟлоɜɟк
ɜнɭɬɪɟннɟ
нɟмалɭю
ɝɟɪоɟɜ
ɝлɭɛины
ɜнɭɬɪɟнняя
нɟɪазɞɟлима
ri
ɫоɫɬаɜляющɭю
жизнью
ɞиɫɝаɪмонию
инɞиɜиɞɭальной
чɟлоɜɟка
ɋɬолкноɜɟниɟ
мɟчɬы
ɬɪɭɞолюɛиɜая
ɫɪɟɞниɯ
ɝɭляɪно
наɞɟжɞɟ
полɭчиɬь
кɜаɪɬиɪɭ
она
ɫɭмɟɜшая
пɪиɭчиɬь
ɬɪɭɞɭ
ɫлишком
оɫɭжɞаɟɬ
люɛящɭю
ɫɟɫɬɪɭ
ɭпɪɟкаɟɬ
пɪоɞолжаɜшɭю
нянɟй
наɬɭɪɟ
ɬɪɭжɟничɟɫкоɟ
ɭмɟниɟ
пɟɪɟɭɛɟжɞаɬь
пɪаɜоɬɭ
ɫмɟкалкɭ
ɪазнооɛɪазныɯ
ɫиɬɭацияɯ
ɭɬɪачиɜаɟɬ
Ȼоɪцоɜɫкиɟ
качɟɫɬɜа
ɪоɞиɬьɫя
нɭжна
, -
Ƚоɪланоɜа
. (4,
Ⱥнɝлийɫкий
оɞна
ɜоɫпиɬыɜаɜшая
ɞочь
поɞɪаɛаɬыɜаɜшая
ɪɟпɟɬиɬоɪɫɬɜом
ɫоɝнɭɜшаяɫя
пɟɪɟɞ
жиɬɟйɫкими
ɬɪɭɞноɫɬями
чɭɜɫɬɜа
ɫчаɫɬья
ɫɬɪаɯа
она
иɫпыɬыɜала
ɞочɟɪи
какиɟ
ɛлаɝа
ɫɜɟɬɟ
.31).
ɍɬɪачɟна
ɛылая
ɫɜоɛоɞа
заɛоɬами
люɛоɜь
нɟɭɬомима
Ƚɟɪоиня
ɜнɭɬɪɟнним
ɛлаɝоɪоɞɫɬɜом
ɪɟшиɬɟльноɫɬью
ɫамоɞоɫɬаɬочноɫɬью
пɪɟоɞолɟɜаɟɬ
мноɝоɟ
ɞɪɭɝиɟ
пɪиɫɭщий
эɬом
мɭжɟм

ɫилɭ
нɭжɞаɜшийɫя
ɬɪɟɛɭɟɬ
ɫоɛака
ɫлɭчая
оказаɜшаяɫя
ɪяɞом
ɞинамикой

ɫпоɫоɛной
ɭɬɟшиɬь
ɞолɝиɟ
ɫɭщɟɫɬɜоɜанию
пɟɫɬɪоɬɭ
ɫоɛакɭ
Ƚɟɪоиня
ɫооɪɭɞиɬь
ɝазоннɭю
кощɭнɫɬɜом
ȼлаɞимиɪоɜна
ɝоɬоɜая
оɬɫɬояɬь
ɝɟɪоини
ɭпоɞоɛляɟɬ

ɭɫпɟшно
ɜозɪаɫɬɭ
наɫɬɭпающɟмɭ
мɟɫɬом
ɫлаɛоɟ
ɫмɭɝлый
опиɫыɜаɟɬ
(1,
манɟɪой
ɭмɟниɟм
ɞолжноɟ
ɫоɬɪɭɞни
ri
нɭжны
ɜɫɬɭпила
коɝɞа
ɭжɟ
ɫɭɬь
(1,
моɝɭɬ
ɛɟзɭчаɫɬно
ɫɭжɞɟниям
ɯɪɭпкой
ȼлаɞимиɪоɜна
ɭɫɬанаɜлиɜаюɬ

-
жɟнщина
ɪаɫɬɭщая
ɋɭɞьɛа
ɜыɫылаɟɬ
кɪɭɬыɟ
зиɝзаɝи
ɬяжɟлɭю
нɟзаɭɪяɞным
пиɫала
конкɭɪɫа
лɭчший
чɭɜɫɬɜɭɟɬ
ɛɟɫпомощноɫɬь
ɛолɟзнь
ɞоɫɬойно
ɝаɪанɬиɪо
ɜызɞоɪоɜлɟниɟ
Ƚалинɭ
можно
наɬɭɪам
оɛлаɞающим
коɬоɪыɟ
нɭжным
чɭɜɫɬɜа
ɭɝоɜоɪам
ɛлизким
Чɭɜɫɬɜɟнная
наɬɭɪа
пыɬыɜаɜшая
пɭɬи
ɜызыɜаɜшая
ɭпɪɟки
ɜозмɭщɟния
Ƚалинɭ
Чɟлоɜɟк
ɫоɫɬо
Наɫɬɭпаɟɬ
пɪоцɟɫɫ
мɟɞлɟнноɝо
заɬɭɯания
нɟɞɭɝ
иɫɯоɞɭ
ɞɭшɟ
поɫɟляюɬɫя
нɟнɭжноɫɬи
ɞɭшɟ
ɜозɞɟйɫɬɜия
мɭжɟɫɬɜо
ɜызоɜам
ɫɭɞьɛы
мɭчɟничɟɫкая
моɪаль
ɪаɞи
ɞɭши
ɋɭшки
Запиɫ
помоɝɭ
27-
аɜɬоɛиоɝɪаɮичɟɫкоɝо
жизни
поɜɟɫɬɜоɜания
пɭɬь
пɭнкɬаɯ
лиɬɟɪаɬɭɪныɟ
пɭɛлика
ɭɫпɟɯи
ɫɬɭɞɟнчɟɫкиɟ
ɞиɫɫɟɪɬа
нɟɭɞачи
ɭɬɜɟɪжɞаɬь
аɪɫɟналɟ
ɫɭɞɟɛ

ɞɭɯоɜными
ɞоɛɪый
ɭɫɬоям
ɫильный
ɜолɟɜой
ri
Макɫимализм

Рɭɫɫкая
жɟнщина
нɟпɪɟɞɫказɭɟма
попыɬалаɫь
ɪɭɫɫкий
нɟоɛɭзɞанноɫɬи
ɫɭмɛɭɪноɫɬи
наличɟɫɬɜɭɟɬ
ɪɭɫɫкими
оɬличающимиɫя
эмоциональным
ɬɟмпɟɪамɟнɬноɫɬью
ɜɞɭмчиɜоɫɬью
Жизнɟопиɫания
ɜнɭɬɪɟннɟй
ɭмɟюɬ
ɞоɛɪоɬɭ
Дажɟ
ɫамыɯ
ɬɪɭɞныɯ
минɭɬаɯ
ɫпоɫоɛноɫɬью
пɭɬи
Лиɬɟɪаɬɭɪа
Ȼɭкɭɪ
Ɍɭɪɝɟнɟɜ
Раɞɭɝа
кажɞый
ɋɜɟɬлая
A.
rind
ssm
Nina Qorlanovan
qad
dqiqin
vi ideal
daxili al
mi z
, ail
na sadiq, irad
xo
ri
The embodiment of feminine characte
Summary
This article is de
dicated to study of feminine
characters in stories by Nina
Gorlanova. The writer has her
own ideal - its person with ri
ch moral resources, such as
kindness, honesty, respect to
moral values of family. This
person is
strong-willed,
ies of life, and even
throw gage the diffi
culties. Gorlanovas
works demonstrate once more
unpredictability of Russian
woman, who unit reverence
and could shoulder, submission and insurrect
ion. The writer tried to describe real
ximally full, with
all its riot, conf
usion, marginality.
yi: Professor Naid
dxanova
ri
ɋЕȼДȺ
ɋɌɍДЕНɌОȼ
Aar szl
ixtisas zr
r, keyfiyy
rcum
lim prosesind
оɛɭчɟния
Key words:
ality translation, lexical work

ɪɟɫпɭɛликɟ
ɪɭɫɫкоɝо
опɪɟɞɟляɟɬɫя
ɝоɫɭɞаɪɫɬɜа
ɫɬаɬɭɫа
ɭɬɜɟɪɞило
ɮɭнкций

ɭɫлоɜиɟ
ɜыɫококɜалиɮициɪо
ɜɭзаɯ
оɛɭчɟния
оɜлаɞɟниɟ
оɛɭчɟния
ɫпɟциалиɫɬы
ɮилолоɝи
инɬɟɪɟɫɭюɬɫя
пɟɪɟɜоɞа
Нɟкоɬоɪыɟ
лиɬɟɪаɬɭɪɭ
ɞɪɭɝиɟ
ɬɪɟɬьи
или
ɭказанноɝо
ɫɭɛъɟкɬоɜ
ɪазɜиɜалɫя
ɬɟɪял
ɞоɛиɪаɬьɫя
чɭжой
чɭжой
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнныɯ
ɪаɜной
акɬɭальны
ɫпɟциальной
ɫлɭчаɟ
мɟɞицинɫкой
лиɬɟɪаɬɭɪы
оɞним
оɛɭчɟнии
ɪɭɫɫкой
ɫлɭжаɬ
изɭчаɟмыɟ
ɪɭɫɫкоɝо
Кɪаɫнɭɯа
Ɍɪомɛоɮлɟɛиɬ
ɋɟɪɞцɟ
ɫпɟциальноɫɬи
30).
ɫɬɭɞɟнɬоɜ
пɟɪɟɜоɞɭ
оɛязаɬɟлɟн
минимɭм
ri
Лɟкɫичɟɫкий
минимɭм
ɫоɞɟɪжиɬ
ɞиаɝноз
назɜания
ɛолɟзнɟй
ɛоɬɭлизм
ɬɭɛɟɪкɭлɟз
ɬɪомɛоɮлɟɛиɬ
кɪаɫнɭɯа
мочɟɜой
пɭзыɪь
ɝɪɭɞная
ɫочɟɬании
ɬɟɪмина
оɛɪазɭюɬ
наɭчный
мɟɞицинɫкий
оɛнаɪɭжиɬь
оɫмоɬɪɟɬь
ɬɭɛɟɪкɭлɟз
ɛоɬɭлизм
-
ɬɪомɛоɮлɟɛиɬ
-
заɛолɟɜаниɟ
кɪаɫнɭɯа
-
ɮɭнкции
ɫɟɪɞца
ɫɟɪɞцɟɛиɟниɟ
ɫɬɭɞɟнɬам
нɟɛольшиɟ
ɭпɪажнɟния
-
ɫпоɫоɛɫɬɜɭюɬ
ɭɫɜоɟнию
акɬиɜизиɪɭюɬ
мыɫлиɬɟльнɭю
ɞɟяɬɟльноɫɬь
Оɫноɜная
-
ɭмɟниɟ
ɫɬɭɞɟнɬоɜ
ɬɟкɫɬы
ɪɭɫɫком
ɭпɪажнɟний
изɭчɟнию
ɪɭɫɫкоɝо
акɬиɜизиɪɭɟɬ
познаɜаɬɟльнɭю
ɫпоɫоɛɫɬɜɭɟɬ
ɪɭɫɫкоɝо
чаɫɬо
ɫɬɭɞɟнɬы
ɬɪɭɞноɫɬи
поняɬна
ɫɭɬь
Нɭжно
ɫɞɟлаɬь
изɭчɟнии
аɛзацɟ
ɫɬɭɞɟнɬы
ɜаюɬɫя
ɬɪɭɞными
Ɍɪомɛоɮлɟɛиɬ
ɬɪомɛоɜ
ɫɝɭɫɬкоɜ
закɭпоɪиɜающиɯ
ɋɬɭɞɟнɬам
эɬɭ
ɫконɫɬɪɭиɪоɜаɬь
: iltihab, venoz damar
(yaranmas
), daxilind
laxtas
z: Tromboflebit-vena damarlar
zini t
xaclayan qan
laxtas
n (trombun)
пɪɟɞложɟниɟ
si il
ba
ɪɭɫɫкоɝо
азɟɪɛайɞжанɫкий
опɪɟɞɟлɟнныɟ
ɬɜɟнныɟ
конɫɬɪɭкции
пɟɪɟɜоɞɟ
ɫɬɭɞɟнɬы
ɛɭкɜализмɭ
Ȼɭкɜальный
элɟмɟнɬоɜ
ɬакɫичɟɫкими
ɭчиɬы
ɫмыɫла
ri
ɛɭкɜɟ
ɞɭɯɭ
нɭжно
коɬоɪыɯ
ɫоɜпаɞаɟɬ
ɯаɪакɬɟɪиɫɬикɭ
ɫлоɜɭ
пɪоцɟнɬоɜ
нɭжно
Значɟниɟ
ɭɪокаɯ
ɫɬɭɞɟнɬоɜ
ɮɪазɟолоɝичɟɫкими
ɫɬɭɞɟнɬам
ɭпɪажнɟнияɯ
занимаɬь
опɪɟɞɟлɟннɭю
ɭчɟɛноɝо
ɬɪɭɞ
яɜляɟɬɫя
ɪаɛоɬɭ
ɪазницɭ
ɭказыɜаɬь
пɭɬи
ɫлоɜɭ

. "
ɞɭмаɬь
ɬакжɟ
ɫоɜɟɪшаɬь
ɫɜоɟмɭ
пользɭɟмɫя
ɫоɞɟɪжаниɟ
r mvcud olmasa biz d
yi v
z irad
mizl
mxt
lif h
ri
ɫɬɭɞɟнɬы
пɪочиɬыɜаюɬɫя
анализиɪɭюɬɫя
ɭɞачно
ɜиɞы
ɭпɪажнɟний
лɟкɫичɟɫкоɝо
ɫɬɭɞɟнɬоɜ
оɛɪаɬиɬь
ɭɫɬойчиɜыɯ
ɫлоɜоɫочɟ
ɮɪазɟолоɝизмоɜ
ɬɪɭɞнопɟɪɟɜоɞимыми
яɜляюɬɫя
лɟкɫичɟɫкиɟ
моɝɭɬ
заɬɪɭɞнɟния
млɟнноɫɬь
мɟжɞɭ
пɪɟпоɞаɜаɬɟль
момɟнɬы
ɞɭɟɬ
ɪɭɫɫком
аналоɝичнɭю
конɫɬɪɭкцию
ɝɪаммаɬичɟɫкой
конɫɬɪɭкции
ɫɬɭɞɟнɬам
конɫɬɪɭкции
ɬаɛлицɭ
ɝɪаммаɬичɟɫкой
ɪɭкции
Пɪи
ɫлɭчаɟ
ɭчɟɛноɝо
закɪɟплɟния
оɬɫɭɬɫɬɜиɟ
ɬɟкɭщɟɝо
пɪомɟжɭɬочноɝо
ɜышɟɭказанноɝо
ɫлɟɞɭɟɬ
ɭмɟний
ɬɪɟɛɭɟɬ
ɭɪокаɯ
ɪɭɫɫкоɝо
Лиɬɟɪаɬɭɪа
Ноɜɪɭзоɜ
пɟɪɟɜоɞчɟɫкой
Жɭɪнал
Рɭɫɫкий
лиɬɟɪаɬɭɪа
пɪоза
ɪɭɫɫком
Ȼакɭ
.:
Мɟжɞɭнаɪоɞныɟ
rinin rus dili t
drisind
miyy
ssis haz
rlanmas
da keyfiyy
tin yks
sinin
rtl
n biri rus
dilinin m
nims
nilm
drisin effektiv metodlar
ndan biri ixtisas zr
sidir. Bu
nc
leksik haz
i apar
zaman
szl
na v
cmii
ri
zi hallarda ana dilind
ki szl
st-st
d
daha ox
ri
YEVA
[email protected]
HQUQUNUN YER
Aar szl
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
пɪаɜɭ
Key words:
Family, literature, law, marriage, Islam, Christianity
-nikah, qan qohumlu
saslanan ki
ik bir qrupdur. Ail
bir-birin
vi cavabdehlik v
qar
yard
r. Ni-
ail
cinsl
cinsi t
li g
rir. Ail
meydana g
n bu g
lif inki
af m
ri ke
tipl
ri
si olaraq, ail
ququ ictimai m
ni nikah fakt
ail
olan m
nasib
ri t
nzim edir. Bununla
dar, ail
quqi-t
haqq
intensiv i
ail
yi v
onun inki
af formalar
haqq
ra
. Bu n
bil
na g
dimi, Baxofenin, Mak-Leminin v
Morqan
alt
nda haz
rlanan n
riyy
monoqam for-
mada deyil, h
poliqam formada f
vcudlu
unu tamamil
inkar edir. Bu m
n, bizim
birg
ya
olmam
r, nizams
nsiyy
vcud olmu
dur: m
nlar
xsus olmu
dur. Be-
ni tayfa nikah
adland
n bir
edilir, ail
is
onun inki
af t
kimi bax
r. Bu n
ikinci m
kimi qrup nikahm
hesab edir. Tayfalar ana n
tti il
ba
olan qruplara par
r, h
nikahlar (f
monoqam olmayanlar), onlar
nar olmayan (ekzoqamiya), yaln
min qruplar aras
nda ba
lan
n bu ikinci m
ri
, ata da ail
nin t
daxil olur, dig
ri is
onda patriarxal
diyi tarixi inki
af yolunda nikah
si olan mono-
rdi nikah iqtisadi s
r (bir ne
arvad saxlama
olmurdu) v
poliqamiyan
inkar ed
siri alt
nda patriarxal
ri
rbaycan dilind
slam dini haqq
Imam S
ri). Islamda hquq N
si. Qum, 2002, 361s.
Qurani K
ed
r Z.M.Bnyadov; V.M.M
slam, tarix, f
r. Baki: Elm 1994,
rbaycanda
slam. Bak
: Zaman, 2004, 364 s.
Islam Ansiklopedisi 30 cildde. Is
Islam ilmihali (Ailenin-el-kitab
). Ankara: Conca yay
m evi, 1990, 429 s.
Karaman Hayreddin. , Anahtarlar
ququ C. I,
s.
lu Osman. F
h tarihi ve islam hukuku. Ankara: Ayy
z matbaas
m Celal. Kaynaklar
yla islam hukuku, IV cildde. Ankara, n.i.y., II-ci
оɛɭчɟния
Лɭмпɭɪ
: IS-
ɫɭщноɫɬь
Наɭка
ɫɟмɟйноɟ
Мɭɫɭльманɫкоɟ
ɟɝо
Роɭзɟнɬаль
Наɭка
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
малɟнькой
ɝɪɭппой
Члɟны
ɫɜязаны
мɟжɞɭ
ɟɞинɫɬɜɭ
моɪальной
ɫɟкɫɭальныɯ
ɜыяɜляюɬɫя
ɜиɞɟ
ɪазныɟ
ri
The place and importance of family in islamic literature
Resume
Family and marriage is a small group
of consanguinity. Family members are
linked to the domestic unity, moral respons
ibility and mutual support. In marriage
and family relations, arising from the di
ri
evir filial
ctimai v
HAQQINDA
Aar szl
ti, t
dqiqat, musiqi al
ifahi xalq
, musiqi
folkloru.
Ⱥшɭɝɫкоɟ
инɫɬɪɭмɟнɬ
ɭɫɬноɟ
наɪоɞная
лиɬɟɪаɬɭɪа
Key words:
research, musical instruments, oral folk literature, folk
ti saz almaq, oxumaq,
ifahi xalq
l, dastan v
qa nvl
rini toylarda, m
ifa ed
k yaymaq dem
kdir. A
sevimlisi, onun q
daha yax
r. Bir zamanlar a
qlar or-
ri
ras
tutulmu
yuxar
bu f
dris plan
na daxil edilm
di. Proqrama daxil edilmi
mahn
aqlar
rin
uy
un deyildi v
yaln
z xalq mahn
ndan ibar
idi. 1929-cu ild
r edilmi
proqramlarda
nisb
n m
r apar
pmi
m,
lim s
l, g
l, maral
m, Qalada yatm
idim, Uca bar
endim, Evl
qaya v
dig
r sevgi mvzusunda olan mahn
ma daxil edilm
baxmayaraq, a
q musiqisind
n he bir nmun
rast g
mirdi. Dig
n proqrama daxil edilmi
bu xalq yarad
nmun
ri m
blil
rin
lmirdi.
1951-ci ild
r edilmi
proqram (m
llif A.G
ray) da yaln
z ibtidai sinifl
tutulmu
dur. Burada yaln
q musiqisi Ya
a, Az
rbaycan!
yer tutmu
q musiqisi n
na
ri
ritmika vasit
not savad
si m
sind
m
llif
lif xalq musiqi nmun
rini, o cml
zi a
q musiqisi nmun
rinin
ritml
n istifad
ri
r, bu nmun
raras
sind
istifad
ri
Mustafayev J.
rlik t
sind
xalq pedaqogikas
materiallar
ndan istifad
. Bak
Qadcibekov. U. O muz
nom iskusstve Azerbaydcana. Baku,
rbiy
inin t
imov
qov F. Az
rbaycan xalq pedaqogikas
. Bak
Ⱥшɭɝɫкоɟ
ɟɝо
ɝоɜоɪиɬɫя
ашɭɝɫком
ашɭɝɫкая
Ⱥшɭɝɫкая
поэзия
иɫпользɭɟɬɫя
Summary
This article deals with the ashuq art a
nd its teaching at the secondary schools
ri
ADPU
E-mail: [email protected]
SA HSEYNOVUN HEKAY
JANR, ZAMAN V
, masir n
biyyat, milli
лиɬɟɪаɬɭɪа
Key words:
composition, contemporary pr
1960-70-ci ill
Az
rbaycan yeni n
srinin yaranmas
nda v
inki
mli yaz
sa Hseynovun yarad
n mst
sna rolu olmu
fikir yeni n
srin ilkin tarixi s
rini m
dir
hz
sa Hseynovun Teleqram povestind
rir. N
ri fikir bu
layaraq sosializmin art
d
ona q
n yer olmad
, buradan da bilm
sosializm
ri
al
rinin real v
inand
sviri, bir szl
min
xsus c
llifin z q
manlar
davran
lar
, sosial mhitl
gst
si, yadda qalan t
t lvh
rini onlar
ri il
uy
rmas
bu hekay
min ed
r kimi gst
rilir. M
d Arif, Qulu X
lilov bu hekay
t qiym
ndirmi
sud
lyas
elmi-n
ri mnasi-
t bildirmi
r. H
min t
manlar
si il
m
rin
m Hseynov t
rin m
rin
bi t
nqidi m-
tin hekay
dramatizmind
nqsan a
bilm
slubunun
hz bu ilk q
grndyn
r. T
hekay
haqq
fikirl
C
rlar
dii istiqam
tini d
ciyy
diyini vur
r. M
m Hseynov insan
d
sa Hseynov n
insan v
t mnasib
linin qoyuldu
ki ovu hekay
ill
Teleqram pove-
stind
ri
ri kimi n
ri t
lb edir, bu hekay
rin mv
min ed
diqq
m Hseynov grk
mli nasirin 1960-c
ill
ald
hekay
xsus b
dii mumil
xsusiyy
, fabula v
kompozisiya
ngliyin
, problem mxt
lifliyin
malik oldu
ill
yazd
hekay
rin b
si il
daha ox f
ndiyini, btvlkd
sa Hseynov yarad
yeni b
zmun
ri
bnvr
si z
formala
an f
xsuslu
cmli n
rin
nmi
m Hseynov Janr, zaman v
bi q
man adl
rini 1950-60-c
ill
bi prosesinin ba
ca inki
af meyll
probleml
ri fonunda ara
janr
n estetik prinsipl
ri mvqeyind
yaz
ri haqq
nda drst elmi t
vvr yaratma
2. Hseynov M. Janr, zaman v
man. Bak
, Elm v
zaman. Yaz
sil. Seilmi
lilov Q. Hekay
t q
, Elm, 1999.
Ƚɭɫɟйноɜа
конɬɟкɫɬɟ
лиɬɟɪаɬɭɪный
поɜɟɫɬɜɭɟɬɫя
Ƚɭɫɟйноɜа
ɫɟчинɟнии
1950-1960-
лиɬɟɪаɬɭɪной
Ƚɭɫɟйноɜа
конɬɟкɫɬɟ
ɫоциальнɭю
яɫнɭю
каɪɬинɭ
пɪаɜɞиɜоɫɬи
ɯɭɞожɟɫɬɜɟннымы
50-
60-
наɭчныɯ
ɮакɭльɬɟɬоɜ
ɫпɟцкɭɪ
T.Rahimli
Composition of Isa Huseynovs n the context genre, time
and literary hero
Summary
In a study is narrated about the co
mposition of Isa Huseynovs, it is
examined
, 1950-1960- X of the years, wh
ich the great interest in
the literary criticism cause
d. Composition Isa Huse
ynov, evaluated in the
context of the prosaic wo
rks of man of the sixtien is described as the
work, which reflects the social reality
of contemporary pe
ri
ture of truthfulness, the bitter expe
riences of contemporary young people
and by the forever personified in the
memory living of artistic by fabrics.
Novels and to composition writer is eval
uated as of the significant models
of those dedicated to nation- spiritu
al thematics at Azerbaijan prose 50th
and 60th decades. Article has applicable
value at the scientific seminars of
the philological departments of the higher schools, dedicated to questions of
special courses and special seminars.
amil V
filologiya elml
ri
MOHAMMADREZA ZAKERABBASALI
Islamic Azad University,
[email protected]
MOHAMMAD JAFAR JABBARI
ALI MAMMAD BAGIR
National Academy of Sciences of
Azerbaijan Republic, Institute of Manuscripts,
named after Mohammad Fuzuli
[email protected]
THE ROLE OF MODERN APPROACH
Aar szl
k, masir yana
malar.
ɍчиɬьɫя
ɜɫɟй
Human being has an unlimited capacity for learning and acquiring skills. His
mental abilities and faculties are so vast that even if he spends his whole life to
learn and acquire, he is never able to benefit from all his capacity. Employing his
mental power, human being can remove all
obstacles, solve all his problems and
achieve all his goals. A main pivot of su
stainable development in human life is
lifelong learning, which results in the de
velopment of human knowhow, skills and
insight. Lifelong learning is a ground fo
r people's dynamism,
participation in social activities, so that
they can fulfill their social tasks and
responsibilities with a clear insight.
Human's success can be guaranteed when he
benefits from modern means optimally. No
wadays, man has come to the conclusion
that for optimal learning he
cannot limit himsel
f to reading and w
riting; for lifelong
learning, he should utilize all approaches
and technologies optim
and unnoticeable teaching, extending virtual
c) learning, holding
ri
ing is a ground for humans' dynamism and the
social ac-
tivities, so that they can fu
lfill their social tasks and
responsibilities from a clearer
perspective. Although lifelong learning is usua
lly the continuation of people's fields
of study and specialty, owing to the human
being's unlimited capability and talent,
one can make permanent effort to learn and acquire skills in other fields, to achieve
his objectives. Man's mental abilities and intelligence are to the extent that even if
he spends all his life to learn and acquire
knowhow, he will not be able to use all his
capacities. By utilizing mental power in
different circumstances, there would be no
obstacle impassable, no problem unsolvable and no goal unachievable. Mind is
similar to a muscle in that
its growth needs permanent activity and effort. To im-
prove his muscles, one should bear pressure
. By the same token, he should use his
mental 'muscles' to make it powerful. The more he earns, the more he acquires
learning talent. The more he spends time
on lifelong learning, th
e easier the learning
would become. Lifelong learning includes al
l after graduation activities to preserve
the acquired skills, to enhance what is
tively, and to learn new scientific materials and skills, which can result in the soci-
ri
When we talk about training, what com
es to the mind is teaching rather than
learning; that is to say, in training the teacher's part is more prominent. Learning,
however, focuses on the role the learner plays.
In E-learning, since its early days of
emergence, the focus shifted
from teaching to learning and to the significant reality
that an eager person can learn anytime and
anywhere, adjust his learning speed and
decide to learn a little or
much more; therefore, the reason behind the emergence of
E-learning has been to provide people with
massive possibilities
ri
Weblog-aided learning might also have
some weak-points as possible aimless
and idle wandering away while searching
the intended weblog, access to porno-
graphic sources, harm to children's eye sigh
ri
ri
cational difficulties, via talks, panels
ri
Conference of Teaching Mathema
tics, Shahr-e-Kord, Iran, Aug. 2006.
Assadpour, K. The Necessity of Using Mobi
le in Training Learners. Practical
Brahmi FA. Medical students perceptio
ns of lifelong learning at Indiana
tion]. India:University of India; 2007. 5. Bryce J, Withers G. Engaging secondary school students in lifelong learning.
Australia: Australian Council for Edu
cational Research Publication; 2003.
Demirel M. Lifelong learning and schools in
the twenty-first
century. Procedia
Gillis DA. Nursing management: a system
approach. 3rd ed. Philadelphia: WB
Jalali Yazdi, M. and Kahani, M. R
esource Management in Semantic Grid
ri
btn mane
ri aradan qald
ra, btn probleml
rini h
ll ed
rin
ata
nsan h
madi inki
si mr boyu t
ki, bu da insan
n gizlin t
rinin, bacar
daxili dnyas
boyu yr
k insan dinamikas
ictimai f
aktiv
ki, bunun vasit
sil
insan ictimai v
hd
likl
rini
ifad
edir.
uru onun masir vasit
qda z
man
na al
na bil
r. Masir dvrmzd
insan bel
bir
dir ki, optimal yr
k n, o, zn oxumaq v
yazmaqla
ra bilm
z; h
ma v
ri
МɍɏȺМЕДȺЛИЕȼȺ
ДРȺМȺɌИЧЕɋКИЕ
Aar szl
: dram janr
man, konflikt, psixoloji
obraz, dramatizm, m
probleml
r, dramaturgiyada slub, kompozisiya.
Key words:
dramatic genre, hero, conflict,
psychological image, dramatism,
spiritual-moral problems, style of
ri
ɞɪамаɬɭɪɝа
ɜмɟɫɬɟ
моɝɭɬ
пɪозɜɭчаɬь
Дɪама
ɭɫилиɜалоɫь
ɫцɟны
пɭɫɬь
ɫпоɫоɛɫɬɜɭющиɟ
ɬɟмы

можɟɬ
ɭɛɟɞиɬɟльно
ɪаɫɫɭжɞаɬь
ɫлоɜаɯ
ɜозɞɭшныɟ
ɬɪɟɛɭɟɬ
ɞɟйɫɬɜиɟ
поɫɬɭпкоɜ
оɫоɛɟй
ɫɭщноɫɬь
оɬɜɟɬɫɬɜиɟ
поɫɬɭпкоɜ
ɞɪамаɬɭɪɝия
ɜыяɜляюɬɫя
наиɛолɟɟ
ɞɪамаɬичɟɫкиɟ
жизни
чɟлоɜɟчɟɫкиɟ
ɫпоɫоɛɫɬɜɭɟɬ
Чɟло
ɞɪɭɝим

опɪɟɞɟлɟнный
чɟлоɜɟчɟɫкиɯ
ɞɪамаɬɭɪɝия
ɞɪамаɬичɟɫкиɯ
мɟɞию

Разɭмɟɟɬɫя
чɟлоɜɟчɟɫкиɟ
как
ɫцɟны
чɭɜɫɬɜɭɟɬɫя
мɟнɟɟ
жанɪоɜ
ɞɪɭɝиɯ
ɞɪамаɬɭɪɝии
оɫоɛыɟ
оɫоɛыɟ
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнныɟ
мɟɞия
ɜɫɟнаɪоɞноɟ
оɫмɟяниɟ
ɬɭнɟяɞɫɬɜо
лжиɜоɫɬь
ɞɪɭɝиɟ
ɭшɟɞшим
ɞɭш
люɞɟй
иɫкɭɫɫɬɜɟ
оɛɫɭжɞалɫя
ɬом
ɬакоɟ
комичɟɫкоɟ
ɬакоɟ
пɟɪɜɭю
очɟɪɟɞь
комɟɞия
ɬɟм
ɞоɫɬаɜляɬь
ɭɞоɜлɟɬɜоɪɟния
ɍɞоɜлɟɬɜоɪɟниɟ
полɭчаɟм
оɬɬоɝо
яɜлɟния
показыɜаɟмыɟ
ɫɭщɟɫɬɜɭюɬ
оɛщɟɫɬɜɟ
оɬɬоɝо
чɬо
они
ɪазоɛлачаюɬɫя
ɫамом
нɟпɪиɝляɞном
комɟɞии
зɞоɪоɜоɟ
жизнɟɭɬɜɟɪжɞающɟɟ
изоɛɪажɟния
ɭɫɬɭпаɟɬ
иɫкɭɫɫɬɜɭ
очɟнь
иɫкɭɫɫɬɜо
ɞɪɭɝиɯ
ɭзɛɟкɫкая
ri
комичɟɫкоɝо
лɭчила
ɛольшɭю
ɪаɫпɪоɫɬɪанɟниɟ
ɛыɬɭющий

люɛɭю
оɛɭɫлоɜлɟннɭю
ɭзɛɟкɫкоɝо
Ɍɪɭɞноɟ
иɫкɭɫɫɬɜо
,
ɬɪɟɛоɜало
,
иɞɭɬ
ɫцɟнɟ
комɟɞии
Мɭɯаммаɞ
ɞɪамаɬɭɪɝи
ɫɭмɟли
ɝлɭɛокиɟ
ɛыла
попɭляɪна
ɍйɝɭна
Ƚɭляма
Ȼɭнɬ
Мɭɯамаɞа
ɫкажɭ
ɏɭшɜакɬоɜа
Пɟɪɜый
ɋɭпɟɪ
ɫɜɟкɪоɜ
ɞолю
ɝлɭпыɯ
поɫɬɭпкоɜ
ɏаɪакɬɟɪ
можɟɬ
ɜызыɜаɬь
ɫимпаɬию
ɫочɭɜɫɬɜиɟ
ɫмɟшноɟ
оɫмɟяния
комɟɞии
ɪазноɜиɞноɫɬɟй
нɟɞоɪазɭмɟниɟ
ɞɪɭɝоɟ
ɫмɟш
запɭɬанныɟ
чɟлоɜɟка

комичɟɫкоɝо
ɜɟɞɭɬ
ɯаɪакɬɟɪ
ɪɟпɟɪɬɭаɪаɯ
ɬɟаɬɪа
зɪɟния
поɞɛиɪала
Мɭɯаммаɞа
,
ɪɟпɟɪɬɭаɪаɯ
Мɭзыкальная
иɞɭɬ
ɫцɟнаɯ
ɫоɫɟɞниɯ
ɪɟɫпɭɛлик
ɭжɟ
35
2013
22
35
ɞɪамаɬɭɪɝа
Конкɭɪɫ
пользɭɟɬɫя
ɭɫпɟɯом
аɜɬоɪ
ɭɞɟляɟɬ
ɭзɛɟкɫкой
ri
ɞɪамаɬɭɪɝиɟй
качɟɫɬɜ
ɭɫлоɜияɯ
жанɪɭ
ɞɟйɫɬɜия
ɞɪамаɬɭɪɝом
ɪазличныɯ
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнноɝо
Дɪамаɬɭɪɝ
занималаɫь
шиɪоко
ɫɜоɟм
окɪɭжающиɯ
ɭказал
ɬонкоɫɬь
ɭзɛɟкɫкиɯ
поɞшɭчиɜая
нɟкоɬоɪыми
ɫоɜɪɟмɟнныɯ
эɬɭ
пьɟɫɭ
назыɜал
шɭɬочным
заключаɟɬɫя
шɭɬочноɫɬь
?
жɟнщины
мɭжа
ɭпɭɫɬиɬь
мɭжа
поɞɪɭɝɟ
ɝɪɭппы
жɟнщин
поɞɪɭжɟк
Поɞɪɭжки
эɬɭ
ɫиɬɭацию
ɫиɬɭацию
шɭɬкɭ
пɪоɭчиɬь
она
почɭɜɫɬɜоɜала
лɭчшɟ
Поɫлɟ
шɭɬки
поɞɪɭɝ
мɭжɭ
чɟлоɜɟчɟɫкиɯ
иɫкɭɫно
шɭɬочной
ɍзɛɟкиɫɬана
Ȼɭнɬ
ɬожɟ
шɭɬок
ɭжɟ
25
ɪɟпɟɪɬɭаɪ
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнный
мɭжчина
ɝоɞɭ
Ⱥзиаɬɫкиɯ
Пɯɟньянɟ
Рɟɫпɭɛлика
пɪоизɜɟɞɟния
ɭзɛɟкɫкоɝо
ɝоɫɭɞаɪɫɬɜɟ
ɝоɫɭɞаɪɫɬɜо
заɫлɭжɟнным
ɫамоɫɬояɬɟльна
какɭю
маɬɟɪиальныɟ
жизни
ɫɬɟпɟни
ɪазɪаɛаɬыɜал
ɜɫɟɯ
ɜозɜɪащɟниɟ
Мɭɯаммаɞа
ɫлɭчайно
ɫɜиɞɟɬɟльɫɬɜɭɟɬ
значɟнии
акɬɭальном
ɞɪамаɬɭɪɝа
жɟнщин
ɜоплоɬилиɫь
ɭзɛɟкɫкой
ɝлɭɛоко
мɭжɭ
ɯоɞɟ
ɜыɫокоɝо
очɟнь
ɫложно
заɞача

ɜызыɜаɬь
нɟоɛɯоɞимо
ɜɫɟм
ri
оɫɬɪоɭмиɟ
иɫчɟɪпаны
она
ɫкɭчной
ɫилɭ
ɪазɜиɬия
комɟɞии
конɮликɬ

ɭɝаɞыɜаɬьɫя
жизнɟɪаɞоɫɬноɫɬь

ɜызыɜаюɬ
ɞоɛɪоɞɭшный
ɫмɟɯ
ɪаɫɯоɞɭюɬɫя
ɜпɭɫɬɭю
экɪанɟ
ɜɟɫɟлый
ɛɟзɞɟльник
иɫкɪɟннɟй
жизнɟɪаɞоɫɬноɫɬи
ɜызыɜаɬь
ɫниɫɯоɞиɬɟльнɭю
ɭлыɛкɭ
опɪɟɞɟлɟнноɝо

ɬɪɟɛɭɟɬ
ɬɪɟɛɭɟɬ
ɞɟйɫɬɜɭɟɬ
ɫɭɞиɬ
ɝлɭɛоко
ɝлɭɛокая
ɝлɭпо
ɫамонаɞɟянная
ɭɜɟɪɟнноɫɬь
-
пɪизнак
ɭмным
ɫамими
ɜызыɜаюɬ
лишь
цɟли
нɭж
ɞɪɭɝой
ɞикɬɭɟмой
ɫɭщноɫɬи
ɛольшɟ
ɛɟɫпощаɞнɟɟ
лиɬɟɪаɬɭɪы
Ⱥɛɞɭɫамаɬоɜ
Жɭɪаɟɜ
ɞɪамаɬɭɪɝияɫи
Dilbar Muhamedaliyeva
Drama thoughts in the world action
Summary
The article is devoted to the Uzbeks dramaturgy. In the article drama
and comedy is analyzed on the thema
tic ideological, spatial and temporal
level. Each hero, each life situation in
the play bears in himself both a
certain subject, and a certain assessment.
Each work in this sense is a lot of
problems.
ri
Dilb
r Muhamedaliyeva
t dnyas
nda dram fikirl
ri
zb
k dramaturgiyas
nilm
sr olunub. M
dram v
komediya tematik, ideoloji m
zaman s
man, oyun h
zu v
m
n qiym
ndirm
da
r. M
llif dramaturgiyan
mediya kimi nvl
llif t
find
Мɭɯамɟɞалиɟɜа
ɞɟйɫɬɜии
ɞɪамаɬɭɪɝии
иɫкɭɫ
ɜɫɟм
мноɝооɛɪазии
Дɪамаɬɭɪɝия
ɛɟɪɭɬ
жизни
Дɪамаɬɭɪɝ
ɞɟйɫɬɜɭющиɯ
yev
filologiya zr
ri
ɮилолоɝичɟɫкиɯ
наɭк
пɪоɮɟɫɫоɪ
Aar szl
Homeopatik sehr, kommunikativ sehr,
mr tonu, sehirli madd
Key words:
homeopathic magic, communicative
magic, spell, imperative tone,
magic subjects.
коммɭникаɬиɜная
ɭзɛɟкɫком
ɫɭщɟɫɬɜɭюɬ
заɝоɜоɪы
ɭпоɬɪɟɛляɟмыɟ
ɞɭо
изɭчɟны
пɪиɫɬɭпиɬь
анализɭ
ɜышɟ
ɬолкоɜаны
чаɫɬноɫɬи
ɭзɛɟкɫкоɝо
[8,
ɜолшɟɛɫɬɜо
ɫɬ. 102]. Ɍɟɪмин ɞɭо
лиɛо
пɭɬём
ɛоɝɭ
ɞɪɭɝим
[6,
пɟɪɫиɞɫко
пɟɪɟɜоɞиɬɫя
ɫɬ. 317]. Пɪиɜɟɞённыɟ ɜышɟ кɪаɬкиɟ опɪɟɞɟлɟния ɝоɜоɪяɬ
ɛоль
иɫпользɭɟмыɯ
имɟюɬ
Оɫноɜныɟ
ɫлɟɞɭющɟм
ɫɭщɟɫɬɜɭюɬ
иɫпользɭɟмыɟ
чиɫлɭ
ɬщаɬɟльно
ɫɬ. 27-35]; ɜо-ɜɬоɪыɯ, поɫлɟ заɯɜаɬа ɋɪɟɞнɟй Ⱥзии аɪаɛɫкими заɜоɟɜаɬɟлями ɜɟɞɭ-щɟй иɞɟолоɝиɟй мɟɫɬноɝо
наɫɟлɟния
ɪɟзɭльɬаɬɟ
ɫмɟшɟния
),
нɟпоɫɪɟɞɫɬɜɟнно
ɬомɭ
лиɬɟɪаɬɭɪноɝо
ɬомɭ
ɭзɛɟкɫком
ri
пɪиɞаюɬ
нɟкɭю
ɬаинɫɬɜɟнноɫɬь
заклинаний
ɜɟкоɜ
Заɝоɜоɪы
ɝлɭɛокой
ɞɪɟɜноɫɬи
нɟоɬъɟмлɟмая
ɪоɞноɝо
ɛыɬия
люɞи
защиɬы
ɪазличныɯ
ɛɟɞɫɬɜий
ɫɬиɯий
ɪазɛойникоɜ
жиɜоɬныɯ
ɜɪɟɞныɯ
наɫɟкомыɯ
ɜɫɟɝɞа
ɫɬɪɟмилиɫь
оказаɬь
ɞɪɭɝиɯ
пɪинɟɫɬи
Имɟнно
ɫɬɪɟмлɟниɟ
жɟланиɟ
поɫɬɟпɟнно
ɫозɞанию
заклинаний
ɪазличныɯ
жɟɫɬоɜ
ɪоɞа
заɝо
ɪɟзɭльɬаɬɟ
ɜɪɟмɟни
пɪиняли
ɮоɪмɭ
заклинаний
ɭɫɬойчиɜой
ɮоɪмой
Еɫɬɟɫɬɜɟнно
пɪоиɫɯожɞɟниɟ
поɞоɛныɯ
яɜляɟɬɫя
мощноɫɬи
пɪɟɞкоɜ
пɪиɪоɞными
яɜлɟниями
чɟлоɜɟка
ɜɫɟɝɞа
ɪоɜная
Плаɜная
ɪаɜномɟɪная
ɪазɪɭшаɟɬɫя
ɜɪɟмɟнами
ɛɟɞɫɬɜий
ɫамиɯ
люɞɟй
ɞɪɭɝим
пɪɟɞки
ɪазличныɯ
чаɫɬноɫɬи
оɬɞɟляɟɬ
миɪа
маɝичɟɫкой
ɫилɟ
ɫлоɜа
ɜыяɫняɟɬɫя
заɝоɜоɪы
как
пɪаɜильно
оɬмɟɬил
ɋаɪимɫокоɜ
ɫчиɬаɟɬɫя
ɮольклоɪным
жанɪом
оɫноɜыɜающимɫя
ɫлоɜа
ȼоɬ
Почɭɜɫɬɜоɜал
плоɯо
ɫпоɬкнɭлɫя
ɝɞɟ
поɬɭпилоɫь

ɫɜязыɜал
ɫɜɟɪ
ɯъɟɫɬɟɫɬɜɟнной
ɜлияниɟм
ɫлоɜа
Эɬо
чɬо
поклоняɬьɫя
ɜɫɟɯ
ɫлɭчаяɯ
иɫкɭɫɫɬɜо
ɪɟчи
ɫчиɬаɟɬ
ɫɬ. 189]. Еɫɬɟɫɬɜɟнно, поклонɟниɟ ɫлоɜɭ
ɫпаɫиɬɟльнɭю
ɫилɭ
ɜолшɟɛнɭю
маɝичɟɫкɭю
ɫилɭ
ɫлоɜа
оɫоɛɟнноɫɬɟй
ɭɫɬноɝо
ɫила
оɛɪазɭющиɯ
ɭɫилиɜаɟɬɫя
ɞɟньɝи
ɞɪɭɝиɟ
чɟлоɜɟчɟɫкиɟ
ɫчиɬалиɫь
ɭɫилиɜающим
маɝичɟɫкɭю
ɫилɭ
зɪɟния
ɫлоɜом
Поɫколькɭ
ɫɭщɟɫɬɜоɜали
ɛɟɫɫилия
поɜɬоɪяющимиɫя
ri
ɬолько
ɫɬ. 79]. ȼажной оɫоɛɟнноɫɬью ɜолшɟɛɫɬɜа и маɝии яɜляɟɬɫя
зɭмɟɜаюɬ
ɞоɫɬижɟния
ɭчёный
ɫɜоём
ɜиɞы
Коммɭникаɬɜная
ɫɬ. 37-38]. Ƚомɟопаɬичɟɫкая маɝия (ɝомɟо оɬ ɝɪɟч. ɫɯожий, оɞинакоɜый) пɪиɜо
пояɜлɟнию
пɪɟɞмɟɬоɜ
пɭɬём
ɜозɞɟйɫɬɜия
ɞɪɭɝой
кɭɫок
можно
ɜозɛɭɞиɬь
ɫɟɪɞцɟ
.
коммɭникаɬиɜной
чɟлоɜɟка
ɞɪɭɝомɭ
ɫɝлаз
Поɫколькɭ
ɫлɭжили
ɭɫилɟния
ɫиɬɭацияɯ
пɪɟɞмɟɬоɜ
ɫпоɫоɛɫɬɜɭɟɬ
ɭɫилɟнию
оɛɪаɬиɬь
оɞнɭ
Познанɫкий
ɜниманиɟ
эɬомɭ
ɫɬ. 142-143]. Еɫɬɟɫɬɜɟнно, жɟɫɬы ɫчиɬаюɬɫя ɛолɟɟ ɞɪɟɜними
качɟɫɬɜɟ
ɪиɬɭала
поɞɞɟɪжиɜаɟм
мыɫль
Пɟɬɪоɜа
заклинанияɯ
ɫɬ. 79]. ɋлɟɞоɜаɬɟльно, оɞна из ɜажныɯ оɫоɛɟнноɫɬɟй заɝоɜоɪоɜ яɜляɟɬɫя иɯ иɫ-полнɟниɟ ɫпɟциальными жɟɫɬами и пɪи помощи ɪазличныɯ пɪɟɞмɟɬоɜ. Эɬо качɟɫɬɜо ɫɜиɞɟɬɟльɫɬɜɭɟɬ о ɫоɯɪанɟнии ɞɪɟɜнɟй ɫинкɪɟɬичɟɫкой пɪиɪоɞы иɫ-полнɟния заклинаний. Ещё оɞной ɯаɪакɬɟɪной жанɪоɜой оɫоɛɟнноɫɬью наɪоɞ
ɫлɭшаɬɟлɟй
ɪɭющиɯ
ɜɟɪɭ
ɫилɭ
ɫильно
ɫлɭшаɬɟля
поɫколькɭ
нɟкɭю
ɬаинɫɬɜɟнноɫɬь
ɬаинɫɬɜɟнноɫɬь
поɜышаɟɬ
ɫилɭ
ɞɟйɫɬɜия
ɫɜойɫɬɜɟнна
ɬолько
маɬɟɪиалам
ɭзɛɟкɫкоɝо
ɞɪɭɝиɯ
наɪоɞоɜ
ɭɬɜɟɪжɞɟнию
ɪɭɫɫкоɝо
ɮолькло
[1,
ri
ɜɟɞɭщɟй
ɭкɭɫа
змɟи
ɬаɞжикɫком
ɬюɪкɫком
языкаɯ
нɟкɭю
Оɬаɬɭɪака
ɛɭжɭɪ
ɛɭжɭɪ
ғɭнɞа
чалака
мɭллака
мɭҳɪ
ɭчɭн
кɭлли
қɭɪъони
ɭчɭн
ɋɭлаймон
ɞами
кɭɮ
пɪиɜɟɞɟнныɯ
ɬаинɫɬɜɟнноɫɬи
ɫилɭ
ɫильноɟ
мɟнɬами
ɫɬ. 188-190]. И ɜ заключɟниɟ можно ɫказаɬь, наличиɟ иноязычныɯ элɟмɟнɬоɜ ɜ ɬɟкɫ-ɬаɯ заɝоɜоɪоɜ оɛɟɫпɟчиɜаюɬ иɯ ɬаинɫɬɜɟнноɫɬь и эɬим
люɞɟй
жанɪоɜɭю
жанɪоɜая
инɬона
ɭзɛɟкɫкоɝо
импɟɪаɬиɜный
ɫлɟɞɭющɟм
ɭкɭɫа
каɪакɭɪɬа
ɬоном
кɟлɞи
ɛилан
Ⱥɪɛайɬиɝан
Кɭɮ
ɫɭɮ
кɭɮ
ɜнɭɬɪɟннɟй
жанɪа
ɮɭнкциɟй
оɛɭɫлоɜлɟна
пɫиɯолоɝичɟɫкой
мɟжɞɭ
пɪоникнɭɬым
чɟлоɜɟка
пɪоɞɟмонɫɬɪиɪоɜаɬь
ɟɞинɭю
ɮɭнкцию
ɞɪɭɝиɟ
ɮольклоɪныɟ
жиɜɭɬ
ɭɫɬной
пɪоцɟɫɫɟ
пояɜляюɬɫя
ɜыполняюɬ
ɟɞинɭю
ɮɭнкцию
Лиɬɟɪаɬɭɪа
ɬɟоɪии
иɫкɭɫɫɬɜа
//
ɪɭɫɫкой
Заɝоɜоɪы
Опыɬ
иɫɫлɟɞоɜания
ri
поэɬика
ȺДД
ȼыпɭɫк
лɭғаɬи
Икки
Миɪзаɟɜа
изɭчɟнию
ɭзɛɟкɫком
ɫпɟциальныɯ
пɪɟɞмɟɬоɜ
пɪиɯоɞиɬ
ɞɪɭɝиɟ
пɪоизɜɟɞɟния
жиɜɭɬ
ɭɫɬной
эɬом
ɜаɪианɬы
нɟɫмоɬɪя
ɟɞинɭю
Salima Mirzayeva
Uzbek national spells as folklore genre
Summary
This article is devoted to studying of spells
in the Uzbek folklore. The author lists
genre features of spells, namely: execu
tion by means of gestures and special
subjects, existence in the text of fore
ign-language elements,
imperative tone of
execution. The author comes to a conclusion
that, plots, as well as other folklore
works, are created and live in an oral fo
rm, in this process there are their options,
ri
ЛИɌЕРȺɌɍРЕ
Aar szl
, realizm, ktl
Key words:
English literature, realism, mass literature, existentialism
лиɬɟɪаɬɭɪа
лиɬɟɪаɬɭɪа
лиɬɟɪаɬɭɪа
кɭльɬɭɪа
II
пɟɪɜɟнɫɬɜа
нɟɞолɝим
ɭɫпɟло
пɭɫɬиɬь
коɯɭɞожɟɫɬɜɟнной
лиɬɟɪаɬɭɪы
оɛɫɭжɞɟния
ɮилоɫоɮɫкими
ɫɭɞьɛаɯ
ɜɫɟɝо
пɭɛликоɜали
анɝлийɫкоɟ
ɜɟɪнɭɬьɫя
ɛолɟзнɟнныɯ
нɟɛольшой
Поняɬно
лиɬɟɪаɬɭɪа
ɪоманоɜ
007
ɞɪɭɝиɟ
пɪɟɬɟнɞоɜа
ɞолɝɭю
пɪочнɭю
Кɪɭɝ
ɪаничиɜалɫя
ɮанɬаɫɬичɟɫкой
попɭляɪно
ɛɟллɟɬɪиɫɬичɟɫкой
коɫмичɟɫкой
моɝли
пɪɟɞɫɬаɜляɬь
ɞɟлённый
ɫлɭчаɟ
ɛолɟɟ
оɛнаɞёжиɜающиɯ
ɪɟзɭльɬаɬоɜ
ɝɭманизма
лиɬɟɪаɬɭɪы
мɟнɟɟ
лɭчшиɟ
пиɫаɬɟльɫкиɟ
1967
поɞчɟɪкнɭла
кɪɭɝ
ɞɪɭɝиɯ
мɟжɞɭнаɪоɞныɯ
Заɛлаɝоɜɪɟмɟнно
ɫɬаноɜилоɫь
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнноɝо
Ɏаɭлɟɪ
Комɟɞианɬоɜ
ɭпɪаɜлɟния
поɞɪɭчными
Нашɟɝо
нɟɞоɫɬаɬка
ɛоɪɫɬɜɭющиɯ
конɫɬɪɭкɬиɜ
мало
ɜɪɟмя
иɫкɭɫɫɬɜɟ
ɛɟзапɟлляционно
пɪɟɞɫɬаɜиɬɟлɟй
ri
лиɬɟɪаɬɭɪы
пɪɟɬили
изɛɪанныɟ
полɭчили
чиɬаɟмыɟ
ɜɜоɞяɬ
чɟлоɜɟчɟɫɬɜо
кажɭɬɫя
Пɪаɜ-ɞа, зɞɟɫь мы позɜолим ɫɟɛɟ ɜозɪазиɬь изɜɟɫɬномɭ пиɫаɬɟлю
XX
попɭляɪны
ɪаɫɫказы
ɪоманы
ощɭɬимы
ɜчиɬаɬьɫя
ɫɭжɞɟниɟ
пɪоɞɭкции
мɟɯаничɟɫким
нɟɫомнɟнно
ɫɭɞьɛɟ
ȼɟщизм
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
ɞоми
пɪоɛлɟмами
пɭɛлики
анализиɪɭɟɬ
наɜɟɪняка
ɫɭщɟɫɬɜɭ
ɪɟɫпɟкɬаɛɟльнɭю
Мы полаɝаɟм, чɬо эɬа нɟлицɟпɪияɬная оцɟнка оɬлична оɬ мнɟния Пɪиɫɬли пɪɟжɞɟ ɜɫɟɝо ɭɯоɞом
ɜɟɪɫий
ɪомана
ɭпоɪом
пɪоɛлɟмаɬикɭ
Шоɭ
Олɞинɝɬон
ɞɪɭɝиɟ
ɪɟалиɫɬы
ɮикɫиɪɭюɬ
пɪоɬиɜоположноɝо
ɫɭжɞɟния
ɫɜиɞɟɬɟльɫɬɜɭюɬ
ɞɪɭɝиɯ
ɪяɞилиɫь
(
(
кɭлизаɞɟ
ɪɟалиɫɬоɜ
ɫɭɬь
ɝɪɭппоɜоɝо
ɞɟйɫɬɜɭющиɯ
ɫоɜɟɪшɟнно
ɋпɭɫɬя
ɝɪɭппа
кɪɭжок
Мɭза
1950-
ɪаɫɫказоɜ
Конкɪɟɬная
ɜɟлɟɪɟчиɜоɫɬь
наɫɬоящɟɝо
ɜɫɬɭплɟния
ɫоɛой
ɫоɞɟɪжаɬɟльнɭю
ɫɬоɪонɭ
мɟжɞɭ
ɫоɞɟɪжаниɟм
ɛыла
наɪɭшɟна
ɭɝоɞɭ
ri
номɟнклаɬɭɪной
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
ноɜоɜɜɟɞɟнии
оɬɫɬɭплɟниɟ
нɟɛольшоɝо
экɫкɭɪɫа
лиɬɟɪаɬɭɪы
изɜɟɫɬныɟ
чɭɜɫɬɜɟнно
пожалɭй
ɫклонноɫɬи
чɪɟзмɟɪным
ɜɬиɫнɭɬой
ɫɪɟɞнɟɜɟкоɜоɝо
ɭжɟ
XIX
Мамɟɞкɭлизаɞɟ
ȼɭɪɝɭн
ɞɪɭɝиɟ
ɛɭɞɭчи
иɞɟйными
Ⱥɯɭнɞоɜа
оɬмɟчали
азɟɪɛайɞжанɫкɭю
ɜɟɪнɭлаɫь
Ɏизɭли
XIX
опɪɟɞɟлённой
чаɫɬи
ɮɟоɞальныɟ
ɬоɝо
лɭч
пɪɟɞɫɬаɜиɬɟли
азɟɪɛайɞжанɫкой
ɪɟалиɫɬичɟɫкой
ɪазɪаɛаɬыɜали
ɛольшим
ɭɫпɟɯом
ɝлɭɛокий
ɭɞалоɫь
кɪылɟ
лиɬɟɪаɬɭɪы
XIX
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнной
пɭɛли
ɭжɟ
ɝолоɫ
Ⱥɯɭнɞоɜ
ɭказанныɟ
ɜыɫказыɜаниɟ
ɪаɛоɬ
поɞчёɪкиɜал
жизни
наɪоɞɭ
Зачɟм жɟ понаɞоɛилɫя
экɫкɭɪɫ
лиɬɟɪаɬɭɪы
ɜɟкоɜ
чɬоɛы
аналоɝичнɭю
ɝɪɭппиɪоɜки
ɬакɭю
нашим
ɪиɬмичɟɫком
ɝазɟлью
Ȼолɟɟ
ɞɟйɫɬɜиɬɟльноɟ
оɛɟɫпокоɟны
ɜнɭɬɪɟнним
ɫоɞɟɪжаниɟм
-
ɫɬɪоɮɟ
ri
ɫɭщноɫɬи
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
ɞɪɭɝ
ɞɪɭɝа
1950-
Конкɪɟɬиɫɬы
ɭɫɬанаɜлиɜаɬь
пɟɪɜɭю
ɭɛɟжɞɟны
иɫкɭɫɫɬɜо
ɫɭщɟɫɬɜɭɟɬ
канɬоɜɫкой
ɬом
кɭльɬɭɪном
лиɬɟɪаɬɭɪы
1950-
пɪоɫɭщɟɫɬɜоɜала
поɫлɟɞоɜаɬɟлɟй
лицɟ
иɫкɭɫɫɬɜа
1960-1970-
как
ɪаɫпɪоɫɬɪанɟниɟ
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
ɜыɫɬɭпила
ɝɪɭппа
ɜыɫɬɭпиɜшɟɝо
ɋɭɛɛоɬний
ɭɬɪо
ɜокɪɭɝ
ɫплоɬилɫя
Ȼаɪɫɬоɭ
ɞɪɭɝиɟ
ɪоман
лиɬɟɪаɬɭɪа
ɪаɫɫɟɪжɟнной
молоɞёжи
мɟɬоɞɭ
-
Ⱥнɝлии
ɭказаɬь
ɛɭɪжɭазной
ɪаɫɬлɟɜающɭю
ɞɭɯ
ɫноɛизма
личноɫɬи
1950 -
1960-
ознамɟноɜалиɫь
ɜиɞныɯ
ɍильям
Ƚолɞинɝ
ɞɪɭɝиɯ
Опɪɟɞɟлённɭю
Ƚɪин
канɞиɞаɬɫкɭю
Экзиɫɬɟнциальный
ɪоманаɯ
Ƚɪина
1940-
ɝоɞоɜ
ɫлаɜа
ɋɭɬь
ɞɟла
).
Знамɟнаɬɟльно
нɟɫколько
ɫмɟɪɬи
пишɭɬɫя
ɫцɟнаɪии
пɭɛликɭюɬ
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнноɟ
-
нɟоɪɞинаɪноɟ
нашɟмɭ
мнɟнию
иɫкɭɫɫɬɜɟнно
ɫопоɫɬаɜляɬь
лиɬɟɪаɬɭɪоɜɟɞɟнии
как
анɬинаɭчными
эɬо
ri
Оɛъɟкɬиɜно
миɪоɜиɞɟния
нɟоɛоɫноɜанной
ɫɜиɞɟɬɟльɫɬɜɭɟɬ
ɜажноɫɬи
лиɬɟɪаɬɭɪы
ɫлɭчаɟ
ɭжɟ
Кɪɭɝ
иɫɫлɟɞоɜаɬɟльɫкиɯ
ɬой
оɬчɭжɞённоɫɬи
ɬɟчɟнию
оɪɬоɞокɫальноɝо
ɝлɭɛокой
жанɪа
оɛнаɪɭжиɜаюɬ
иɪɪационализмɭ
ɜиɞяɬ
иɫпользɭющɟй
оцɟнкɟ
ɯɭɞожникоɜ
иɫɫлɟɞоɜаɬɟлɟй
анɝлийɫкой
лиɬɟɪаɬɭɪы
пɪоɛлɟмы
акɬɭальныɯ
ɮилоɫоɮɫкой
ɞиɫкɭɫɫии
Камю
Ницшɟ
Ȼɟɪɞяɟɜа
ɞɪɭɝиɯ
оɬɜɟɬɫɬɜɟнноɫɬи
личной
оɬɜɟɬɫɬ
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
опɪɟɞɟлɟнноɟ
полɭчили
лиɬɟɪаɬɭɪа
аɜанɝаɪɞизм
ɪаɫɫɟɪжɟнныɯ
мɭза
ɜɟɞɭщɟй
ɪɟалиɫɬичɟɫкоɝо
иɫкɭɫɫɬɜа
Лиɬɟɪаɬɭɪа
пиɫаɬɟли
Пɭшкинɟ

Пɭшкин
азɟɪɛайɞжанɫкая
лиɬɟɪаɬɭɪа
Ȼакɭ
ɏɭɞ
пɭɛлициɫɬика
Пɪɟɞиɫлоɜиɟ
ɪоманɭ
ri
kinci dnya mharib
si
Ikinci dnya mharib
ktl
biyyat v
t z binciliyini saxlay
sind
n azad idi v
tin taleyinin f
fi t
dir. Realistik c
olan ingilis yaz
ktl
n nmay
rini q
lar. 1950-ci ill
1960-c
mli ekzistensialist yaz
ssue of Some Trends and novelty in English Literature after
World War II
Summary
After World War II mass litera
free of discussions of acute international issues, not complicated with philisophic
thinking about fates of a mankind. Englis
h writers following
realistic trends
categorically condemned the representatives of mass literature. Late 1950s - early
1960s were marked by an ascent of creative wo
rk of eminent Englis
yi: Qorxmaz Quliyev
filologiya elml
ri
FYUZATDA SAT
MKANLARI
Aar szl
Key words:
ri
n usanmazm
n mill
t oyanmazm
miyy
ba
ver
tsizlikl
n toplumun az bir qisminin
ac-yalavac v
olmas
na zn
xsus t
ri
qiq
Kim, b
ni-nasut
(2, 72)
Grndy kimi
eirin
sini h
ru k
lamlar
ifad
grrd. Fyuzatda d
rc olunan btn b
diqq
izl
air yarad
nda onlardan mmkn q
al
r. M.
.Sabirin
hur F
n adam az tap
lar. Hophopnam
sirani qyudat
man
z misras
il
ba
min satiran
n 24-c say
nda (1907)
nin imzas
yla apa ged
siri il
yaz
sizdir.
eirin satirik ruhu, el
rir:
nd dari-mih
yyamd
pab
ri, bizl
miyy
mdari-v
fiz biz,
fiz biz.
mqayis
r aras
nda aparmaq mmkndr.
Jurnalda f
aliyy
ziyal
lar t
Az
rbaycan m
il
nmir, h
il
rcm
r edir,
lar. Bel
n, ictimai motivli nmun
n daha bir mt
ziyal
lara f
rq qoymur, mxt
lif dnyagr
l insanlar
dii, el
meydan verirdi. D
rc olunan yaz
ri
sakitl
ti ironik t
, insanlar Hadi demi
n bir-birinin q
ri
Usage possibilities of satiric poems in Fuyuzat
Summary
Brief analysis of the period was given,
the role of Fuyuzat in the social-
literary process, especially in the devel
ri
VSALE GUL
YEVA
TC Sakarya niversitesi
Sosyal Bilimler Enstits
lahiyat fakltesi
[email protected]

MUTAHHAR HILLININ TAHRIRUL-AHKAMI
MEZHEBIL
MAMIYYE ESERI KAPSAMINDA CAFERI FIKHINDA
Aar szl
Keywords:
Jafari, law, family, marriage low.
ɮикɯ
Aile, insanl
k tarihinin en eski ve kkl kurumudur.
n toplum halinde
srdrmesi her
na ve yap
dzgn bir
ri
maktad
r. Cfer f
n temel hkmlerini, kaidelerin
i ieren tm eserlerde aile,
r.
X. yzy
ve XI. yzy
n ilk ba
eyh Mfid gibi tan
Muhammed b. Muhammed b. Numan el-Ba
dadinin Cfer f
n temel prensib-
ri
r. Fakirin geim
ri
evlili
ri
geerlilik bak
ndan sahih olan ve sa
eklinde ikiye ayr
r:
sahih olan ve sahih olmayan evlilik. Sahih evlilik evlili
in olu
mas
iin gereken
artlar
ta
yan nikh trdr. Akdin unsurlar
artlar
tam oldu
unda evlilik hayata geer ve nikh akdi hukuk sonular do
urur. Sahih
olmayan evlilik ise evlilik
mayan nikh akdidir.
Sonu olarak bunu kaydedelim ki, aile
bnul Hilli, Cemlddn el
-Hasan b.Yusuf b. Al
bnl-Mutahhar, Tahrrul-
ahkmi
eriyye al mezhebil-
mmiyye, (thk.
brahim el-Bahadiri), Kum.
Karaman H.
iada f
eri deliller. (Milletleraras
Tarihte ve
Gnmzde
iilik Sempozyumu tebli
leri ve mzakereleri),
uzman M. K. Meden Hukuk
mamiyye
ri
Mutahhar Hillinin T
hrirul-ehkami-
riyy
ala m
mamiyy
onun m't
dil qolu olan C
olan bir t
tdir. C
riliyin fiqhi sistemind
ail
nikah
qdi ox
miyy
tli mvzulardan biridir. C
ri m
binin fiqh (hquq) aliml
rind
Mutahhar Hillinin Tahrirul-ahkami'
-al
mamiyy
ail
, evlilik v
nikah hququna dair mxt
rqli m
rin
ri il
hlil olunmu
The marriage law in Jafari fiqh (juris
named Tahrirul-ahkami
eriyye ala mezhebil-
mamiyyeh by Mutahhar Hilli
Summary
Shiism, especially its ortodox branch named Jafari is a sect which has the
most supporters after ahlul-Sunnite. Fa
mily and marriage questions are very
significant subject in Jafaris jurispruden
ce system. Mutahhar Hilli one of the fiqh
(lowyer) scolars of Jafari faith. The va
rious questions about family and marriage
notions are comparatively analyzed from th
e different views of faiths in the work
named Tahrirul-ahkami
eriyye ala mezhebil-
mamiyye of Allama Mutahhar
Кɭлиɟɜа
Мɭɬаɯɯаɪа
аɯками
шɟɪ
мɟзɯɟɛи
оɫоɛɟнноɫɬи
ɭмɟɪɟнноɟ
иɫламɫком
ɜопɪоɫы
ɛɪɮиака
Мɭɬаɯɯаɪа
анализиɪɭюɬɫя
ɞɪɭɝиɯ
мазɯаɛоɜ
Suleymanova
ilahiyyat elml
ri
rbaycan Dvl
t Pedaqoji Universiteti,
rgidir ham
H.Billuri
Aar szl
Keywords:
ri
nqilabi demokratik h
si, mv
ti hkum
tin qurulmas
r nmay
rinin demokrat olmas
ni sevindirir. Ancaq bu
xtlik bir il srr.
ngilis v
Amerika imperialistl
hrikil
ran
ovinizmi
xalqa divan tutur. Mi
lli demokratik hkum
zabla nail olduqlar
varsa, m
ana dilind
yazmaq v
oxumaq yenid
an olunur.
bu
, mhacir
ana dilind
yaz
r, v
luna do
ma dilind
urlar arzulay
r. 1946-c
ild
yazd
Anan
eirind
el yolunda, v
n yolunda dy
anas
ad
rir, dualar edir. Ana dilini yr
r il do
u gn bayram edib, o da v
ni-
n qoruma
r, a
q al
man mr,
r.
H.Billuri h
boyu z z
, siyasi mhacir
bel
oxumaq
ri
ri ldrlm
ac, k
rdan g
n kims
yoxdur. Ancaq imkanl
bir ail
nin anas
ox
ynin-
ingilis modal
paltar var, evinin salonunda Amerika qonaqlar
oturub.
ki f
rqli
rqli dnya. Sevinc v
r, imkan v
kas
toxluq
nin
mil
qar
r, dy
r. Ancaq t
imkanl
r. Taq
bir
ana zibil qutusuna yn al
r. Ba
qa bir evd
ac krp
onu gzl
yir. Ana zibil
r, sevincl
ev
qay
r, qazan as
r, yor
r, ay
qazan
l toyu
u tapa bilmir.
rini
n real h
syk
nir. El
zaman
bi d
bel
idi. V
ni
darda olan bir xalq
qa yolu da yox idi. Knl (3, s.24)
eirind
bir illik azadl
xtliyini ya
r. r
yin
tvsiy
edir.
rd gz qar
nda idi,
ndi h
ey kemi
qal
xtliyin m
anlamaq,
ya
amaq, intizar, ayr
Azadl
r byk arzular.
eirind
haqq
mdafi
ri
briz h
tiyl
ya
ayan
air
ona olan sevgisini misralara tkr, k
rli,
rdi il
dolu poeziya nmun
r.
manlar
gnl
ri bel
qay
r, v
doludur. Prof. Teymur
r: Tarix
bln
btvlkd
grm
k arzusu onun
ti hal
brm
Billuri
t motivl
vs
t ver
rbaycandan aral
da intiqama a
r. Onun ox sayda
intiqam h
var.
ntiqam (4, s
h.31) adl
is
bu hissl
r. Ana torpa
qana bat
find
manlar
odlar lk
si Az
rbaycan yeni igidl
olmay
ttar xan?
Zindanlar kncnd
ri tarix ya
r,
qana boyan
a
b, haqq s
sini ucaldan namusla
can verir. Zlmn z
nciri nakam g
sndrr. Odur ki,
nifr
nir; bu gn inl
sabah azadl
baxacaq.
Olmu
xat
rlayan
yi d
nifr
doludur. Bilir ki, indi tufan
llad odlar yurdunu bo
a bilm
n aya
lacaq v
zal
lini k
anl
bayraq da,
hopmu
yilm
lar da intiqama a
r:
deyir intiqam!
ram
ndan biri d
demokratik inqilab dvrnd
naziri olmu
dir. S
yin var (4, s
onu
alaq xain, zlmkar Q
vam adland
r. A
t sz olan bir xalqla
vam
yi yoxdur, v
dir bilmir, arzular
yoxdur.
bir xalq
n nmay
si kimi zyl
edir.
q kimi, ilqar kimi, gz
ni var onunsa he n
yi.
nin parlaq iqbal
var, aslanlar yurdu olan
fli T
brizi var,
anl
firqs
yi. He n
dnm
vamlar
bird
ri
quduz d
nifr
hayq
r ki, odlar v
ni bir gn bu cani-
ndan yap
min
mas
na ac
mayan, qaranl
n fitn
ad gnl
ri
du, nki r
yi da
dand
r, fitn
l sahibidir. Pislikd
n, utanmayan bu iblisl
r zamanla xalq
nifr
tinin iind
tarixin
ahidliyin
inan
r. H
di m
hkum olmay
z tarix boyu s
r, kitab,
ram o parlaq gn
h.37) deyir.
tin divan
na gv
ni al qana boyayan, anan
balas
ran, xanimanlar
da
dan, ba
nlar
n sevincinin k
dn
olacaq.
inki Az
ran mlkn bel
dollara satan
lladlar tarix
nda cavab ver
r. Bu m
qamda S.C
fikirl
yada d
rbaycan xalq
yox, btn
aya
rmaq
m idi. Do
rudan da, xalq d
ri ham
ya x
ri
n biz
m var.
ah sul-idar
na nifr
dolu olan Hkum
Billuri
nim arzum (1949), lm
man (1950), H
ill
(1954),
m (1969), Dnya bel
dnyad
r (1989),
ni o yerl
(1981), Bir d
bahar g
(1984), Seilmi
ri (1986) v
s. kitablar
bu m
toxun-
olaraq mxt
lif t
pkili emosional mnasib
t bildirmi
dir. Az
baycan demokratik poeziyas
nda byk
yi olan H.Billuri elmi
nubi Az
rbaycan demokratik poeziyas
da t
ri
ɞɟмокɪаɬичɟɫкой
ɏокюмы
Ȼиллɭɪи
Ȼиллɭɪи
ɛɭɞɭщɟɟ

поэɬɟɫɫа
ɭчёный
ɯɭɞожник
азɟɪɛайɞжанɫкой

ɜыɪаɫɬиɜшɟɝо
ɋаɬɬаɪɯан
filologiya elml
ri
BDU-nun doktorant
YARADICILI
Aar szl
Romantika, t
rbiy
акɬɭальноɫɬь
ɜоɫпиɬаниɟ
ɫоɞɟɪжаниɟ
Key words:
ill
Az
n Hseyn Cavid kimi byk
airinin, mt
sosialist realizminin ideoloji, metodoloji
yinti-
olaraq s
edildi. Dvrn tan
bi t
H.Zeynall
r, M.K.
.Nazim, M.Quliyev, M.Arif, M.Hseyn,
ba
yerli-yersiz H.Cavidi n
inki t
nqid, h
ri
rinin, ba
na mnasib
-ayr
adamlarla nec
ri
rbaycan
tarixind
H.Cavidin
rinin yarand
dvr bel
ndirilir:Romantik
biyyat, h
tta romantik t
kr n Az
rbaycanda
lveri
min yaranm
r. Masir dvr, y
nin o zamank
si t
ri
Yeri g
lmi
ri
ncliyin t
miyy
sas amildir. Bu m
ksi onun orta mumt
yr
dii-ictimai fikir tarixind
zn
xsus yer tutan,
rind
insanlar
humanistliy
rliy
a,
min-
amanl
a
ran bir s
tkard
r. Bu gn g
rimizi bu ruhda
qla mbariz
aparmal
q. Onun yarad
nda bu motivl
bu t
H.Cavidin deyil, XX
rind
ro-
mantik
bi m
bin nmay
rinin
tinin yarad
nda apar
yer
ri
s
l
ri
rim. Bak
.
ɜоɫпиɬаниɟ
ɜопɪоɫы
Ƚɭɫɟйна
Ƚɭɫɟйна
мноɝоɝɪанным
акɬɭальноɫɬи
ɛольшɭю
ɭчɟɛɟ
Ƚɭɫɟйна
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнно
эɫɬɟɬичɟɫкɭю
оɫноɜɭ
ɝлɭɛокиɯ
Ⱥзɟɪɛайɞжанɫкой
кɭльɬɭɪы
Summary
Instructive and educational issues in the works of Huseyn Javid
The legacy of H Javid which have the multi-
It is important for the training and
education of the growing youth. Because
creations of Huseyn Javid took their artist
amil V
filologiya elml
ri

YEVA
Aar szl
пɭɛлиɫиɫɬ
иɫɫлɟɞоɜаɬɟль
лиɬɟɪаɬɭɪный
Key words:
writer, researcher, library, literary critic
20-ci yzilliyin
rind
n sonuna kimi Az
dqiqi il
ul olan publisist, teatr
nas, salnam
Qulam M
aliml
olaraq canl
ensiklopediya ad-
land
lar. 1913-c ild
mr
ttib kimi i
ba
Qulam M
dli mrnn sonuna, 1994-c ilin son aylar
na q
r mrn Az
baycan m
na, t
dqiqin
nda m
55-ci ill
rbaycan
il
olma
r. Axtar
yaln
z respublikada deyil, Moskva, Tbilis, Yerevan,
rxan arxivl
rind
, muzeyl
materiallar
oxuyur, arxivl
ki s
tan
olur v
son d
ngin material toplay
dqiqata v
mli
nas alim
des
k ...bizd
yeni elmi-bioqrafik janr olan salnam
nin ilk nmun
rini Qulam M
r (2.s.4). Bel
likl
bi f
toplay
rtibi kimi ba
alimin M.C
lil, H.Cavid, N.N
rimanov, C.Zeynalov, .Hac
yli, C
nubi Az
r

l

na h
Az
rbaycan
ni mhitinin m
sini canland
maq n
zsiz m
ndir. T
1966-c
ild
layaraq bir-birinin
ddin (salnam
blinski (salnam
rbaycan teatr
si (I hiss
zeyir Hac
yov (albom kitab) 1975,
mzalar 1977, Cavid mr boyu 1982,
rbaycan teatr
si (II hiss
) 1983, zeyir Hac
1984, zeyir Hac
yov (albom kitab) 1985,
1985, N
rimanov (salnam
kim laz
r? 1990 kimi sanball
Onlarla elmi-b
dii kitablar
publisistik, elmi, siyasi,
l
nda mollan
yan
lmar
q. Bu b
dqiqat
alimin dahi Mirz
tez-tez nsiyy
olmas
ndan, ondan xeyli
lik v
km
is
Mirz
na,
olan hrm
lirdi. Bu haqda Qulam m
nim xo
xtliyimin, m
yimin
bi Mirz
ri
olub. 1923-c ilin 5 iyununda byk
ri m
nim btn g
q yolumu m
Qulam m
llim bu mvzuda onlarla m
r, xatir
r, oerkl
r yazsa da
ilk d
1966-c
ild
Molla N
ddin adl
salnam
sini, M.C
n is
na t
qdim edib.
On yeddi il sonra t
alim bu
ri daha da t
kmill
dirilmi
halda
ddinil
r haqq
nda t
r, arxiv materiallar
aliyy
tini, ist
mollan
ddin
q elminin bir ox c
rin
yenid
b, yeni n
Qulam m
llim
lilin elmi ictimaiyy
lli olmayan bir ne
rini z
xarmaqla
yarad
haqq
nda oxlu materiallar da
tap
b elmi
biyyata g
tirmi
di. Alimin t
dqiqata c
bir yerd
n, m
rin
ahidi olan ma-
stnlk t
kil edir. Salnam
ilk d
olaraq
lilin gizli imzalar
hs ed
n m
llif onun dili, slubu, yaz
rzi, yara-
zmun xsusiyy
lumat vermi
dlinin diqq
ti c
lb ed
ri 1982-ci ild
n Cavidmr boyu adl
salnam
sidir. Yax
yeni tipli f
rq romantizmini yaradanlardan biri
olan Hseyn Cavid (3.s.7) ya-
na h
sr edil
m
llif H.Cavidin h
bi
ictimaiyy
lli olmayan bir ox qaranl
qamlar
z
1930-36-c
Az
bi t
mnasib
yol verdiyi metodoloji
yintil
Bu salnam
n biri odur ki, ilk d
olaraq m
hz burada
rind
Cavidl
ba
olan m
nda q
sa parcalar verilib. Cavid
sas
dibin poeziya v
drama-
turgiyas
haqq
nda t
halda Qulam m
raq H.Cavidi h
bir publisist kimi t
dqiqata c
na mraci
t ed
alim Kamran M
dov da bir ne
sini bu mvzuya h
sr edib).
Qulam m
llim yaz
ki: 1903-c ild
ilk d
olaraq
rqi-Rus q
qal
si ap olunan H.Cavidin son m
lar
ad, Fyuzat,
, D
bistan,A
sz,
stiqlal, Qurtulu
, B
rbaycan, Yeni yol,
H.Cavidin imzalar
haqq
nda geni
llimin fikrinc
: Cavid
isnad edil
n rtl imzadan var: Mxbir, Nv-
alim h
r imzan
xsus ol-
unu faktlarla, d
sbut ed
k bildirirdi ki, Cavid Q
nas v
Mx-
bir imzalar
s imzas
mumiyy
ki bir s
ra s
r Qulam M
c

l



yaran
llifin Cavid salnam
traf
nda
nqidi mba-
ri
tarixini oldu
u kimi znd
kimi, obyektiv, mt
r elmi-tarixi m
z kimi natamam v
di (3.s.5). M
hz ilk d
olaraq bu
Qulam m
llim H.Cavidin m
nda dz informasiya ver
qlara z mnasib
tini bildirir.
Qulam m
hur maarifi xadiml
di Qurban
rifzad
air
aiqin, akademik M
dig
yaz
lar
M
Turan xan
n xatir
n, XX
ap olunan dvr m
s. materiallardan istifad
nda ox maraql
zmunlu bir t
da m
llif kitab
yaz
ki: Toplanm
risind
cmc
zmun v
tli nmun
rast g
rudan da m
llif bu
Cavidl
ba
r kiik bir fakta da alim qay
il
yana
, bu amill
nda v
yarad
nda byk rol oy-
r. Xsus
o dvrn m
nda H.Cavidl
ba
bi t
nqidin fikir v
ki kiik bir cml
nmam
r.
nqidin uzun ill
r boyu Hseyn Cavid
verdiyi qiym
tin v
hlilin
nda duran
mxt
bi fikirl
r, r
r zaman maraq dair
olmu
cavid
q elmin
yks
k qeyd edilir: Cavid
zaman mnasib
n mr
ibr
tlisidir. Bu mr
blik Cavidin ya
b-yaratd
tarixi epoxalar
n z narahatl
il
, z frt
na v
il
dolay
inikas
(vulqar v
baya
ifratlar
il
ox cavid
n axtar
nda tapm
r. Buna inanmaq
n ox dramatik,
mrn dnyaya v
tarix
is
ilk d
bir yerd
toplanan m
vi izl
ri il
r salmaq kifay
n 1977-ci ild
tbuat tarixi il
ba
mzalar adl
kitab
ap
rbaycan m
tarixind
ox g
rbaycan
nda v
nda mxt
lif zamanlarda i
n gizli imzalar
rin
rhin
sr olunmu
bu kitab,
tini c
lb ed
k, mt
r, m
lliml
oxucular n faydal
bir m
olacaq.Ancaq bir c
tbuat xadiml
rimizin bir ne
slini yax
dostluq ed
lar aparan yorulmaz t
dqiqat
, qocaman jurnalist Qulam M
srlik g
al m
ri oxuduqca
lli olur ki, Q.M
1917-ci ild
n gizli imza m
llifl
ri
maraqlanma
sin
qdim edil
min kitab n
bu
s
m
llifin Cavid mr boyu
ri ona gr
cavid
naslar t
find
daha yks
alim H.Cavidin ilk ap olundu
rqi-Rus q
ilk olaraq bu
vermi
rin ikini bir stn
ti d
ondad
r ki, 1903-c ild
n 1937-ci ilin may ay
kimi,
ri
rbaycanda, Trkiy
randa n
r olunan m
nda ist
H.Cavidin z yaz
onun haqq
nda ap olan yaz
lar
nda geni
informasiya verib. Bildiyimiz kimi, nam
lum, gizli, rtl v
uydurmal
imzalar,
llifi m
lum olmayan mxt
lif t
llsl
r,
rbaycan m
r. Bu kimi gizli imzalardan, t
llsl
da istifad
nalistikas
ri say
lan Molla N
ild
ba
layan Molla N
ddin jurnal
n ilk nmr
redaktorun ad
ndan ba
qa he
q imza yox idi. Bel
, Molla rtl imza il
sald
Az
nda gizli imzalar uzun mdd
dildi.
Btn bunlarla yana
Qulam m
llimin teatr
ox rolu v
yeri olub. Bu haqda
n adl
r:
srin 60-c
ill
rind
n teatr
nasl
meydana g
ldi.
istinad
n kemi
dvrn materiallar
nda m
lumat xarakterli yaz
rlamaq. Bu i
alim QulamM
ul olma
mli m
niyy
t xadimi, z prinsipiall
il
seil
Qulam M
nin elmi yarad
na sa
nda oldu
u kimi, bu gn d
mnasib
t bir-m
Qulam m
llim ona olan bu mnasib
deyildi. Mbahis
nin
is
onun bizim fikrimizc
rbaycan teatr
q elmin
lik g
tirmi
salnam
ri dururdu. Qulam m
llim salnam
i kimi teatr
nasl
liyy
60 ya
nc ya
ul olan, s
ustalar
grk
tkarlarla t
masda olan Qulam M
srin 20-ci ill
ndan yarad
tbuatla, n
riyyat i
ri il
, eyni zamanda C
nubi Az
haz
Yeri g
lmi
k ki, Qulam m
llim bu
mvzuda o zaman
nda says
r, resenziyalar,
r yazm
r. Bu m
ti Az
rbaycan kolxozusu, Dan
, Yeni yol,
biyyat, Kommunist, G
nc i
ci,
rq qap
Kommunist maarifi kimi m
hur m
tbu orqanlar
nda ap olunub v
nas kimi ya
Az
rbaycan teatr
f
Lakin bunlar t
alimin ill
kdiyi z
tin bahas
na ba
ldi.
1959-cu ild
qad
ehti-
ki, bo
u aradan qald
rmaq n Qulam m
llimi
v
ne
-ne
qaranl
hif
rin
. O, alt
rbaycan M
zi Dvl
elmi m
r z-
ri il
yana
rbaycan m
tbuat
ski
lifba il
ara
Qulam m
llimi
rbaycan teatr tarixinin ara
lb ed
mli teatr
likl
, Qulam M
nasl
na b
mayan bir ox s
r, faktlar, maraql
Hseyn
ri
linski, Cahangir Zeynalov, Az
rbaycan teatr salnam
si, zeyir Hac
s. bu kimi salnam
Bu salnam
1918-1920-ci ill
rbaycan Xalq Cmhuriyy
Az
rbaycan teatr
haqq
nda da ox maraql
lumatlar toplan
min m
lumatlar t
n ikicildlik Az
rbaycan teatr salnam
ni daha maraql
zmunlu edib. Bu
Az
rbaycanda teatr
nn yaranmas
k olan insanlar
ba
grdy i
tap
tariximiz
n adl
m
llif ox haql
olaraq qeyd
edir ki: XX
srin sonu XXI
srin
rind
Az
rbaycan teatr
nda-
lham R
himlinin elmi yarad
kil edir.
lham h
nclik il-
rind
ki yarad
il
diqq
ri
imkan vermi
dir. Q.M
dlinin bu kitab
Xiyabanini Az
rbaycan
ictimaiyy
rmaqda ilk vasit
olmu
byk t
dqiqat
-alim Qulam M
dlinin
arxivind
Xiyabani v
il
ba
n oxlu materiallar
var. Onlar
z
dqiqata c
b


d
dli Qulam. Molla N
dli Qulam. Cavid mr boyu. Bak
dli Qulam.
mzalar. Bak

Ƚɭлиɟɜа
ɬɟɯ
ɭчɟныɯ
ɬɪɭɞа
иɫɫлɟɞо
Ⱥзɟɪɛайɞжанɫкой
лиɬɟɪаɬɭɪы
Ƚɭлам
Ƚɭлам
60
ɬɪɭɞнɭю
оɬɜɟɬɫɬɜɟннɭю
ɪаɛоɬɭ
изɭчɟния
жɭɪналиɫɬики
Scientistpublicist
Summary
One of the research
scientist who has more labor
in researching of Azerbaijani
literature and press is Qulam Mammedli.
Qulam Mammedli devoted more than 60
years of his life to
this difficult and responsible wo
rk.His works dedicated to the
Azerbaijani culture are reliable sources fo
r learning development and story of our
journalism.
amil V
filologiya elml
ri doktoru, professor
ri
Aar szl
, Nits
ɮилоɫоɮия
Джаɜиɞ
Ƚɭɫɟйнзаɞɟ
Key words:
philosophy, Nietzsche, Javid, Husseynzade, life.
rind
fi t
kkr al
min
sirsiz
yanlardan biri d
F.Nits
enin h
si idi. B
dii
inc
ti ideya bax
n, yeni fikir isti-
yn
n bu f
fi c
daimi h
t, t
kkl pro-
sesi kimi xarakteriz
ed
k onu varl
sas
hesab edir. H
aliyy
q, znt
rk imkan
hesab ed
n filosoflar bu m
nin rasional idrak
r. Ba
qa szl
des
may
ri insan
boyunca hdudlar
nda oldu
yat
z intuisiya, mxt
lif msb
nda d
rk oluna bil
li srrl
rb f
fi t
insan haqq
nda zn
xsus bir t
lim
alman filosofu F.Nits
e (1844-1900) hakimiyy
can atma, irad
sini fundamental problem kimi qar
ya qoyaraq yaln
saslanan h
yat prinsipini ir
li srr. F.Nits
e volyuntarist idi; o inan
si ona m
xsus potensiya irad
dir; irad
ya elmi idrakla deyil, izah edilm
si mmkn olmayan mistik il-
sala -
ngz ilahi ba
lan
r (1,13). F.Nits
malik, hakimiyy
can atan insan
adland
find
bul olunan
is
ham
ya kor-koran
t hissi a
rdin daxilind
hakimiyy
ni z
ifl
tdiyin
yat, filosofa gr
, inam, arzu, irad
, amirlik kimi vacib amill
narda mvcud deyil v
ola da bilm
z. Ba
qa szl
t n inam
bilik v
ni z
ka v
n mhm
ti varl
n bu vacib atributlar
ndan biri kimi ir
li srr.
tta
(2,130) dayanma
nr ki,
xlaq insan
acizl
ifl
rdin mbariz
, amirlik duy
ifl
xsin varl
na byk z
dir. nki, F.Nits
gr
z mbariz
meydan
sdiq edir.
enin f
fi konsepsiyalar
bu gn d
mbahis
mzakir
obyekti olaraq qalmaqdad
ri
nda ba
ver
ri cavabland
rma
q olmu
dur. Bu bax
mdan, H.Cavidin F.Nits
na mnasib
filosofun
ri bar
mbahis
do
uran fikirl
yana
ma t
rzi olduqca maraql
zn
1915-ci ild
biyyat m
k milli m
yaratmaq, mbariz
zmi a
lamaq qdr
rind
hs edir, o cml
enin f
fi konsepsiyalar
na da ayd
tirir. Toxundu
u probleml
olaraq m
llif ingilis, frans
z, italyan filosoflar
rini n
n keirir, yarad
min dvr n daha co
x aktual olan, byk
maraq do
uran mt
Rusiyan
dibi L.N.Tolstoyun f
fi bax
lar
na m
dli olaraq qar
r sal
r: Rus-alman mhitin
, bu mhitd
ki h
biyyat daha ba
r. Rus-alman sz araya g
lir-g
z, h
m filosof olmaq zr
iki byk sima, iki nfuzlu mt
n biri m
hur Tolstoy, biri d
alman filosofu Nits
Son zamanlarda bu iki mqt
dir dahinin Rusiya v
Almaniyada oyna-
mv
t, inkar edilm
k bir nfuz v
qvv
malikdir
grndy kimi, L.N.Tolstoyun (1828-1910)
dii yarad
gr
ri d
fi mahiyy
ti, byk humanizmi,
bitkin m
bax
t qazanaraq btv
bir mill
ti t
msil ed
r nfuza malikdir. He t
sadfi deyil ki,
Tolstoyluq n
dir m
yazar
rind
zi m
qamlar
edir. Lakin bu zmr
, he
yoxdur ki, qraf Lev To
Rusiyan
n deyil, b
btn
dindarl
elp
insansev
rinin
sas
l, azadl
q, insanlar ara-
nda qar
sevgi, m
rar olan bir c
miyy
su dayan
r. L.N.Tolstoy yaz
r: S
n sevmirs
sevgi hissi yoxdur, bu onu gst
sevm
mane olan n
var... S
lbin sevgi il
doludur, lakin s
xmas
na imkan vermir. Q
ri
qiqlikl
xarakteriz
ed
nda yaz
Tolstoy qocaman v
mht
m romanlar
il
risal
, mu-
bir m
diyi qaye-
lara b
ndirmi
, milyonlarca qarel
fv edici t
limatil
ya
atma
, az-ox mv
ola bilmi
yata f
fi bax
saca, lakin kifay
rh ed
ktubunda m
hz F.Nits
enin f
fi
ri il
kil ed
qamlar z
rind
u kimi, h
min dvrd
L.N.Tolstoyun m
sevgi-
enin is
mbariz
zmi do
uran irad
ni t
ed
n ideyalar
zind
ri
O, z
ifl
sini qay
t, m
t kimi
unu isbata al
r, h
ri
versin insan olaraq qalmaq, insan olaraq ya
amaq prinsipi F.Nits
enin son
rt v
amans
na ortaya qoydu
limi il
eyni m
dibi L.Andreyevin yarad
nda F.Nits
siri bar
yaz
r:
az-ox F.Nits
e ruhu grlm
bunun n
kimi Andreyev
yazd
bir m
ktubda deyir:
Leonid! Leonid! S
ni qorxudursan, f
n qoxacaq deyi-
m! Dem
k ki, qoca Tolstoy bu cml
il
fikirc
zn
mxa-
lif say
lan, Nits
e ruhuna yax
an Andreyevi bir drl d
maxiz
ri
Husseyn Javid and Friedrich Ni
ri
rbaycan Respublikas
r Arxivinin
mdiri
ANA D
Aar szl
eir, t
nqid, maarifilik.
оɫоɛɟнноɫɬи
лиɬɟɪаɬɭɪа
пɪоɫɜɟщɟниɟ
Key words:
Language, language features
ri
n yol m
hz m
maarifl
n keirdi. Az
rbaycan
kkiri v
filosof alimi olan Abbasqulu a
xanov maarif
do
ru ilk
yaln
ri
Akademik Mirz
gr
Az
rbaycan xalq
sr dn
sridir. Bu
Az
rbaycan xalq
tarixinin yeni s
si a
oldu. ( 8. s. 345). Dnyan
rind
oldu
u kimi Az
rbaycanda
da kitab n
diqq
t artmaqda idi. Bu da z nvb
Az
rbaycanda t
hsilin,
nin, elmin inki
ri
tini c
ri
minariyada d
rs dediyi t
rin
dilin m
ndan biri v
lmaz bir paras
oldu
. F.B. K
rli dilimiz
qiym
yimizi v
bu dilin ba
qa xalqlar t
find
hrm
qar
lanmas
n ilk
zmzn dilimiz
mal
olma
Dilimizin yr
si il
yana
klassikl
rimizin h
bi yarad
dim v
ngin folklorumuza, kitab m
ba
qa bu kimi m
tta sosial-m
rlini nara-
hat edirdi v
yeri d
z mnasib
tini bildirirdi. nki btn bunlar
ni inki
n al
dilin,
kitab
hsilin
n vacib faktor oldu
Az
yi olan g
nc n
hz bel
ruhda bym
sini arzu edirdi. F. K
rlinin
n biri balalar
rslikl
maraql
olma-
idi. O, kiik ya
n anlaya bil
ri dild
rin
olmas
vacib hesab edirdi. Bnvr
si ibtidai sinifd
n qoyulan balalar
n ilk
rslikl
bilikl
n inki
lifba kitab
1882 ci ild
ap olunmu
V
n dili d
rsliyi hesab ol
unur. Bu qira
Qo-
ri m
lliml
r seminariyas
rs dey
n A.O. ernyayevski
find
rtib olunmu
n dili az
rbaycanl
oxucular n gz
idi. Ona gr
ki, ana dilind
idi(4.
srin birinci rb Az
rbaycan ictimai fikri tarixind
yeni m
idi.
1905 ci il inqilab
milli
urun oyanmas
na, elm, maarif v
tin inki
na t
kan verdi. Az
rbaycanda bir-birinin ard
nca maarif ocaqlar
miy-
. Milli dilin, milli
hsil almas
na xsusi t
an F.B K
rli bu yolda
k, ilk nvb
lb olunmas
na
maarifl
al
hsilli ana g
hsilli vlad ver
vlad
na mill
tini, dilini, v
nini sevm
yi yr
n dem
k idi. Bu
slind
bel
dir. nki vlad
nsiyy
oldu
m olan s
bilir. Grk
mli maarifp
r olan F.B K
rli bu xeyirxah i
k deyildi.
bir xeyirxah v
maarifi-demokrat yaz
lar, ictimai xadiml
nda topla
an t
r ziyal
lar v
m
lliml
ndan km
r. N. N
rimanov, C. M
.Sa-
bir, R.
Haqverdiyev, . Hac
aiq, A. s
t, S. M. Q
, M. Mahmudb
yov kimi onlarla m
lliml
yaz
yax
tirak
r. F. K
bu ziyal
nda idi. O h
rs deyir, h
rslik v
saitl
rinin proqramlar
r, eyni zamanda da dvr m
tbuatda f
rirdi.
F.B. K
rlini ancaq v
ancaq yeni sullu m
rin a
lmas
ndrrd. Yeni d
lmas
nda yax
tirak ed
rolu bykdr. U
nginl
sind
yay
nda da
mli onun xsusi xidm
ri olmu
ifahi xalq
ri
nmun
rind
rlanm
Balalara h
(1912) adl
rs v
yeni pedaqoji prinsipl
nda t
ri
F.B. K
rlinin yarad
nda v
rc olunan m
rind
rin
olan m
tini grrk. K
rlinin
ma dilin
ti bu m
n yaranm
r. O, Az
rbaycan dilinin dnya
rind
geri qalmad
dim oldu
ri
лиɬɟɪаɬɭɪы
Perixanim Muradova
F. Kocharli and mother tongue
Summary
F. Kocharli is one of the famous figures
of Azerbaijan literature, was critic,
educator and linguist. F. Ko
charli attitudes ninth love
for the nature language and
criticized the cloggi
ng of the language by foreign elements. F. Kocharli was an
amil V
filologiya elml
ri
FZAD
n Nizami ad
nstitutunun doktorant
OZAN-A
IQ YARADICILI
Aar szl
cnun, Qeys, Leyli, trk, ozan, saz
Мɟɞжнɭн
Key words:
nda Leyli v
ri
Grndy kimi, bu misralarda obrazl
olsa da, xalq aras
yay
t zaman
ilk yada d
dem
mmkns
formala
maqda olan bir m
n nizams
z, p
mvcudlu
t, hadis
sal
nmas
ri
li Domrulun xatunu e
sadiq oldu
ri
ri h
ll olunmam
r, apar
dqiqatlar problemin elmi izah
n
z ilkin z
min
miyy
sb edirl
r. ... Onun XII
Az
rbaycanda da
zlarda dola
mas
szsz q
bul olunmal
r. Nizami d
bu
hvalat m
hur olsa
min fikri bir daha t
mid Arasl
Nizami toplusunun 1-ci kitab
rc olunan
Leyli
cnun
sind
Dunayevski adl
bir alimin qeydl
rind
Leyli v
cnun haqq
nda r
vay
tin eram
zdan 6
l Babild
yaranm
oldu
na da rast g
mid Arasl
Leylinin Lilaqs
, Qeysin Qis,
Salamonun o
lu ad
il
veril
nin mvcudluq fakt
Nizami toplusunun 3-c kitab
rc olunan
si m
dair
sind
bu m
r. O yaz
r: Leyli v
cnun haqq
hekay
rin kemi
tianl
rki dvr
tinin son parlay
dvrn
mas
Mesopotamiyada sakin olmu
zi xalqlar
nda
lmi
dir. Bel
ri
ki,
. T. Kanyeva, Osman N
dim Tura kimi m
umeroloqlar,
mli qazax
airi v
diplomat
Oljas Sleymenov v
ba
Babilistanda,
kiayaras
nda ya
ayan
umerl
rin dilinin morfoloji qurulu
etibaril
iltisaqi
(aqltinativ) dill
r qrupuna aid olmas
sas alaraq onlar
ri
tanda M
cnunun hamisi ba
tacl
bir iland
r. Leyli v
cnun poemas
il
r mvcuddur. Bunlar
risind
gl v
P
ri daha ox diqq
lb edir. H
min
valideynl
zlar
lan ara
rmalar, mxt
lif aliml
rin mvzu il
ba
qeydl
ri onu syl
imkan verir ki, Nizami G
vi Leyli v
cnun poemas
ifahi xalq
rbaycan folklorunun m
rind
bi
rin irsind
ndiyi fikirl
rini real faktlarla
dirmi
dir. Bunun say
sind
Nizaminin Leyli v
nzum
roman
il
qiq
t,
ri il
trk dastan d
si ul
dim kkl
malik m
di a
iqlik simvoluna evrilmi
1. Arasl
N
ri
иɫпользɭɟɬɫя
" by
Nizami Gandjavi
Summary
Existing legends of Azerbaijan folklore will be
able to take as primary sources
of Nizamis Leyli and Mejnun
poem. Investigations
allows to suppose existing
love epos which telling in this subject in Nizamis time. In Nizami's work reality
and legend, the Arab stories and Turkic na
tional thinking it is used for one idea.
Nizami uses skill national creativity and creates the original poem.
filologiya eliml
ri
ZAD
filologiya elml
ri namiz
ДЦНЙȺɋЫНȺ
НЯЗЯР
кɭпол
Key words:
Architect, master, hipped roof,
Мцɬяɮяккиɪ
шаиɪимиз
ɮоɪмалашмаɫынɞа
ɬяɪɛийяɜи
ɪолɭ
йашайышын
поɟɬик
иɮаɞяɫини
ɬапмышɞыɪ
клаɫɫикляɪи
мцɫялман
иɞɟалиɫɬ
яɫаɬиɪи
иликляɪ
анлайышлаɪы
мяъаз
ɫиɫɬɟми
иɮаɞяляɪля
эɟɪчякляшɞиɪя
ɛилмишляɪ
ɫɬиɯийа
композиɫийа
ɫимɜоллаɪ
ɬяъяɫɫцм
ɫɭжɟɬляɪ
заман
айɪы
ɬяɫиɪ
ɬялɝин
ɞɟйилɞиɪ
Шаиɪин
мцща
кимяляɪимизи
чалышмышыɝ
каинаɬ
йаɪаɞылыш
лаɪын
ɛаɯымɞан
мцɬяɮяккиɪ
шаиɪин
ɟлми
чоɯ
иɞɪакы
олан
мяɬнɞя
йозɭмлаɪы
ɜɟɪилиɪ
инɫанлаɪ
аɪаɫынɞа
ɟɬиɛаɪ
йаɪаɬмаɫы
йаɪаɬмаьа
чичяйин
ɫаманы
ичинɞя
ɬяɛияɬ
инɫанлаɪа
олан
ɛиɪ
мɟмаɪлыɝ
ɬяɫɜиɪи
щяллини
ɬапыɪ
ɛизи
шаиɪин
ɬяɫɜиɪи
мцщакимяляɪинин
имканлаɪ
эяɬиɪилɞийиня
ɛиɪ
ri
ɛязяк
яɫяɪ
иɫя
мяɪиɮяɬ
мцɬляɝɞиɪ
мɟмаɪлыɝ
ɬяɫɜиɪи
оɪɬайа
мяъазын
мɟɬаɮоɪанын
аллɟɝоɪик
ɟɫɬɟɬик
Поɟмаɞа
ɫаɪай
ɫцɞ
ɬяɫɜиɪляɪɞя
ɫцɞ
ɫаɪайы
мɟмаɪлыɝ
ɬɟɪминляɪинɞян
шаиɪин
иɮаɞя
йаɪаɞаныны
йашаɞаъаьы
эяɬиɪмя
ɟɞиɪ
Низаминин
капиɬал
-
ɝяɫɪ
ɫаɪай
мɟмаɪлыьы
ɯаɪакɬɟɪик
ɛиɪ
чякиɪ
ɮилан
ɬиɪмяни
ики
ичмяк
иɞи
йаɬмаɝ
мɟмаɪлыьын
чаɞыɪ
ɛиɪ
ɛиɪ
ɛиɪ
Мɟмаɪлыɝɞа
ɬɟɪминɞя
иɮаɞяɫини
мɟмаɪлыɝ
ɟɫɬɟɬик
Мɟмаɪлыɝла
Низаминин
шаиɪин
ɟɫɬɟɬик
ɫиɫɬɟми
ашкаɪламаɝ
яɫаɫ
мяɫяляйя
ики
ri
икиɫинин
маɪаɝлы
ɮакɬла
апаɪɞыɝлаɪɬы
ɜаɫиɬяляɪи
ɮяɪɝлиɞиɪ
иɫɬяйиɪ
ишин
ишɬиɪакчыɫыɞыɪ
зякаɫы
ɟɬмяйя
икиɫинин
олмаз
ɋаɞяъя
мɟмаɪ
ɫяняɬ
аɞиллийя
ъанынɞан
иɛɪяɬ
маɪаɝлы
ɛиɪ
паɪчаны
чаɬɞыɪмаɝ
ɛиɪ
ɜаɪɞыɪ
ɛилиъи
Иɝлиɞиɫ
иɝлимɞя
ɮяɫилɞя
йɟɪ
ɫɟчиɪ
Мɭьанɞыɪ
щямишя
моɬиɜи
мɟмаɪлыɝ
шящяɪɫалма
ɫалынан
мɟмаɪлыɝ
ɬикинɬи
ɟɬиɛаɪɫыз
Мяɫялянин

лиɪик
Шаиɪин
йанашы
ъящяɬля
инɫан
ɝазана
ɛиɪ
кɟчиɪ
цчцн
лаɪын
ɟшɝля
кɟчиɪ
ɬанɪынын
йаɪаɬɞыьы
ашиɝляɪин
ɛиɪи
шаиɪляɪин
ɛиɪ
ɜаɫиɬя
ɛиɪ
ri
инɫанлаɪын
ɟɜини
лазымɞыɪ
ɫяɪɜ
шяɪяɮиня
ичиɪ
ɬяɫɜиɪляɪ
маɪаɝ
шящяɪɫалма
ящямиййяɬи
Низаминин
ɜɟɪиɪ
шяɪаиɬиня
мцɫɛяɬ
чаɬɞыɪылыɪ
шящяɪɫалма
ɫащили
ɫаɯлайа
ɛилмяɫи

мɟмаɪлыɝɞа
яɪазинин
алынмаɫы
мяɫяляɫини
шаиɪ
кими
поɟɬикляшɞиɪиɪ
шамил
мяɫяляɫи
ɟɞиɪ
Ⱥɬалаɪ
ɜаɪ
чыɯмалыɞыɪ
ɬямяли
айыɪыɛ
ɟɬмяк
мцщиɬи
ɬязаɞлаɪ
ɪɟал
ɫяɫ
пɫиɯоɮизиоложи
ɬаɪазлыьын
ялɞя
манɟ
оɬаьы
ɝяɫɪляɪин
ɝалалаɪын
мющкямлийини
эюзяллийини
ялɜɟɪишлилийини
шяɪɬляɪɞян
ɮикɪи
ɝаɪшылашыɪыɝ
ri
ɫаɪайы
ɭъаɞыɪ
зямин
мɟмаɪлыьынɞа
ɛаьлыɞыɪ
эюзяллийин
ɜаɪлыьыны
ɝɟйɞ
ɟɞиɪ
эюзял
ɜаɪ
иɞи
иɞи
ɛиɪ
ɝызылɞан
ишыɝлы
ɫачыɪɞы
мɟмаɪлыьын
ɟɫɬɟɬик
мцяллиɮин
ɫалɞы
ɞɟɞи
ящлинин
ɪяɫɫамлыьы
чɟɜɪилмишɞиɪ
?!
ɟɜляɪин
планлашɞыɪма
ɫиɮаɪишчинин
ɛиɪɛаша
налиɫɬляɪи
мɟмаɪлыɝ
ɬяɪяɮɞаɪлаɪыны
йɟɬиɪяк
мяним
ɫаɪайымɞыɪ
мян
мяним
йɟɪимя
олан
мялɭмаɬ
ɛилɞиɪиɪ
ɞɟмокɪаɬик
ɫиɫɬɟмляшɞиɪилмиш
планлашɞыɪма
лазымɞыɪ
ɮɪаɝмɟнɬаɪ
инɮоɪмаɬиɜ
мялɭмаɬ
ɜɟɪиɪ
ичяɪиɫинɞя
мялɭмаɬына
ниэаɪанлыɝ
1139-
ɟɞиɪ
Ейни
заманɞа
ri
ачыɝлайыɪ
ɛаш
ɪɟлйɟɮ
алынмаɫыны
ɫап
ɝалɞыьы
ɞаща
олɞɭ
чɭɯɭɪа
аɪɬыɝ
олан
ɬяɫɜиɪинɞя
ɬяɛияɬ
чякилиɪ
ɞилɛяɪ
мɟшяляɪи
ɟɞиɪ
Низами
ачыɛɛ
чаɬмыɪ
ɛилмиɪ
ɛилмиɪɞи
чякɞиɫя
ɛилмяɞи
ɫалыɪɞы
чаɬɫын
аɬанлаɪ
алынмаз
ɋяɪиɪ
ɟлми
ɬаɪиɯи
ɮакɬ
кими
маɪаɝлыɞыɪ
ɜаɪ
йɟлляɪи
чякилмиш
ɞашыɬяк
ачмаɝɞа
ɋяɪяɮɪаз
ɫяɪиɪ
ri
ɝалаɫы
- -
ɋяɪяɮɪаз
ɫяɪиɪ
Кɟйɯоɫɪоɜɭн
ɬаɯɬы
оɪɞаɞыɪ
Низаминин
ɮикɪинъя
цчцн
ɞаьлаɪа
чыɯмаɝ
кɟчɞи
чяɪɯя
ɮыɪланɞы
ɬяɪɬиɛинɞян
ɮялɫяɮи
ɫимɛиоз
мяɪкяз
апаɪылмаɝла
ɟманɫипаɬиɜ
инɫанлаɪын
маɞɞи
Иɫɮащан
ɬɭɬмɭшɞɭ
ɟɜляɪ
аɫылɞы
шящяɪин
аɬɪиɛɭɬлаɪы
ъялɛ
ɯалылаɪла
ɛазаɪɞа
чаɞыɪлаɪла
мцɬɪиɛляɪ
чаланлаɪ
ɛилинмиɪɞи
шящяɪɫалма
шяɪɬляɪɞян
ɟɫɬɟɬик
план
ɪянэ
аɞи
ɯцɫɭ
Ȼɭɪаɞа
ɛиɪ
шящяɪ
ɫалɞы
чоɯ
оланлаɪ
инɫанɫыз
ɬяɪк
эɟɞиɪляɪ
ɛилɫин
лаɪынɞан
инɫанлаɪыɞыɪ
аɯɬаɪɞы
планлашɞыɪма
йɟɬиɪиɪ
ri
ɫюзля
ɛаьа
ɛиɪ
якинля
ɛизи
ɝаɪшылашɞыɪанɞан
ɮялɫяɮи
олан
Мялɭм
ɬяɪиɮля
аɪзɭлаɞыьы
заманɞа
йаɪаɬɞыьы
ɟɞиɪ
шаиɪимиз
поɟма
ɫынɞа
ɟшɝля
ɟɞилмишɞиɪ
ъанланɞыɪылмаɫынɞа
ɬяɫɜиɪ
ɜаɫиɬя
йаɪаɞыъылыьынɞан
ɝыɪмызы
ɬяɫɜиɪи
мɟɬаɮоɪа
ɛаɯымынɞан
цчцн
щяллини
ɬапмышɞыɪ
Мɟмаɪлыɝ
ɏɭɞожɟɫɬɜɟнноɟ
оɮоɪмлɟниɟ
ɪɭкопиɫной
поɟɬикаɫы
Mystery of Nizami`s akt at glanse
Summary
In a given article we concentrated on
a less researched side of Nizamis
works. Because, words, allegoric expressi
on style and symbolism found in all works
ri
ri
ɭниɜɟɪɫиɬɟɬ
ɋИДДИКИЯ
ЭШОНȺ
Aar szl
mx
s, mnacat, mt
vi, Ravx (c
),
Мɭɯаммаɫ
мɭɬаɫаɜɜиɮ
Ɍоɯо
Keywords
: muhammas, minaja, masnavi, Ravh
(gardens of paradise), paradise,
nightingale
яɜляɟɬɫя
шайɯɭлиɫломоɜ
ɍмаɪɯана
(1810-1822).
оɞнако
нɟɫмоɬɪя
ɪазɛɪоɫанная
нём
ɫначала
мɭɯаммаɫ
мɭɯаммаɫа
44
ɋиɞɞикɭ
Ȼакɪ
кɪɭɝɭ
ɬози
ȼпɟɪɜыɟ
аɪаɛɫкий
поɬомɭ
ɞɪɭɝиɯ
аɪаɛɫкий
ɝоɜоɪиɬ
ɞɭɯоɜɟнɫɬɜо
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнный
аɮоɪизм
Пɭлаɬɞжан
Домɭлла
кɪаɬкɭю

зоɜɭɬ
шайɯɭл
ɭчилɫя
лиɬɟɪаɬɭɪы
оɛлаɫɬи
полɭчил
пɪɟпоɞаɜаɬɟль
шайɯɭлиɫлама
ɫоɛоɪном
мɟчɟɬɟ
ɫɬ. 351-354]. Значɟниɟ: Еɝо ɫлоɜа чɟɬко яɫны как Мɭножоɬи
ɋиɞɞиқи
пɭɬɟɜоɞиɬɟль
молиɬɜы
Ȼоɝɭ
мɭнажаɬ
Ȼоɝɭ
ɛлаɝоɪоɞɫɬɜо
мɭнажаɬ
мɭɯаммаɫ
ɬɭш
шɭаɪо
аɪаɛɫком
пɪиɜɟɞɟно
ɞɪɭɝоɟ
[2,
ri
ɞоɫɬоɜɟɪнɭю
ɪɭкопиɫнɭю
шоиɪон
ɫоɯɪаняɟмɭю
ɪɭко
1900
ɪазличия
Мɭнажаɬ
ɫоɫɬоиɬ
11
пɭнкɬоɜ
лиɬоɝɪаɮии
Иɫɬажиɞ
пɭнкɬа
ɪɭкопиɫи
ɍɫжɭɞ
ɪɭкопиɫи
ɪɭкопиɫи
пɪаɜильно
лиɬоɝɪаɮии
ɪɭкопиɫи
ɯɭз
аɪаɛɫки
ɯɭз
ɞɟɪжи
пɪаɜильно
пɭнкɬа
ɬожɟ
оɪɮоɝɪаɮичɟɫкиɟ
.
алайҳи
алɮаɜиɬɟ
алайҳи
ɛɭкɜой
,
алиɮ
.
пɭнкɬа
ɪɭкопиɫи
ɪɭина
поɜɪɟжɞɟниɟ
ɭничɬожиɬь
ɫлоɜо
пɭнк
ɪɭкопиɫи
ɪɭкопиɫи
ɪɟзɭльɬаɬɟ
иɫɫлɟɞоɜаний
лɭл
зɭнɭɛ
ɫайлɭл
ɝɭɮɪон
Ⱥɜɪоɞи
мɭнажаɬ
ɋиɞɞикɭ
Ⱥɜɪоɞи
33
ɛɟйɬа
пɪопɭщɟны
миɫɪаɫи
ɬɟкɫɬы
Жиɛалɭл
зɭнɭɛ
ɫайлɭл
ɝɭɮɪон
ɛɭкɜ
поɪяɞкɭ
ɫɬɪок
Ⱥɜɪоɞи
5,6,7,10
23240
Рɍз
Ɍɭɪции
ɬɟкɫɬ
мɭнажаɬ
милоɫɬь
ɭкажи
пɪаɜильнɭю
ɞоɪоɝɭ
ɪайɫком
ɜоɞɭ
ɭɝɪозы
ɫиɬɭации
ɪɟки
ɜɟликий
ɛожий
ɫмɭɬа
коɜаɪныɟ
ɜɟɫɟльɟ
ɛɟɫполɟзныɟ
ɞɟла
ɛɭнɬ
милоɫɬь
ri
ɋоɛɭɪ
Помилɭй
Помилɭй
наɫ
милоɫɬиɜый
ɭɜажɟния
ɛɟɪɟɝи
Ȼɟзɭɫлоɜно
пɪиɫɭжɞаɟшь
помилɭɟшь
ɫпаɫɟниɟ
пɪиɫɭжɞаɟшь
Ȼоɝ
ɝоɪы
нɟɞоɫɬаɬка
ɛлаɝиɯ
мои
ɫɟɪɞцаɯ
ɞопɭɫкай
ɞɭшɟй
ɞоɜольɫɬɜɭɟшь
лɟчишь
ɬɪɭɞныɯ
ɫиɬɭацияɯ
наилɭчший
милɭɟшь
лɟчащий
мою
мɟчɬɭ
пɭɬь
Помилɭй
молиɬɜɭ
Пɭɫɬь
ɞоɛɪыɟ
ɫɬанɭɬ
манɟɪой
ɛольная
ɞɭша
нɟɞɭɝ
Ⱥллаɯɭ
Наɫɭɯ
молиɫь
Нɭɯ
ɝɪɟшный
Пɭлаɬжон
ɏɭɞжа
мɭɯаммаɫ
ɝазɟлью
Ɏɭзɭли
ɛɟмоɪ
Мɭҳаммаɞа
ɭпомянɭɜшая
мɭɯаммаɫ
яɜля
мɭɯаммаɫа
ri
ɋлɟɞɭя
иɫɫлɟɞоɜаниɟ
ɭзɛɟкɫкиɯ
ɞɭɯоɜномɭ
никɭ
ɭчиɬɟлю
мɭɟ
чанɞин
ɭмɟньшай
ɪаɫпɭщɟнноɫɬь
ɫɬ. 31]. Ɍакжɟ
ɫказаɜ
ɏоɞжи
Ȼакɪа
мɭɯаммаɫ
44
мɟɫнɟɜи
оɫоɛɟнно
ɭказали
Ȼакɪа
Домɭлла
ɫлоɜами
иɫɫлɟɞоɜаниɟ
Эшона
Иɫɫлɟɞоɜаниɟ
ɫɭɮиɫɬичɟɫкоɝо
ɭзɛɟкɫкой
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
ɬаɬаɛɛɭъ
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
ɪɭкопиɫɟй
ɭзɛɟкɫкоɝо
ɭзɛɟкɫком
лиɬɟɪаɬɭɪы
Мɭҳаммаɞ
Қɭɬқɭ
Ȼɭɪɭɫаɜий
Ⱥɜɪоɞи
Қɭɪъоний
Моɜаɪоɭннаҳɪ
. (
Нɭɪий
Домɭлла
.:
инɫɬиɬɭɬи
ɬаҳɪиɪ
қўлёзмалаɪ
ɬошɛаɫма
нɭɫɯаɫи
Ɏɭзɭлий
Ɍɭзɭɜчи
ɫўз
зɭллииɫонайинлик
Ɍожик

ri
мɭнажаɬ
мɭɯаммаɫ
иɫɫлɟɞɭюɬɫя
Наманɝоний
шайɯɭлиɫломоɜ
(1810-1822).
Мажмɭаишоиɪон
нɟɫмоɬɪя
ɪазɛɪоɫанная
ɫɜиɞɟɬɟльɫɬɜɭɟɬ
ɬом
оɫɭщɟɫɬɜлɟн
аɪаɛɫкоɝо
ɭзɛɟкɫкий
мɭɯаммаɫа
Shoniyozov Makhmudzhon Ochilovich
ri
XANIM SOLTANQIZI
filologiya elml
N XALQ QAYNAQLARINDA, QAZAX V
YYATLAR
Aar szl
-hiyl
Key words:
Folk art, Styness motive, Scholasticism.
ɯиɬɪоɫɬь
zim haqq
nda na
l (T
rcm
ed
r Ziyatay)
rini grk
mli
airi Abay Kunanbayev
rq motivl
nda yaz
llif bu na
Min bir gec
al
an bir na
maq ist
m xalq
ma h
n Mustafayla S
fa o iki
Ba
dad
tutmu
n (1, s
fa n
nddir, Mustafa
ssamd
ri
nlik-
am yanmad
Birdir iki olsa haqq kims
iki ba
yaramaz birini k
nc q
iki c
ir ortada
dav
r. Oturduqlar
evi sat
rlar.
Bu da ba
tutmayanda kimya elmin
mraci
t edirl
r. Q
rara g
r. Kim istedadl
r, bacar
r, qalib odur. Birinci iddia
na verib deyir: Canp
r al! Z
r, al i m
qal. Dig
ki z
ri ayr
kimya
elmind
lim keir.Bu elmin sirl
Alimin say
Qibtli Mariy
iksir alimi t
k ad-san qazan
r. Bu elml
lk
sini
r. X
zin
sini doldurur, var-dvl
tini art
r, h
da n
r svari vard
. oxu bu sarayda yeyib g
tta e
palan
rdi. Q
nciri q
r tutanlar hkmdardan iksir elmini yr
parlaq gvh
na xa
nd edir. Aliml
G
bir yax
nda bu b
bax
n, o gizlin iksiri, diqq
t ets
niz, s
mda gr
rsiniz siz. Kimya
alimin sirrini he k
, bilmir. Yen
aliml
na g
lib bu sirri ama
krar xahi
edirl
r. Hkmdar qad
kimya elminin gz
lliyind
m, x
rir.
ri
lar, sirli n
mz, o bsat,
m
m!
Hkmdar- kimya
alim kimya elminin sirrini b
kimya elmini ondan yr
-- aliml
insanlara anlatmaq n
m adl
qayaya
r. Molla
brahimx
Xamaz da
nda ad
r. H
Xorasanl
kimyag
r q
ovub ona pal
art
l mh-
rin saxta olmad
na m
rini, X
ni bel
inand
r. Molla
brahimx
bir q
r gm
qumlu torpa
b gm
ni tapmas
na ar hku-
tini bel
tin zlnd
bir h
t oldu
alsaq bel
ri
maarifilikdir. Tamahkarl
srkl
ri gst
rilmi
di. Nizami insanlar
elmd
faydalanma
a dz yola islah olunma
a, a
maarifiliy
yir. Maarifiliyi t
Xorasanl
kimyag
brahimx
lilin d
di birdir: Var-dv-
maq, varlanmaq. Qoca is
bunlardan uzaqd
r. M
zimi z dinind
iman
zim haqq
nda na
l Hekay
ti -Molla
brahimx
r komediyas
il
ideya m
zmun c
ir. H
Qibtli
onun kimyag
ri
brahimx
ld bt
bir zad tullay
kimi
mlar s
da
r. Bt
part edir.
ksir mvhimi bar
t kimi hava-
kimyag
r, qoca da
rabdan hiyl
toru kimi istifad
edirl
r. Xora-
hiyl
xam
r, qoca is
sir gtrr.
zim dinini, v
sev
ncdir. Qoca ona
vers
o, z m
n dnmr.
stliyi q
bul ed
yi t
onu azad ed
yini bildir
zim k
zim mq
sdir-syl
di---dinim
qinim.
m mhk
mdir,
nim.
rbiy
vi
miyy
sb edir. Tufan
n qopmas
mas
zim
gst
n zorak
tsizliy
qar
tanr
ri
na
xar
zim is
torpaq gtrm
n. Abay
r poemas
nda oldu
u kimi z fikirl
yeni-
r.
zim haqq
nda na
lda da torpa
ruzi b
t simvolu, mq
t kimi t
svir edir.
poemalar ADN 1970
lilov Trk xalqlar
rqi Slavyanlar
Nizami G
si Bak
Nizami G
BDU-nun Trk xalqlar
kafedras
n elmi i
plan
na daxil olan
lyazma
ayeva Abay v
Elm 2011
rim v
itdukl
rim.
nqilab v
ɋолɬанкызы
лиɬɟɪаɬɭɪаɯ
ɭɞɟляɟɬɫя
моɬиɜɭ
лиɬɟɪаɬɭɪ
наɭчномɭ
анализɭ
как
---
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнной
лиɬɟɪаɬɭɪɟ
ɫɯолаɫɬики
наɭчной
иɫɫлɟɞоɜаниɟ
Ⱥɯɭнɞзаɞɟ
Кɭнанɛаɟɜа
The contrary of the styness motives in the eoples sources
and in the Kazakh and Azerbaijan Literature
Summary
In this article the styness motive is brought
to the front in the folk art, Kazakh
e science of the using in the art literature of
scholasticism is analyzed as the main investigation object. The using of styness
ri
Aar szl
nmay
q, nmun
Key words:
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнная
лиɬɟɪаɬɭɪа
rbaycan
tarixind
xsusi v
mhm bir m
ni t
srin milli
ni mhitind
mst
inki
nda
tdar rolu olan grk
mli tarixi
xsiy-
n biri d
air, dramaturq, nasir, publisist kimi oxc
tli bir yarad
n sonra olduqca maraql
bir irs qoyub ged
bi X
zridir.
rbaycan ger
kliyinin ictimai-siyasi, m
mizin bir ox olaylar
, masirl
rimizin duy
d
ri
Lirika onun yarad
ri
onlara yol gst
nzili uzaq olur. Bu gn yaz
buradan da
air n sz axtar
ba
r:
air d
sz n ke
dz...; Szl
r axtarm
zmi
m; Vurmu
am zm alova, oda; B
zdiyim sz; Bllur
bir bulaqda tapaca
am m
seil
boyu xalqa yax
n olmu
r. Bu haqda professor
r: 50-ci ill
ill
folklor
ifad
rzin
qay
ba
verir; yarad
a 60-c
ill
lmi
B.Vahab-
zri, H.Arif, N.H
, Qabil kimi
folklor ifad
bi-b
eir dilinin folklor ifad
rzin
ri
lsiz abid
ri Az
n mt
airi Mirz
fi Vazeh h
yat yoluna h
sr olunub. M
llif bu
ri m
nsur poema kimi t
qdim edir. Fikri-
mizc
rini bu cr adland
rmas
N.X
airlik stixiyas
N.X
airliyind
qamlar xdur:
rind
u kimi, bu
ri
deyil. Burada hadis
svirilik ox gcldr. Obrazlar
kdiyimiz h
N.X
zri, byk
ri
-nin Ming
evir filial
YASI
ri
tanlar g
si il
ba
r. N
simi poeziyas
nda d
rin batini m
olan Quran
Pey
linin (
lamlar
linir.
simi divan
erin izah
riniz
lacaq:
kim, bax
gr
misras
il
ba
qlar
Allah
si kimi gst
insanlar
Allah
rk
ri
lbin gz il
kainata baxsan Allahdan ba
qa bir
ey varm
?! H
simi ilk d
qlobal
Ana dilli sz v
ifad
, qrammatik forma-
lar
bi dil s
ti verdi, onlardan z mht
nda bol-
bol istifad
ri
Az
rbaycan yaz
bi dilinin, xsus
rbaycan dili vahidl
ri hesab
na z
si bax
simi
rind
birl
ldilmi
k, leyin, cileyin
...kimi km
r vasit
Az
un qurulmu
lb edir.
Kolumbiya Universitetinin professoru n
ri
rbaycan Milli Elml
r Akademiyas
simi ad
na Dililik
nstitutu,
rbaycan dilinin dialektoloji l
simi Yaz
. Bak
ri
xatire [email protected]
USTASIDIR
Aar szl
, xarakter, yumoristik hekay
, realizm, janr, tipik obraz.
Key words:
Story, character, humorous story, realism, genre, typical image.

:

,
,
n mxt
lif janrlar
nda q
mini s
janr
Mir C
lal yarad
btnlkd
orijinall
il
Az
i
risind
r. O, Az
rbaycan
tarixind
maraql
hekay
ki-
mi kimi d
diqq
ti
sadfi deyil ki, M. Arif yaz
: Mir C
lal mahir
ustas
r. Onun hekay
ri y
cam v
ibr
tlidir. Mir C
tkaran
lik, fvq
mimilik t
n z hekay
na nfuz
ri
yumoristik hekay
yazmaq qabiliyy
ti vard
lal
otuzuncu ill
yaz-
H
ri
ti zahiri effekt
yox, daxili m
ciyy
yn
ri
sini alan m
r, xarici soy
unulara ba
problemi, m
llim-
mnasib
ri Mir C
nda xsusi yer tutur. A
rd vlad, h
qiqi v
bytm
nda d
n, yollar axtaran ata-analar
ri, m
lim-t
il
ri s
tkar m
svir edir, ox vaxt onlar
n yaddaqalan maraql
rini yarad
rbiy
al
ki, quru n
uymas
yati m
ssas m
rin
layiq u
uru da o zaman qazan
ki, qabaqc
l mvqed
ald
rin-
hissin,
qll
emosiyan
elmi mlahiz
qla
llimlik m
tinin v
nail olurdu. mumiyy
rbiy
xlaq proble-
min
dair el
mvzular seib, el
hadis
sur
al
ki, onlar oxucunu
ndrb, m
r, dzgn istiqam
ndirir, m
nifr
dirirdi.
Satirik mvzuda q
al
Plovdan sonra hekay
man
Ra-
miz d
bel
sur
olan Ramizi
hsil almaq n Moskvaya yola sal
rlar. Orta m
btn f
if
bul imtahanlar
gst
lunu D
b instituta yerl
m onun xo
xtliyi n al
d
ddind
siz, savads
tsiz bir
ri
lal Seilmi
smay
. B; Elm, 1975.
Kh.Khalilova
Mir Jalal the story master
Summary
Mir Jalal isthe master of far story Jalal from the word collection and
chatter. Problems of our time are show in hi
s all stories. Mir Jalal have/has written
teresting images have created.
Mir Jalal has always addresse
d to story genre. Briefly and with/by
compact close, small stories, 1 has created 2 images, he has forced reader to think
joy. Author, or he she, it tell
sthe event, or he (she, it)
observes, or is participant.
We learn some things from of th
.


ɪаɫɫказаɯ
Джалал

.



12
заɫɬаɜиɬь
ɞɭмаɬь
иноɝɞа
ɞɪɭɝɭю
наɛлюɞаɟɬ
пɪошɟɞшɭю
ɫоɛыɬию
иноɝɞа
пɪиɫɭɬɫɬɜɭɟɬ



R
f
f
ri
OVA

ri
, ,
, ,


. , -
,
, -
, ,
-
.






. -
, -
-



,
, ,
-

-

,
, -
,
,



-
.

-
.


.
-
.
-



. -
.
-
.
-


.



-
, ,
, .
-

. ,
,
.
- -
. -
, , -

,

. , -
. , -
,

. ,

. ,
.


, -
,
,
) --
ri

.

,

?
,
, ,
-

,
, -
,
-

, . ,

. , -
,
,
-
.



,

,
,
,
,
.
, ,
.

. -

. ,

,

.

,
-
?, ? -
,
. -

.
, , ,



,
-
, -

.
.

,


.

, ,
. ,



.
,
-
.

,


. ,

, ,

-


ri
,
-


. -
, ,
.
. ,

. , -
.

, -
,

- -
. ,
, - -
-
-
.
,
-,
-, -
.

-
.
- -
. b
.
-
,


.
- .
- ,
-


-

. .
?, -
?
. -

--

. ?

, ,



.
.

-
.

-

: ,
.

.
,
. , , , ,
, , ,
,
.
,

-
ri

. ,
, , , -
.
,
. , -
,

.
,
.
-
,
, ,
, -


.
,

,

, -

.

,

-
,
,

.

. -

, ,
, -
, ,
. ,
, ,




,
, - -

, -
Starobinski J. Le style de
ri
Summary
Autobiographical discourse differs fr
om both novels and documentary. The
author observes the events of his past life
from outside, tries to see and analyze the
qualities he turned a blind eye when they
were progressing. The writers language
emphasizes his individuality and in tran
cal works lose in
filologiya elml
ri namiz
ri
nstitutunun elmi i
URAL-ALTAY XALQLARININ
N YARANMASININ TAR
Aar szl
ural, altay, monqol, trk, at, Qeser, Koro
rat, Durat, Uzaqgr
ɭɪал
Ƚɟɫɟɪ
Дɭɪаɬ
ɝɭɪай
ɞɭɪай
Key words:
bir irqin, soyun, xalq
n maddi-m
vi tarixi inki
ri,
siri onlar
ifahi xalq yarad
ks olunaraq qorunub saxlan
r. Eyni za-
manda dnya xalqlar
n folklor nmun
mqayis
lar
n yarand
dvrd
ri
vi t
saxlay
lar. B
llidir ki, h
min tayfa birlikl
ri bu ly
sr
si olan v
art
lmaz para-
lar
kimi q
qalan atlar
zi Asiya l-
rind
da mlahiz
ri
ran amill
ri
ru h
ri
hiss olunacaq d
if inki
af edib. H
manlar
r olmas
na olan ehtimallardan da Qeserin IV-V, Koro
ya
qlar
bul olunur, b
lli olur ki, Qeser dastan
Koro
ludan
dimdir. Buna gr
dastanlarda atlarla
yaranmas
tapmaq daha m
ntiqli olard
dolay
yolla da olsa, q
man
malikdir. O, hadis
ri
mla, qurban qoluna!
l atmaz ip
luyam gman bel
Dem
m uluna! (7, 158)
lunu da sudan
xard
r. H
r iki dastanda da q
manlarla atlar aras
mnasib
misallar g
k, nmun
lli olur ki, Ko-
lu dastan
ri
r.
Bu a
n at z daxili s
d
nr ki, gr
yib ki, sahibi onu s
yir. Sahibi hkmdar onu
imal budaql
r gn yoxlamaq
n gn n
saxlay
r. Gnd
at
si, zv mhk
af edir. Koro
lu da Q
ratla Drat
rx gn b
r. At
min olduqdan sonra Ac
la haz
rla
r. Bu paradan a
qca b
lli olur ki, dastan m
at
rlanmas
si Koro
ludak
eyni motivl
ox yax
n maraql
is
Koro
lmas
Sumeruda at
at duray, duray! a
r. Adlar
si t
lum olur ki, Q
dim ural-
luda q
rx gn qaranl
n atlar
yoxlad
qda Al
ki
xmamas
bilm
lini atlar
n belin
kimi uaca
gr
bel
d
nlrm
Uzaqgr
r at z sahibin
verdiyi sz tutmaq, lmcl t
li mane
ri kem
na qalx
sanki add
mlay
kimi uur, szr
r da birinci gnd
yoxlad
qda Al
ki
i kimi
ki bu q
sa inc
k olar? Bir halda ki,
ural-altay m
li bir kkl olan monqol v
trk xalqlar
dim maddi-m
tarixl
ri ortaqd
r, eynidir, hunlar, Gy Trk Xaqanl
ingiz xan bunlar
r biri n eyni d
miyy
tli v
mq
dastanlarda atlara
olan mnasib
ox
ri
Tahir N
sibli. Tarixin
dim adlar
ndan trk. Elmi axtar
lar.
sibli. Trkl
cdad Kormos ruh qavray
Qorqud haqda Elmi axtar
Ɍɭмɭɪɫɟɪɟн
ɫказания
Наɭка
Еɬɪɭɫки
Наɭка
ɭɪало
Кɟɪоɝлы
пɪоиɫɯожɞɟния
маɬɟɪиально
ɭɫɬно
чɟɫɬɜɟ
оɫноɜы
ɭказанноɝо
оцɟниɜаюɬɫя
The image of historical-spiritual basics of
the origins of horse motive in the oral
, and its placement in the
Summary
The article is lightened the horse mo
tive position problem in the material-
spiritual life of Ural-Altai origin nations, its image in the oral creativity, the place-
ment in the topic and plot of Geser,
ri
rbaycan M
lliml
nstitutunun doktorant
MVZULARIN M
Aar szl
ana dili, b
dii materiallar, kurikulum t
nims
dris
dii materiallar zr
r ana dili kurikulumunda
alt-stan-
dart olmaqla yana
sonrak
sinifl
limin
mhk
m haz
si kimi qiym
btidai sinifl
oxu t
liminin ilkin m
- szl
bi qira
limidir. Bu prosesd
sas
anla
biyyat nmun
oxu ifad
li oxu m
limi kimi qurulur.
ya b
haqq
nda n
ri dem
olar?
biyyat, mumiyy
bi qira
biyyatdan daha geni
an-
r. M.F.Axundovun t
, Literatur ki ibar
tdir h
snifd
zm il
lik v
tidir v
yaxud da, inc
tdir v
ya obrazl
kkrn m
dur. Odur ki, m
limind
siyasi, texniki, fiziki
s.
biyyat deyil, m
hz b
dii
tutulur ki, bu da b
dii
n daha geni
zmuna malik olmas
il
laq
r. Dem
li, biz burada b
dii
ri
biyyat nmun
drisind
bu i
yata keirilir.
bir c
ti d
xsusil
al-
mal
hans
ri bilikl
crbi bacar
mas
tutulursa, ana dili t
limi sistemind
xmin
min bilik v
ba-
qlar
n ibtidai s
tutulur. Ana dili t
limind
oxu ma-
teriallar
olaraq seilir v
bu f
zmuna daxil edilir.
dnya t
kimi q
bul edilmi
dir. Oxu qira
lanmas
dnya t
humanistl
strategi-
say
r.
yib-anlama standart
na da
daha ox b
dii
al mnasib
t, h
q yaratmaq aspektind
m verilir. nki b
dii
n seilmi
tn paralar
n oxunmas
ya dinl
nilm
si b
rdir ki, bunlar da insan
safla
r, bl-
lurla
biyyat insan
ri
biyyat insan
n kamill
n tr parlaq bir aynad
ya-
rbiy
si il
sima axtar
ma arzulay
bir gz
d
n iki halda daha art
nir v
heyr
qal
ram: bir ba
ulduzlar
mas
gr
zi insanlar
n daxilind
ki m
vi
normalara uy
al
mi gr
ɫ.31] (Изɜɟɫɬны
ɭɞиɜлɟниɟ
нɪаɜɫɬɜɟнный
ɜнɭɬɪи
hsild
hlili geni
panoramda h
yata keirilir. Bu
ideyalar saymaqla qurtarm
r. Anaya m
ba
t, s
t, yax
manl
q, iradi dzm,
haqqa inam v
ri
.Kanta gr

ɫɬɪɟмлɟниɟ
t, b
dii materiallar insana m
durur, humanist imic for-
mala
r, onun t
rbiy
bugnk inki
realistik-romantik pafosla dnyaya
rin mtali
si yolu il
kiikya
pak
saf arzular, i
amallar u
runda ya
amaq v
hsil almaq
evrilmi
olur.
I-IV sinifl
rbaycan dili d
dii m
rin daxil edil-
el
budur. Ba
qa cr olsa, b
biyyat c
miyy
bu q
ya g
rbiy
bel
al rol oynaya bilm
z. Az
can dili d
rslikl
oxu materiallar
n 80-90 faizinin b
dii materiallardan olma-
s ana dili kurikulumunda b
dii materiallar
si il
ba
rin
standartlar
na n
r daxil edilmi
dir? Kurikulumda dinl
ma v
oxu standartlar
zmun x
ri zr
gzl
n t
lim n
ri n
crbi inteqrasiya olunur?
tli ifad
ifad
ri t
hlil edir;
zmununa mnasib
tnin hiss
ri aras
na b
tnin hiss
rini (giri
), abzaslar
, cml
ri, onlar aras
zmununa gr
hlil edir;
ifad
ama
r;
rbaycan xalq
n dili, tarixi,
vi d
veril
lumat
ti nmayi
ri
aclar gy atlazdan paltar geyirl
aclar paltar
soyunurlar, a
aclar
r;
Narlar fikirl
r: Gr
n, hans
birinci d
sfr
r, orada da qon
u olar
rk q
partlad
nara hcum
qara buludlar. Xan inar
r z
am snr, yava
-yava
mmanlar
Xor oxuyur me
Bir mahn
rdi t
mizl
r, naz el
araq
lday
m,
m.
llim qruplara paylanan v
mvafiq ifad
cml
oxunmas
leksik m
syl
qeyd edir. Qruplar tap
z
nda mzakir
ed
llimin yard
suallar
insan gey
r, a
uy
un d
kdir. M
llim: -B
si n
kdir?
ti insan kimi t
ri
ifad
ri t
ri
AMEA Nizami ad
[email protected]

ri
r pisdis
lar
nda varl
ri
nda
r, n plana
nsan h
u zamanlarda ba
b qad
alm
Yeni n
slin m
rd v
mbariz
eiriyy
mvcud hakim ideya v
gr
r,
ictimai mnasib
r sistemi v
siyasi qurulu
un neqativ c
ri il
yana
zamanda, xalq
n mti v
ti v
ti d
mzl
rdli h
ks edirdi. Xsus
vi v
klassik r
mzl
xalq
zlum qism
ri
ti c
lb edir. Bu m
nada grk
mli
airimiz Fikr
m zn
tipik nmay
t Qocan
niz (1962) adl
gz
l bir
eiri var.
lk bax
da o, d
si kimi p
rmaqlay
bil sahil qamaq ist
r.
m
llif r
mzi mumil
ri
Qoca F. Seilmi
rdiyy
ti. n sz. Bax: Fikr
t Qoca. Sn
n deyil bu ocaq.
, Elm v
ɪɭɛɟжи
ɪɭɛɟжи
анализиɪɭɟɬɫя
.
оɫоɛɟнноɫɬи
ɫɜоɟоɛɪазию
ɫозɜɭчноɫɬью
шɟɫɬиɞɟɫяɬ
маɫɬɟɪа
ɯоɬɜоɪɟний
моɪɟ
иɫɫлɟɞɭɟɬɫя
ri
AYEV
rbaycan M
lliml
nstitutu Sumqay
t filial
ri
ifad
ed
li bir m
srin mt
qqi ideyalar
sind
durmaq, h
miyy
bu zirv
bacarmaq, eyni zamanda h
yat m
ri yks
tkarl
qla, parlaq b
dii formalarla ifad
ed
bilm
Masirlik dram
obrazl
il
ifad
olunaraq,
ri
n, zaman
n obyektiv inki
af m
ntiqinin d
rkind
kkl tapan
sl yarad
k ideya mvqeyi.(5.8) T
nqidinin fikrinc
, masirlik h
ma,
srin, zaman
n mr
af meyll
rini z
xarmaq, a
karlamaq dem
kdir, Byk b
masirliy
milli icti-
maiger
kliyin mahiyy
milli b
dii t
ri
n ictimai-siyasi fikir tarixin
r sald
qda m
lum olur ki, XX
n obyektiv inikas
na a
nikas zaman
mr
b olan h
yat
n, ictimai-siyasi
raitin sosializm ideyalar
prizmas
qeyri-real m
yaratm
ks olunan
n mahiyy
ri
mahiyy
insanlar
ri
unu, zaman
ri
rdir. Tarixi dramlarda is
yks
olan masirlik h
min s
t meyar
n real h
rin
mnasib
qar
si
obraz, xarakterl
si il
ifad
olunur. Dramaturqun h
ri
qavran
lmas
n
olaraq dol
lumat verm
lidir, buna
dii uydurma yks
tkarl
istedad t
b edir. Tarixi hadis
il
dii uydurman
nasibliyi, ah
rind
ndir. Dramaturqun t
ri
masirliy
xidm
k, sosializm siyasi sisteminin ideoloji v
hquqi sferas
, inqilabi prosesl
rin strukturunda n
ictimai qat
rma
informasiya m
estetik fikrin, n
ri bax
n da inki
ri
smail Agayev
ri
VA ANORGUL JUMANIYOZOVNA
Ozbekiston, Urganch Davlat Universiteti
anorgul70 @ mail.ru
iy urugchilik tuzumi davrida qadimgi
damlar t
nidan motabar-
lashtirilgan hayv
n, osimlik, muayyan narsa yoki h
disa t
m his
m sozi Shim
liy Am
rika hindularining
qabilasi tilidan
gan man
ni bildiradi.
ld mashhur tari
chi Rashididdin malum
tlariga as
larda, hatt
, isl
m davrida ham t
mizm saqlanganligi va ular har bir qushni
zlashi, urug az
si d
blaganligi, ularga t
gmagani va goshtini y
magani
Ayrim qabila va urug n
mlari ana shu t
mlardan yuzaga k
m sifatida etir
ri
urug n
miga ham t
s bolgan, turkiy tillarda
n, l
s) man
ri
mogulcha
eree(n)- qarga sozidan
iridagi
-t affiksi jamlik man
sini b
nogay
ri
blaydi, bu qabila turkmanlarda g
ngrat d
b yuritiladi. S.Abramz
n bu n
mning
bolishi shu qavmga mansub suv
riylarning qongir
tga minib jang mayd
niga chiqishlari bilan b
gliq bolsa k
b faraz qiladi.(23) Chunki otmishda
har bir qabilaga mansub jangchilarning ma
sus harbiy lib
si bolmaganligi sababli,
ularni b
shqa jam
a askarlaridan farqlash uchun bir
il rangli
tga mindirib jangga
kiritish rasm bolgan. Turkiy
alqlar shajarasidagi alaa
(qaraat) kabi uruglarning n
mi ham
tning shu turlariga b
gliq h
lda qoyilgan.
mi-jah
ng tarqalgan ilk diniy etiq
biri his
blanadi. Ozb
k uruglaridan biri Farg
na v
mi
gliq tort aygir, saman
ra baytal, qul
n kabi qat
r uruglar mavjud
bolgan. (24) Qadimda kopgina
alqlarda ins
nni tirikligida minib yurgan
ti bilan
birga komish
dati bolgan, bunga sabab,
tga minib jannatga k
tishlariga ish
miga etiq
d izlari ozb
klarning mar
simlarida ham saqlanib
ksalarimizning takidlashlaricha,
datda,
nga ins-jinslar
kirmaydi. H
zirda ham kopgina
nlarda bal
lardan saqlash niyatida
t taqasi q
hi bolishimiz mumkin. Muchal
yillaridan
t yili qadimdan qutli, barakali k
ladi d
nishgan. Turkiy uruglar
rasida kaltat
mi ham
mi bilan b
gliqdir. Ozb
(Qashqadaryo) da Kaltat
q mavjud, j
mi etn
nim as
sida yuza-
y sozi kichik jussali, kalta boyinli
tni anglatgan va u t
vning takidlashicha, qadim zam
nlarda Orta
siyoda hokiz va
n hukmr
mlar bolgan. (27)
k uruglaridan biri d
Turkmanlarning arsari qabilasida y
ilan urugi, (29) naymanlarning jil
nni urugi
ntamgali (il
n tamgali) kabi tarm
qlari bolgan. (30) Bu urug
shqirdlarda
lan, ilan, id
lan tarzida uchraydi. (31) Qashqadaryodagi Ilamji
(32) qishl
gi ham shu urug as
sida yuzaga k
lgan va ilamji/il
nli tarzida
ri
Shunday qilib, muayyan urug va qabila uchun afs
m-ajd
blangan j
rlar n
mini vaqt otishi bilan ana shu qabilalar ozlariga n
sifatida qabul qilganlar va ular h
ri
masi. T.2009.133-b
mistik tasavvurlar bilan b
ri
[email protected]
RBAYCAN V
RQL
Aar szl
inanc, inam v
r aliml
toxunan m
llif gst
saslanan m
ti vard
r. Xalq
n tarixi is
onun h
rzind
inam v
zi aliml
t haqq
nda az biliy
malik olmas
r aliml
d
r ki, inanclar fikirl
inamlar al
minin bir
trlr.
nanclar, bir hadis
verm
sini g
dig
yaranmas
na yol aan i
kimi d
rbaycan xalq
dim inam v
ndan szlb g
lmi
dir. Q
qalmam
, milli h
evr
hat
bilmi
t yetirs
k, gr
Kitabi D
Qorqudda v
uz trkl
ski inanclar sistemi yaranm
ri
ndan
qda alq
formala
araq milli yadda
kk edilmi
nam v
zamanda xalq
n:
A bird that comes in your window brings
bad luck. A bird in the house is a
Evin z
rind
uan qar
ldasa, yeni x
inan
rin xeyirli olmas
n d
xeyirli x
r dey
krar edir v
deyirl
ri,
Bad luck will follow the spilling of salt
unless a pinch is thrown over the left
shoulder into the face of
the devil waiting there.
y

by itself, someone in the house will
(4)
na hesab olunur, evd
rin ba
na bir i
ks olunanlardan da biri insan
n ruhudu, buna gr
gzgnn s
mas
insan
n ruhuna pis t
dim zamanlarda ay i
nda s
qmaqla u
qa bir m
gst
find
inasanlar z
, hovuzda grrdl
r.
nan t
svird
sa bu f
idi.
misirlil
nmayan metal gzgl
ri magiya gcn
ma-
lik oldu
ndirilirdi. Romal
saxs
gzgn
mzi hesab edirdil
r. Bu u
un 7 il
si is
ndan qaynaqlan
r. Bel
ki, guya insan b
ni h
r yeddi ild
z
l
(4)
deyirl
rini ox ist
yir.
To drop a knife means a man will visit.

ki

g
l
Warm hands cold heart, cold hands warm heart.
yi isti olar.
n grndy kimi, yuxar
misallar h
r iki dild
eyni
semantikaya malikdirl
r. Mxt
lif m
, tarixi kemi
malik xalqlar
eyniyy
t, ox
d

r nmun
If a black cat crosses your path you will have bad luck.
nar. (8)
ik kes
ri
t olunur ki, q
dim Misird
Allah Bast qara qad
ik idi. Ba
miyy
tanlar qara pi
ik cildind
gizl
onlar
qara pi
ri ldrr v
inan
lar ki, qara pi
ik cildind
eytanlar
kimins
yolundan ke
Allahla insan aras
nda el
bir mane
yarad
rlar ki,
girm
k mmkn olmas
see you. If its the right nostril, the
visitor will be a female, left nostril male.
(4)

qonaq
r, sol t
fdirs
i.

If your left palm itches, it means yo
u will soon receive money; if your right
palm itches, it means that you
will lose or have to pay money.
Sol ovuc

n

l
c

n

c
k.

If your left hand itches, you're going to be rich. If your right hand itches,
you're going to be poor.
rsa varl
rsa
b.

yin
tching palm"
idiomu mvcuddur ki, pula h
ris adamlara bel
r.(8)
To drop a fork means a woman will visit.
qad

g
l
qa


g
l
ifahi xalq
olan inanclar, h
bir ox yaz
lar
rind
istifad
olunmu
n, Mark Tvenin Tom Soyyerin Mac
ralar
s
"Well, I didn't neither, but all at onc
e it popped onto me that it was Friday."
"Blame it, a body can't be too careful, Hu
ck. We might 'a' got into an awful
Friday ain't."
"Any fool knows that. I don't reckon
YOU was the first that found it out,
"Well, I never said I was, did I? And Friday ain't all, neither. I had a rotten
bad dream last night--dreampt
nim a
ma g
nim d
Ay s
ni z
hrimara qalasan! Cm
gn biz bu i
ba
lasayd
imiz bitmi
.
dan
rsan, evimiz y
o gnl
ri
Bunu axmaq da bilir. Yoxsa el
bilirs
n demir
m ki, k
m. Cm
gn olma
bir yana, bu gec
yuxuma oxlu siovul girib.(10, 159-160)
Nmun
gnn u
ursuz gn olmas
na inan
rlar. B
gst
hz Cm
gn arm
xa
xristianlar ms
lmanlardan f
rqli olaraq bu gn xo
rlar v
ayd
ksini tap
r.(7)
davam edir. Savadl
nin olmas
na baxmayaraq bu
q formala
rlamaqla insanlar
olmayan n
inand
rma
rlar. H
tta bu
elmi i
r yaz
r, elmi d
r. Ancaq al
maq laz
nc
ntiqsiz inamlardan
ks halda h
s z h
laz
r

d
. I hiss
Jamala Mammadova. Superstitions in A
zerbaijan as a sign of the Nation's
Historical Remnants. Khazar-Review. Aprel-2013 (317)
manova Sevda. Az
rbaycan xalq inanclar
kiik inanclar.Avtoreferat. Bak

rbaycan Folkloru antologiyas
rasim, ad
.pdf
http://englishcenter.ma
xforum.org/2010/09/19/american-superstitions/
of Tom Sawyer. pp: 160
Mark Tven. Seilmi
ri. Tom Soyyerin mac
rq-Q
M. Khuraman
The difference and similarity of Azerba
reflection in the language
Summary
The article deals with differences and
similarities of specific examples
the language. According to the transla
tion, the semantics of some examples
titions in everyday life is nonsense, it is
ri
ɏɭɪаман
мɟжɞɭ
азɟɪɛайɞжанɫкими
ɫɭɟɜɟɪиями


пɪимɟɪаɯ
ɫɯоɞɫɬɜо
ɫɭɟɜɟɪий
анализиɪɭɟɬɫя
ɫɟманɬика
ɞɪɭɝиɯ
ɫɭɟɜɟɪий
ɫɭɪɞно
лɭчшɟ

elml
ri
ricat
Щïõыİôñï
щýûýüğûúĎрóĎü
..............3
lirza
liyev.
biyyatda onomastik vahidl
ri ..................................................................................................8
lif sistemli dill
eyni inamlar
ifad
r .............................................................................................15
Elmi-texniki t
rcm
zi probleml
ri .......................21
ngilis dilind
si ...................................26
МяÍÀÍÛÍ
ÄяÃÈÃËяшÄÈÐÈÌяÑÈÍÄя
....
Ȼɭняɬоɜа
Нɟолоɝизми
.................37
si kimi
ingilis dill
sas
................................42
Ielts reading and writing .......................................................47
elmi t
man
siri ............52
liminin t
drisi metodikas
..............................
rbaycan dililiyind
termin yarad
................62
feill
r ..................67
Sabit sz birl
rinin semantikas
nda emosional
amill
dqiqi ............................................................................73
nmalar
ngilis dilind
sz birl
rinin frazeologizml
ri .................................................................................................93
na Zlfqarova,
Writing: where we seem to be .....................................98
il
formala
cml
rin yeri m
si ..................................................................................103
ȼɟɪɞиɟɜа
Оɛɭчɟни
ɜɭзаɯ
...............................109
budaq cml
qar
.....................................................114
Abdulla Orazboy
Ogahiy tarixiy asarlari l
Firdavsiy va Nizomiy tasiri ...........................................................................120
маɬнɞа
ɮиɝɭɪалаɪнинɝ
ɜоɫиɬа
............................125
rial man
gizmning tarkibiy
qismi sifatida ...................................................................................................132
preskriptiv qrammatika haqq
nda....................138
role in education .........143
ri
ngilis dilinin leksik sisteminin z
nma szl
nda .................................................149
Zoonim t
rkibli frazeoloji birl
rin
leksik-semantik v
qrammatik xsusiyy
dair ......................................156
ɭзɛɟкɫком
ɯɭɞожɟɫɬɜɟнно
ɫɬɟɬичɟɫкая
..........163
................168
r) ............174
rcm
(Nizaminin Leyi v
......................................................183
.............................................................................................193
ziz
ri v
laq
si ........198
ixk
Alman dilind
daxil olma s
ri .....................................................205

..................................................................................210
Sabir Mustafan
Mutahhar hillinin
Tahrirul-ahkami
ala Mezhebil-imamiyye eseri kapsaminda caferi fikhinda nikah hukuku ...286
air
Billurinin v
r motivli mhacir
.................................................292
ri
nova
ri .................299
nas alim ...............................................................306
Fridrix Nits
enin
si ..............................................................................312
ana dili ................................318
ziza
fzad
Nizami G
siri .........................................................326
lizad
ɫяняɬинин
ɫиɪляɪ
...........................333
мɭнажаɬ
мɭɯаммаɫ
....342
rlik motivinin xalq qaynaqlar
rbaycan
ksi....................................................347
..........................................................353
simi poeziyas
ri
ÍяшÐÈÉÉÀÒÛÍÛÍ
НÀÄÈÐ

27.06.2013.

28.07.2013.
ИÀА
СÈÔÀÐÈш
200.
ТÈÐÀÆ
ÍяшÐÈÉÉÀÒ
АÎËÈÃÐÀÔÈÉÀ
ÌÖяÑÑÈÑяÑÈÍÄя
ÎËДÍÌДшÄДÐ
E-mail: nurlan
[email protected]
: 497-16-32; 050-311-41-89
ЦÍÂÀÍ
ИИяÐÈшяÙяÐ
ÄюÍОяÑÈ

Приложенные файлы

  • pdf 7031540
    Размер файла: 3 MB Загрузок: 0

Добавить комментарий