Изложениязе текстал ва сочинениязе темаби т1аса рищулеб мехалъ, гьел тарбия кьеялъул ва г1елмияб рахъалъан дандекколел рук1ине ккола. Миллиял школазда рахьдал мац1 малъиялъул аслияб мурад буго бац1ц1адаб литературияб мац1алда жидерго пикру эркенго загьир


Аннотация к рабочим программам по родному языку и литературе для обучающихся
1 - 9 классов в гимназии-интерната «Культура мира»
Язык – по своей специфике и социальной значимости – явление уникальное:
является средством общения и формой передачи информации, средством
хранения и усвоения знаний, частью духовной культуры аварского народа,
средством приобщения к богатствам аварской культуры и литературы.
Владение родным языком, умение общаться, добиваться успеха в процессе
коммуникации являются теми характеристиками личности, которые во многом
определяют достижения человека практически во всех областях жизни,
способствуют его социальной адаптации к изменяющимся условиям современного
мира.
В системе школьного образования учебный предмет «Родной язык» занимает
особое место: является не только объектом изучения, но и средством обучения.
Как средство познания действительности родной язык обеспечивает развитие
интеллектуальных и творческих способностей ребенка, развивает его абстрактное
мышление, память и воображение, формирует навыки самостоятельной учебной
деятельности, самообразования и самореализации личности. Будучи формой
хранения и усвоения различных знаний, родной язык неразрывно связан со всеми
школьными предметами и влияет на качество усвоения всех других школьных
предметов, а в перспективе способствует овладению будущей профессией.
Содержание обучения русскому языку отобрано и структурировано на основе
компетентностного подхода. В соответствии с этим в1– IX классах формируются и
развиваются коммуникативная, языковая, лингвистическая (языковедческая) и
культуроведческая компетенции.
Коммуникативная компетенция– овладение всеми видами речевой
деятельности и основами культуры устной и письменной речи, базовыми умениями
и навыками использования языка в жизненно важных для данного возраста
сферах и ситуациях общения.
Языковая и лингвистическая (языковедческая) компетенции– освоение
необходимых знаний о языке как знаковой системе и общественном явлении, его
устройстве, развитии и функционировании; овладение основными нормами
аварского литературного языка; обогащение словарного запаса и грамматического
строя речи учащихся; формирование способности к анализу и оценке языковых
явлений и фактов, необходимых знаний о лингвистике как науке; умение
пользоваться различными лингвистическими словарями.
Культуроведческая компетенция– осознание языка как формы выражения
национальной культуры, взаимосвязи языка и истории народа, национально-
культурной специфики аварского языка, владение нормами аварского речевого
этикета, культурой общения.
Курс родного языка для основной школы направлен на совершенствование
речевой деятельности учащихся на основе овладения знаниями об устройстве
родного языка и особенностях его употребления в разных условиях общения, набазе усвоения основных норм аварского литературного языка, речевого этикета.
Учитывая то, что сегодня обучение аварскому языку происходит в сложныхусловиях, когда снижается общая культура населения, расшатываются нормы
литературного языка, в программе усилен аспект культуры речи. Содержание
обучения ориентировано на развитие личности ученика, воспитание культурного человека, владеющего нормами литературного языка, способного свободно
выражать свои мысли и чувства в устной и письменной форме, соблюдать
этические нормы общения. Примерная программа для основной школы
предусматривает формирование таких жизненно важных умений, как различныевиды чтения, информационная переработка текстов, поиск информации вразличных источниках, а также способность передавать ее в соответствии сусловиями общения. Основная школа обеспечивает общекультурный уровень
человека, позволяющий продолжить обучение в различных образовательных
учреждениях: в средней полной школе, в средних специальных учебных заведениях
Основные цели обучения родному языку:
1. воспитание гражданственности и патриотизма, воспитание интереса и
любви к родному языку;
2.совершенствование речемыслительной деятельности, коммуникативныхумений и навыков, обеспечивающих свободное владение аварским литературным
языком в разных сферах и ситуациях; обогащение словарного запаса;
3. формирование умений опознавать, анализировать, классифицировать
языковые факты, оценивать их с точки зрения нормативного соответствия
ситуации в сфере общения.
Данные цели обуславливают решение следующих задач:4. развитие всех видов речевой деятельности: чтение, аудирование,
говорение, письмо;
5. формирование общеучебных умений и навыков: коммуникативных,
интеллектуальных, информационных, организационных;
6. формирование прочных орфографических и пунктуационных умений и
навыков, овладение нормами аварского литературного языка и обогащение
словарного запаса и грамматического строя речи учащихся.
Основные задачи курса родного языка закрепить и углубить знания, развить
умения учащихся по фонетике и графике, лексике и фразеологии, грамматике и
правописанию;
совершенствовать орфографическую и пунктуационную грамотность
учащихся;
закрепить и расширить знания учащихся о тексте, совершенствуя в то же
время навыки конструирования текстов;
дать общие сведения о языке;
обеспечить дальнейшее овладение функциональными стилями речи содновременным расширением знаний учащихся о стилях, их признаках, правилах
их использования;
обеспечить практическое использование лингвистических знаний и умений науроках литературы, полноценное восприятие учащимися содержания
литературного произведения через его художественно-языковую форму;
Рабочая программа по родному языку для 3-4 класса создана на основе
федерального компонента государственного стандарта основного общего
образования, примерной программы основного общего образования по родномуязыку к учебнику 3-4 классов С.Х.Вакилова, Г.И.Мадиева, Махачкала: ООО «Издательство НИИ педагогики».2005г.
Рабочая программа по родному языку для 5 класса создана на основе
федерального компонента государственного стандарта основного общего
образования, примерной программы основного общего образования по родномуязыку и программы по родному языку к учебнику 5-11 классов С.Х.Вакилов, А.Г.
Гамзатов. «Родной язык 5 класс» Махачкала: ООО «Издательство НИИ педагогики»
2012г. Авторы: С.М.Мухтаров, А.Г.Гамзатов, Ч.М.Меджидова.
Курс родного языка в 6 классе общеобразовательной школы рассчитан на 68
учебных часов (2 часов в неделю).Настоящая рабочая программа составлена на
основе примерной программы основного общего образования по родному языку,
авторской программы С.Х.Вакилова, А.Г.Гамзатова, Махачкала: ООО«Издательство НИИ педагогики» 2009г. В работе используется учебник родногоязыка для 6-7 класса (автор А.Г.Гамзатов), Махачкала: ООО «Издательство НИИ
педагогики»2008 год.
Рабочая программа по родному языку для 8 класса. Махачкала: ООО
«Издательство НИИ педагогики», 2009г. Авторы Х.С.Вакилов, А.Г.Гамзатов.
Рабочая программа в соответствии с программой основного общего образования
по родному языку рассчитана на 68 часов (из расчёта 2 урока в неделю). Из них
18 часа на развитие речи.
Рабочая программа по родному языку для 9 класса создана на основе
федерального компонента государственного стандарта основного общего
образования, примерной программы основного общего образования по родномуязыку к учебнику 8-9 классов М.М.Муртазалиева, Махачкала: ООО «Издательство
НИИ педагогики».
Курс родного языка в 10 классе общеобразовательной школы рассчитан на 34
учебных часов (1 час в неделю).Настоящая рабочая программа составлена на
основе примерной программы основного общего образования по родному языку,
авторской программы С.Х.Вакилова, А.Г.Гамзатова, Махачкала: ООО
«Издательство НИИ педагогики» 2009г. В работе используется учебник родногоязыка для 6-7 класса (автор А.Г.Гамзатов), Махачкала: ООО «Издательство НИИ
педагогики»2008 год.
Рабочая программа для 11 класса составлена на основе государственногостандарта общего образования, примерной программы среднего полного общего
образования по родному языку; для 11 класса, - на основе «Программы породному языку для 10-11 классов общеобразовательных учреждений»
Х.С.Вакилова, А.Г.Гамзатова, Махачкала: ООО «Издательство НИИ педагогики»
2009г., используется учебник «Авар мац1 8-9 кл.» М.М.Муртазали
Аннотация к рабочей программе по родному
языку для обучающихся 3 классов.
Жакъасеб школалда т1адаб борч ккола г1ун бач1унеб г1елалъе гъваридаб ва щулияб г1елмияб лъай кьей, гьеб жидер практикаялъулъ х1алт1изабизе ругьун гьари, дунялалдехун материалистияб бербалагьи лъугьинаби.
Гьеб масъала г1умруялде бахъинабиялъулъ к1удияб бак1 ккола рахьдал мац1алъ.
Миллиял школазда рахьдал мац1 малъиялъул аслияб мурад буго бац1ц1адаб литературияб мац1алда жидерго пикру эркенго загьир гьабизе ц1алдохъаби ругьун гьари (бицунги, хъванги),
Мац1 берцин гьабулеб алаталдаса пайда боси, миллияб художествияб ва г1елмияб литература ц1али ва бич1ч1и.
Авар литературияб мац1алъул кьуч1 ккола болмац1, амма литературияб мац1 бечелъизе к1вар бугеб маг1данлъун ккола киналго диалектал ва наречиял. Цогидал мац1азго г1адин авар мац1алъги г1аммаб куцалда т1олго маг1арулазул рух1ияб бечелъи жанибе бачуна.
Школалда авар мац1 малъиялда цереч1арал масъалаби
Авар мац1 школалда лъазабиялда цереч1арал масъалабилъун ккола: ц1алдохъабазул к1алзул ва хъвавул калам цебет1езаби, пасих1го ц1али камиллъизаби ва каламалъул культура борхизаби.
Школалда авар мац1 малъиялъул мурад буго: ц1алдохъабазе фонетикаялъул, лексикаялъул, раг1и лъугьиналъул ва хисиялъул, грамматикаялъул, стилистикаялъул х1акъалъулъ лъай щвей, жамг1ияб г1умруялда жаниб гьелъул к1варалъул х1акъалъулъ баянал кьей, бит1унхъваялъул ва лъалхъул ишараби камиллъизари, лъималазул раг1ул нахърател бечелъизаби.
1-9 классазда авар мац1алъул курсалъул г1уц1и
Рахьдал мац1алъул программаялда рекъон, 1-9 классазда ц1алдохъабазда малъизе ккола фонетика, графика, лексика, раг1и лъугьин,грамматика (морфология, синтаксис). Гьединго ц1алдохъабазда лъазе ккола стилистикаялъул ва мац1алъул х1акъалъулъ г1аммал г1елмиял баянал. Ц1алдохъаби ругьунлъизе ккола бит1ун хъвазе, бит1ун ц1ализе, калам г1уц1изе ва лъалхъул ишараби лъезе.
Школалда авар мац1 малъиялъ ц1алдохъабазул логикияб пикру ва калам цебет1езабула.
Калам цебет1езабиялда хурхараб 3 нух буго:
1. Авар мац1алъул дарсазда лъималазул раг1ул нахърател бечед гьаби. Гьеб бечед гьабула бат1и-бат1иял словариял х1алт1абаздалъун, учебникалда ругел ругьунлъиялъул х1алт1абазул текстаздалъун, к1алзул ва хъвавул изложенияздалъун, сочиненияздалъун.
2. Авар литературияб мац1алъул раг1аби лъугьиналъул, гьел дандраялъул, предложениял г1уц1иялъул, бит1ун ц1алиялъул ва гь.ц. нормаби лъай.
3. Авар мац1алъул дарсазда бат1и-бат1ияб темаялъул ва жжанралъул материалазда т1асан ц1алдохъаби к1алъазе ругьун гьари.
Ц1алдохъанасда лъазе ккола тексталда т1ад х1алт1изе,гьелъул аслияб пикру батизе,къокъаб ва г1ат1идаб план г1уц1изе, гьелда рекъон материал тартибалдеги ккезабун, (бицунги хъванги) изложение т1обит1изе.
Изложениязе текстал ва сочинениязе темаби т1аса рищулеб мехалъ, гьел тарбия кьеялъул ва г1елмияб рахъалъан дандекколел рук1ине ккола.
Ц1алдохъабазул калам цебет1езабиялъе бихьизабураб лъабабго нухалъ гьезул каламалъулъ дандч1валел г1унгут1аби ва гъалат1ал т1аг1инаризе квербакъула.
Хъвавул х1алт1абазул к1одолъи борцуна раг1абаздалъун ва ч1езабун буго гьезие гьаб къадар.

Таблица тематического распределения часов род.зыка 3 класс.
Кол-во
часов Дата
1 Калам.Текст.Предложение.Раг1и. 1 2 Гьаркьал ва х1арпал. 1 3 Геминатал ва лабиалиял гьаркьал. 1 4 Хабариял ва суалиял ва т1алабиял предложениял. 1 5 Ах1ул предложениял. 1 6 Предл-лъул бет1ерал ва бет1ерал гурел членал. 1 7 Раг1абазул дандрай. 1 8 Раг1ул г1уци. 1 9 Маг1на г1агарал раг1аби. 1 10 Кьибил. 1 11 Раг1ул ахи рва аслу. 1 12 Суффикс. 1 13 Предметияб ц1ар. 1 14 Каламалъул бут1аби 1 15 Г1аммал ц1арал. 1 16 Хасал ц1арал. 1 17 Диктант 1 18 Предметияб ц1аралъул жинс. 1 19 Предметияб ц1ар формабазде хисизаби. 1 20 Предметияб ц1ар падежазде свери. 1 21 Прилагательное. 1 22 Прилагательноял формабазде хиси. 1 23 Такрар гьаби 1 24 Прилагательноял жинсазде хиси. 1 25 Рик1к1ен. 1 26 Глагол 1 27 Глаголал заманазде хиси 1 28 Араб заман. 1 29 Бач1унеб заман 1 30 Г1ахьалаб заман 1 31 Гьанже заман 1 32 Диктант 1 33 Хъвазе зах1матал раг1аби 1 34 Такрар гьаби 1 Всего:34 ч. Аннотация к рабочей программе по родному
языку для обучающихся 4 классов.
Жакъасеб школалда т1адаб борч ккола г1ун бач1унеб г1елалъе гъваридаб ва щулияб г1елмияб лъай кьей, гьеб жидер практикаялъулъ х1алт1изабизе ругьун гьари, дунялалдехун материалистияб бербалагьи лъугьинаби.
Гьеб масъала г1умруялде бахъинабиялъулъ к1удияб бак1 ккола рахьдал мац1алъ.
Миллиял школазда рахьдал мац1 малъиялъул аслияб мурад буго бац1ц1адаб литературияб мац1алда жидерго пикру эркенго загьир гьабизе ц1алдохъаби ругьун гьари (бицунги, хъванги),
Мац1 берцин гьабулеб алаталдаса пайда боси, миллияб художествияб ва г1елмияб литература ц1али ва бич1ч1и.
Авар литературияб мац1алъул кьуч1 ккола болмац1, амма литературияб мац1 бечелъизе к1вар бугеб маг1данлъун ккола киналго диалектал ва наречиял. Цогидал мац1азго г1адин авар мац1алъги г1аммаб куцалда т1олго маг1арулазул рух1ияб бечелъи жанибе бачуна.
Школалда авар мац1 малъиялда цереч1арал масъалаби
Авар мац1 школалда лъазабиялда цереч1арал масъалабилъун ккола: ц1алдохъабазул к1алзул ва хъвавул калам цебет1езаби, пасих1го ц1али камиллъизаби ва каламалъул культура борхизаби.
Школалда авар мац1 малъиялъул мурад буго: ц1алдохъабазе фонетикаялъул, лексикаялъул, раг1и лъугьиналъул ва хисиялъул, грамматикаялъул, стилистикаялъул х1акъалъулъ лъай щвей, жамг1ияб г1умруялда жаниб гьелъул к1варалъул х1акъалъулъ баянал кьей, бит1унхъваялъул ва лъалхъул ишараби камиллъизари, лъималазул раг1ул нахърател бечелъизаби.
1-9 классазда авар мац1алъул курсалъул г1уц1и
Рахьдал мац1алъул программаялда рекъон, 1-9 классазда ц1алдохъабазда малъизе ккола фонетика, графика, лексика, раг1и лъугьин,грамматика (морфология, синтаксис). Гьединго ц1алдохъабазда лъазе ккола стилистикаялъул ва мац1алъул х1акъалъулъ г1аммал г1елмиял баянал. Ц1алдохъаби ругьунлъизе ккола бит1ун хъвазе, бит1ун ц1ализе, калам г1уц1изе ва лъалхъул ишараби лъезе.
Школалда авар мац1 малъиялъ ц1алдохъабазул логикияб пикру ва калам цебет1езабула.
Калам цебет1езабиялда хурхараб 3 нух буго:
1. Авар мац1алъул дарсазда лъималазул раг1ул нахърател бечед гьаби. Гьеб бечед гьабула бат1и-бат1иял словариял х1алт1абаздалъун, учебникалда ругел ругьунлъиялъул х1алт1абазул текстаздалъун, к1алзул ва хъвавул изложенияздалъун, сочиненияздалъун.
2. Авар литературияб мац1алъул раг1аби лъугьиналъул, гьел дандраялъул, предложениял г1уц1иялъул, бит1ун ц1алиялъул ва гь.ц. нормаби лъай.
3. Авар мац1алъул дарсазда бат1и-бат1ияб темаялъул ва жжанралъул материалазда т1асан ц1алдохъаби к1алъазе ругьун гьари.
Ц1алдохъанасда лъазе ккола тексталда т1ад х1алт1изе,гьелъул аслияб пикру батизе,къокъаб ва г1ат1идаб план г1уц1изе, гьелда рекъон материал тартибалдеги ккезабун, (бицунги хъванги) изложение т1обит1изе.
Изложениязе текстал ва сочинениязе темаби т1аса рищулеб мехалъ, гьел тарбия кьеялъул ва г1елмияб рахъалъан дандекколел рук1ине ккола.
Ц1алдохъабазул калам цебет1езабиялъе бихьизабураб лъабабго нухалъ гьезул каламалъулъ дандч1валел г1унгут1аби ва гъалат1ал т1аг1инаризе квербакъула.
Хъвавул х1алт1абазул к1одолъи борцуна раг1абаздалъун ва ч1езабун буго гьезие гьаб къадар.

Таблица тематического распределения часов
род. языка 4 класс. Кол-во
часов Дата
1 Предметияб ц1ар 1 2 Предметиял ц1аралъул г1адатиял падежал 1 3 Аслияб падеж 1 4 Актив падеж 1 5 Хаслъул падеж 1 6 Къовул падеж 1 7 Бак1алъул падежал 1 8 Лъида?Лъиде? Лъидасан? 1 9 Лъихъ? Лихъе?Лъихъан? 1 10 Лъилъ?Лъилъе?Лъилъан? 1 11 Лъикьа? Сундукьа? 1 12 Киб?Кибе? Кисан? 1 13 Предметияб ц1ар такрар гьаби 1 14 Прилагательное 1 15 Ц1арубак1 1 16 Т1оцебесеб гьумералъул ц1арубак1ал 1 17 К1иабилеб гьумералъул ц1арубак1ал 1 18 Лъабабилеб гьумералъул ц1арубак1ал 1 19 Ц1арубак1азул бит1унхъвай 1 20 Глагол 1 21 Глаголияб ц1ар 1 22 Араб заман 1 23 Г1ахьалаб заман 1 24 Журарал глаголал 1 25 Гьанже заман 1 26 Бач1унеб заман 1 27 Жинсиял ва жинсиял гурел глаголал 1 28 Глаголазде ахиралда ине-изе 1 29 Глагол такрар гьаби 1 30 Хабариял,суалиял ва ах1ул предложениял рак1алде щвезаризе 1 31 Пред-ялда жаниб маг1наялъул рахъалъ рухьарал раг1аби 1 32 Тайпа цоял членал цолъизе гьарулел куц 1 33 Тайпа цоял членалгун лъалхъул ишараби 1 34 Тайпа цоял членазда цадахъ я,ялъуни,амма союзал. 1 Всего: 34ч. Аннотация к рабочей программе по родному
языку для обучающихся 6 классов.
Жакъасеб школалда т1адаб борч ккола г1ун бач1унеб г1елалъе гъваридаб ва щулияб г1елмияб лъай кьей, гьеб жидер практикаялъулъ х1алт1изабизе ругьун гьари, дунялалдехун материалистияб бербалагьи лъугьинаби.
Гьеб масъала г1умруялде бахъинабиялъулъ к1удияб бак1 ккола рахьдал мац1алъ.
Миллиял школазда рахьдал мац1 малъиялъул аслияб мурад буго бац1ц1адаб литературияб мац1алда жидерго пикру эркенго загьир гьабизе ц1алдохъаби ругьун гьари (бицунги, хъванги),
Мац1 берцин гьабулеб алаталдаса пайда боси, миллияб художествияб ва г1елмияб литература ц1али ва бич1ч1и.
Авар литературияб мац1алъул кьуч1 ккола болмац1, амма литературияб мац1 бечелъизе к1вар бугеб маг1данлъун ккола киналго диалектал ва наречиял. Цогидал мац1азго г1адин авар мац1алъги г1аммаб куцалда т1олго маг1арулазул рух1ияб бечелъи жанибе бачуна.
Школалда авар мац1 малъиялда цереч1арал масъалаби
Авар мац1 школалда лъазабиялда цереч1арал масъалабилъун ккола: ц1алдохъабазул к1алзул ва хъвавул калам цебет1езаби, пасих1го ц1али камиллъизаби ва каламалъул культура борхизаби.
Школалда авар мац1 малъиялъул мурад буго: ц1алдохъабазе фонетикаялъул, лексикаялъул, раг1и лъугьиналъул ва хисиялъул, грамматикаялъул, стилистикаялъул х1акъалъулъ лъай щвей, жамг1ияб г1умруялда жаниб гьелъул к1варалъул х1акъалъулъ баянал кьей, бит1унхъваялъул ва лъалхъул ишараби камиллъизари, лъималазул раг1ул нахърател бечелъизаби.
1-9 классазда авар мац1алъул курсалъул г1уц1и
Рахьдал мац1алъул программаялда рекъон, 1-9 классазда ц1алдохъабазда малъизе ккола фонетика, графика, лексика, раг1и лъугьин,грамматика (морфология, синтаксис). Гьединго ц1алдохъабазда лъазе ккола стилистикаялъул ва мац1алъул х1акъалъулъ г1аммал г1елмиял баянал. Ц1алдохъаби ругьунлъизе ккола бит1ун хъвазе, бит1ун ц1ализе, калам г1уц1изе ва лъалхъул ишараби лъезе.
Школалда авар мац1 малъиялъ ц1алдохъабазул логикияб пикру ва калам цебет1езабула.
Калам цебет1езабиялда хурхараб 3 нух буго:
1. Авар мац1алъул дарсазда лъималазул раг1ул нахърател бечед гьаби. Гьеб бечед гьабула бат1и-бат1иял словариял х1алт1абаздалъун, учебникалда ругел ругьунлъиялъул х1алт1абазул текстаздалъун, к1алзул ва хъвавул изложенияздалъун, сочиненияздалъун.
2. Авар литературияб мац1алъул раг1аби лъугьиналъул, гьел дандраялъул, предложениял г1уц1иялъул, бит1ун ц1алиялъул ва гь.ц. нормаби лъай.
3. Авар мац1алъул дарсазда бат1и-бат1ияб темаялъул ва жжанралъул материалазда т1асан ц1алдохъаби к1алъазе ругьун гьари.
Ц1алдохъанасда лъазе ккола тексталда т1ад х1алт1изе,гьелъул аслияб пикру батизе,къокъаб ва г1ат1идаб план г1уц1изе, гьелда рекъон материал тартибалдеги ккезабун, (бицунги хъванги) изложение т1обит1изе.
Изложениязе текстал ва сочинениязе темаби т1аса рищулеб мехалъ, гьел тарбия кьеялъул ва г1елмияб рахъалъан дандекколел рук1ине ккола.
Ц1алдохъабазул калам цебет1езабиялъе бихьизабураб лъабабго нухалъ гьезул каламалъулъ дандч1валел г1унгут1аби ва гъалат1ал т1аг1инаризе квербакъула.
Хъвавул х1алт1абазул к1одолъи борцуна раг1абаздалъун ва ч1езабун буго гьезие гьаб къадар.
Таблица тематического распределения часов родного языка.
6 класс Кол-во
часов Дата
1 Такрар гьаби 1 2 Синтаксис такрар гьаби 1 3 Лексика такрар гьаби 1 4 Морфология такрар гьаби 1 5 Лексика ва фразеология 1 6 Киназго х1алт1изарулел раг1аби. 1 7 Фразеалогия. 1 8 Диалектиял ва пишачиялъул раг1аби. 1 9 Цогидал цараздасан рач1арал раг1аби 1 10 Циял ва басралъарал раг1аби 1 11 Фразиология 1 12 5 классалда малъараб материал тарар габи 1 13 Морфологияб къаг1идалъ раг1и лъугьин 1 14 Журарал ва къокъ гьарурал раг1аби 1 15 Морфология ва бит1ун хъвай 1 16 Диктант 1 17 Раг1и лъугьин 1 18 Морфологияб къаг1идалъ раг1и лъугьин 1 19 Предметияб ц1ар 1 20 Предметияб ц1ар 1 21 Предметияб ц1ар 1классалда такрар гьаби 1 22 Бак1алъул падежал 1 23 Предметиб ц1аралъул форма 1 24 Контролияб диктант 1 25 Предметиб ц1аралъул суффиксал 1 26 Предметияб формаялда предметияб ц1ар падежазде свери 1 27 Предметиял ц1аралъул суффиксал 1 28 Журарал предметиял ц1арал ва гьезул бит1унхъвай. 1 29 Предметиб ц1аралъул разбор 1 30 Прилагательное 1 31 Прилагательное 1 32 Качествиял прилагательноял. 1 33 Гьоркьоблъиялъул прилагательноял 1 34 Прилагательноял лъугьунел куц. 1 35 Предметияб ц1арул бак1алда прилагательноял падеж-е свери 1 36 Г1урус мац1алдаса рач1арал прилог-язул бит1унхъвай 1 37 Прилагательноялъул разборалъул тартиб 1 38 Контролияб диктант 1 39 Рик1к1ен 1 40 Рик1к1еналъул г1уци. 1 41 Рик1к1еналъул разрядал 1 42 Иргадул рик1к1ен 1 43 Рик1к1еналъул бит1ун хъвай 1 44 Рик1к1енал падежазде сверизе гьари 1 45 Рик1к1еналъул морфологияб разбор 1 46 Ц1арубак1 1 47 Ц1арубак1алъул маг1на 1 48 Ц1арубак1алъул маг1на 1 49 Ц1арубак1азул разрдял 1 50 Ц1арубак1ал падежазде свери 1 51 Ц1арубак1азул бит1унхъвай 1 52 Контролияб диктант 1 53 Причастие 1 54 Причастиялъул грамматикиял г1аламатал 1 55 Предложениялда жаниб причастия 1 56 Причастияб сверел. 1 57 Причастиялъул заманаби 1 58 Причастия падежалде свери 1 59 Причастиялъул разбор 1 60 Контролияб диктант 1 61 Деепричастия 1 62 Деепричастиял грамматикиял г1аламатал 1 63 Деепричастиял грамматикиял г1аламатал 1 64 Предложениялда жаниб деепричастилъул роль. 1 65 Деепричастиял грамматикиял г1аламатал 1 66 Деепричастиб сверил 1 67 Контролияб диктант 1 68 Такрар гьаби. 1 Всего:68ч. Аннотация к рабочей программе по родному
языку для обучающихся 6 классов.
Жакъасеб школалда т1адаб борч ккола г1ун бач1унеб г1елалъе гъваридаб ва щулияб г1елмияб лъай кьей, гьеб жидер практикаялъулъ х1алт1изабизе ругьун гьари, дунялалдехун материалистияб бербалагьи лъугьинаби.
Гьеб масъала г1умруялде бахъинабиялъулъ к1удияб бак1 ккола рахьдал мац1алъ.
Миллиял школазда рахьдал мац1 малъиялъул аслияб мурад буго бац1ц1адаб литературияб мац1алда жидерго пикру эркенго загьир гьабизе ц1алдохъаби ругьун гьари (бицунги, хъванги),
Мац1 берцин гьабулеб алаталдаса пайда боси, миллияб художествияб ва г1елмияб литература ц1али ва бич1ч1и.
Авар литературияб мац1алъул кьуч1 ккола болмац1, амма литературияб мац1 бечелъизе к1вар бугеб маг1данлъун ккола киналго диалектал ва наречиял. Цогидал мац1азго г1адин авар мац1алъги г1аммаб куцалда т1олго маг1арулазул рух1ияб бечелъи жанибе бачуна.
Школалда авар мац1 малъиялда цереч1арал масъалаби
Авар мац1 школалда лъазабиялда цереч1арал масъалабилъун ккола: ц1алдохъабазул к1алзул ва хъвавул калам цебет1езаби, пасих1го ц1али камиллъизаби ва каламалъул культура борхизаби.
Школалда авар мац1 малъиялъул мурад буго: ц1алдохъабазе фонетикаялъул, лексикаялъул, раг1и лъугьиналъул ва хисиялъул, грамматикаялъул, стилистикаялъул х1акъалъулъ лъай щвей, жамг1ияб г1умруялда жаниб гьелъул к1варалъул х1акъалъулъ баянал кьей, бит1унхъваялъул ва лъалхъул ишараби камиллъизари, лъималазул раг1ул нахърател бечелъизаби.
1-9 классазда авар мац1алъул курсалъул г1уц1и
Рахьдал мац1алъул программаялда рекъон, 1-9 классазда ц1алдохъабазда малъизе ккола фонетика, графика, лексика, раг1и лъугьин,грамматика (морфология, синтаксис). Гьединго ц1алдохъабазда лъазе ккола стилистикаялъул ва мац1алъул х1акъалъулъ г1аммал г1елмиял баянал. Ц1алдохъаби ругьунлъизе ккола бит1ун хъвазе, бит1ун ц1ализе, калам г1уц1изе ва лъалхъул ишараби лъезе.
Школалда авар мац1 малъиялъ ц1алдохъабазул логикияб пикру ва калам цебет1езабула.
Калам цебет1езабиялда хурхараб 3 нух буго:
1. Авар мац1алъул дарсазда лъималазул раг1ул нахърател бечед гьаби. Гьеб бечед гьабула бат1и-бат1иял словариял х1алт1абаздалъун, учебникалда ругел ругьунлъиялъул х1алт1абазул текстаздалъун, к1алзул ва хъвавул изложенияздалъун, сочиненияздалъун.
2. Авар литературияб мац1алъул раг1аби лъугьиналъул, гьел дандраялъул, предложениял г1уц1иялъул, бит1ун ц1алиялъул ва гь.ц. нормаби лъай.
3. Авар мац1алъул дарсазда бат1и-бат1ияб темаялъул ва жжанралъул материалазда т1асан ц1алдохъаби к1алъазе ругьун гьари.
Ц1алдохъанасда лъазе ккола тексталда т1ад х1алт1изе,гьелъул аслияб пикру батизе,къокъаб ва г1ат1идаб план г1уц1изе, гьелда рекъон материал тартибалдеги ккезабун, (бицунги хъванги) изложение т1обит1изе.
Изложениязе текстал ва сочинениязе темаби т1аса рищулеб мехалъ, гьел тарбия кьеялъул ва г1елмияб рахъалъан дандекколел рук1ине ккола.
Ц1алдохъабазул калам цебет1езабиялъе бихьизабураб лъабабго нухалъ гьезул каламалъулъ дандч1валел г1унгут1аби ва гъалат1ал т1аг1инаризе квербакъула.
Хъвавул х1алт1абазул к1одолъи борцуна раг1абаздалъун ва ч1езабун буго гьезие гьаб къадар.
Таблица тематического распределения часов род.языка 8 класса
Кол-во
часов Дата
1 Фонетика 1 2 Лексика и фразеология 1 3 Морфология 1 4 Раг1абазул дандр-улъги предложениязулъ раг1абазул рухьен. 1 5 Раг1абазул дандр-улъ ва предложениязулъ раг1абазул тар-иб 1 6 Логикияб ударение 1 7 Г1адатаб предложения 1 8 Т1ирит1арал ва т1ирит1ич1ел предложениял 1 9 Предложениялъул бет1ерал членал 1 10 Подлежащие 1 11 Сказуемое 1 12 Г1адатияб глаголияб сказуемое 1 13 Ц1арулаб составияб сказуемое 1 14 Глаголияб составияб сказуемое 1 15 Бит1араб дополнение 1 16 Определение 1 17 Цадахълъел 1 18 Хъвалсараб дополнение 1 19 Х1алал 1 20 Бак1лъун бугеб х1ал 1 21 Заманлъун бугеб х1ал 1 22 Ишалъул куцлъун бугеб х1ал 1 23 Г1ила-мурадлъун бугеб х!ал 1 24 Подлежащие гьеч1еб предложения 1 25 Бит1араб дополнение гьеч1еб предложения 1 26 Тайпа цоял членалгун предложения 1 27 Обращение 1 28 Гьаркьор кколел раг1аби ва предложениял 1 29 Бат1алъизабураб определение 1 30 Бат1алъизабураб цадахъльел 1 31 Рат1алъизарурал х1алал 1 32 Рат1алъизарурал членазда цадахъ хасал раг1аби 1 33 Бит1араб каламгун предложениял. 1 34 Диалог 1 Всего:34 ч. Программаялъе баян.
Жакъасеб школалда т1адаб борч ккола г1ун бач1унеб г1елалъе гъваридаб ва щулияб г1елмияб лъай кьей, гьеб жидер практикаялъулъ х1алт1изабизе ругьун гьари, дунялалдехун материалистияб бербалагьи лъугьинаби.
Гьеб масъала г1умруялде бахъинабиялъулъ к1удияб бак1 ккола рахьдал мац1алъ.
Миллиял школазда рахьдал мац1 малъиялъул аслияб мурад буго бац1ц1адаб литературияб мац1алда жидерго пикру эркенго загьир гьабизе ц1алдохъаби ругьун гьари (бицунги, хъванги),
Мац1 берцин гьабулеб алаталдаса пайда боси, миллияб художествияб ва г1елмияб литература ц1али ва бич1ч1и.
Авар литературияб мац1алъул кьуч1 ккола болмац1, амма литературияб мац1 бечелъизе к1вар бугеб маг1данлъун ккола киналго диалектал ва наречиял. Цогидал мац1азго г1адин авар мац1алъги г1аммаб куцалда т1олго маг1арулазул рух1ияб бечелъи жанибе бачуна.
Школалда авар мац1 малъиялда цереч1арал масъалаби
Авар мац1 школалда лъазабиялда цереч1арал масъалабилъун ккола: ц1алдохъабазул к1алзул ва хъвавул калам цебет1езаби, пасих1го ц1али камиллъизаби ва каламалъул культура борхизаби.
Школалда авар мац1 малъиялъул мурад буго: ц1алдохъабазе фонетикаялъул, лексикаялъул, раг1и лъугьиналъул ва хисиялъул, грамматикаялъул, стилистикаялъул х1акъалъулъ лъай щвей, жамг1ияб г1умруялда жаниб гьелъул к1варалъул х1акъалъулъ баянал кьей, бит1унхъваялъул ва лъалхъул ишараби камиллъизари, лъималазул раг1ул нахърател бечелъизаби.
1-9 классазда авар мац1алъул курсалъул г1уц1и
Рахьдал мац1алъул программаялда рекъон, 1-9 классазда ц1алдохъабазда малъизе ккола фонетика, графика, лексика, раг1и лъугьин,грамматика (морфология, синтаксис). Гьединго ц1алдохъабазда лъазе ккола стилистикаялъул ва мац1алъул х1акъалъулъ г1аммал г1елмиял баянал. Ц1алдохъаби ругьунлъизе ккола бит1ун хъвазе, бит1ун ц1ализе, калам г1уц1изе ва лъалхъул ишараби лъезе.
Ц1алдохъабазул калам цебет1езаби ва гьел пасих1го ц1ализе ругьун гьари
Школалда авар мац1 малъиялъ ц1алдохъабазул логикияб пикру ва калам цебет1езабула.
Калам цебет1езабиялда хурхараб 3 нух буго:
1. Авар мац1алъул дарсазда лъималазул раг1ул нахърател бечед гьаби. Гьеб бечед гьабула бат1и-бат1иял словариял х1алт1абаздалъун, учебникалда ругел ругьунлъиялъул х1алт1абазул текстаздалъун, к1алзул ва хъвавул изложенияздалъун, сочиненияздалъун.
2. Авар литературияб мац1алъул раг1аби лъугьиналъул, гьел дандраялъул, предложениял г1уц1иялъул, бит1ун ц1алиялъул ва гь.ц. нормаби лъай.
3. Авар мац1алъул дарсазда бат1и-бат1ияб темаялъул ва жжанралъул материалазда т1асан ц1алдохъаби к1алъазе ругьун гьари.
Ц1алдохъанасда лъазе ккола тексталда т1ад х1алт1изе,гьелъул аслияб пикру батизе,къокъаб ва г1ат1идаб план г1уц1изе, гьелда рекъон материал тартибалдеги ккезабун, (бицунги хъванги) изложение т1обит1изе.
Изложениязе текстал ва сочинениязе темаби т1аса рищулеб мехалъ, гьел тарбия кьеялъул ва г1елмияб рахъалъан дандекколел рук1ине ккола.
Ц1алдохъабазул калам цебет1езабиялъе бихьизабураб лъабабго нухалъ гьезул каламалъулъ дандч1валел г1унгут1аби ва гъалат1ал т1аг1инаризе квербакъула.
Хъвавул х1алт1абазул к1одолъи борцуна раг1абаздалъун ва ч1езабун буго гьезие гьаб къадар.
Класс Диктант Словарияб Сочинение Изложение
Раг1и Диктант Раг1и Т1анчил
гьумер Раг1и
Раг1и V 80-90 10-15 90-100 0.5-1 100-140
VI 90-100 15-20 120 1-1.5 140-180
VII 100-120 20-25 140 1.5-2 180-220
VIII 120-130 25-30 160 2-2.5 240-300
IX 130-140 30-35 180 2.5-3.5 300-400
Баян: Х1асилазул (контролияб ) диктантги гьебго роцада гьабила, амма цадахъго грамматикиял т1адкъаял кьолел ругони, диктант къокъ гьабизе бегьула 10 раг1иялъ.
Авар мац1алъе къиматал лъезе ч1езарурал нормаби.
1. К1алзул жавабалъе къимат кьолеб куц.
«5» къимат лъола, мух1канго, г1ураб гъварилъиялда малъараб материал ц1алдохъанас бицунеб ва мац1алъул г1елмиял баяназе бит1араб определение кьолеб бугони, гьединго ц1ехолеб материал т1ок1к1ун лъалеб ва, гьелдаса пайдаги босун, т1ехьалда ругел гурелги, жинцаго ургъарал мисалаздалъун жаваб кьуни.
«4» къимат лъола щуйил къиматалъе мустах1икъаб, амма маг1наялъулъ, яги хадуб-цебе рекъон бач1иналъулъ,1-2 гъалат1 яги бицадулъ 1-2 сакъат ккараб жавабалъе.
«3» къимат лъола ц1ехолеб материал аслияб куцалъ ц1алдохъанасда бич1ч1ун ва лъан бук1ин бихьизабулеб, амма определение кьолаго, яги бит1унхъваялъул къаг1ида бицунаго, г1унгут1аби риччараб, т1убараб мух1канлъи гьеч1еб жавабалъе.
«2» къимат лъола малъараб материалалъул ц1ик1к1унисеб бут1а ц1алдохъанасда лъалеб батич1они, бицунеб жоялъул тартиб гьеч1ого, бак1-бак1алде к1анц1ун бицунеб бугони.
Диктантазе къимат лъолеб куц.
«5» Къимат лъола гъалат1 гьеч1еб х1алт1уе. Гьеб къимат лъолеб диктанталда бук1ине бегьула бит1унхъваялъулъ биччараб 1 сакъат яги лъалхъул ишараялъулъ ккараб 1 г1унгут1и.
«4» къимат лъола бит1унхъваялъулъ 2 ва лъалхъул ишараби лъеялъулъ 2 гъалат1 бугеб, яги бит1унхъваялъулъ 1, лъалхъул ишарабазулъ 3, яги бит1унхъваялъулъ цониги гъалат1 гьеч1еб, лъалхъул ишарабазулъ 4 гъалат1 биччараб диктанталъе. Бит1унхъваялъулъ цого тайпаялъул 3 гъалат1 батаниги лъезе бегьула «4» къимат.
«3» къимат лъола бит1унхъваялъулъ 4 ва лъалхъул ишарабазулъ 4 гъалат1 батараб джиктанталъе, яги бит1унхъваялъулъ 3 ва лъалхъул ишарабазулъ 5, яги бит1унхъваялъулъ цониги гъалат1 гьеч1еб, лъалхъул ишарабазулъ 7 гъалат1 ккараб х1алт1уе.
«2» къимат лъола бит1унхъваялъулъ 7 ва лъалхъул ишарабазулъ 7, яги бит1унхъваялъулъ 6 ва лъалхъул ишарабазулъ 8, яги бит1унхъваялъулъ 5 ва лъалхъул ишарабазулъ 9, яги бит1унхъваялъулъ 8 ва лъалхъул ишараби лъеялъулъ 6 гъалат1 биччараб диктанталъе.
Грамматикиял т1адкъаял т1уразариялъе къимат лъолеб куц
«5» къимат лъола, гъалат1 гьеч1ого, киналго т1адкъаял т1уран ратани.
«4» къимат лъола, киналго т1адкъаязул ункъилъа лъабил бут1а (3/4) бит1ун гьабун батани.
«3» къимат лъола, бащадалниги т1адкъаял рит1ун гьарун ратани.
«2» къимат лъола, бащдалдаса дагь гурони бит1ун т1уразарурал т1адкъаял ратич1они.
5 класс (70 саг1ат)
5 – контролияб диктант
9 – калам цебет1езаби
№ Темаби Саг1ат
1 Такрар гьаби 8
2 Синтаксис ва пунктуация 15
3 Фонетика ва графика 10
4 Лексика 6
5 Раг1и лъугьин ва орфография 4
6 Предметияб ц1ар 4
7 Глагол 9
Ц1алдохъабазда лъазе ккола:
раг1ул бит1араб ва хъвалсараб, г1емер ва цо маг1на бук1ин, омонимал, синонимал ва антонимал;
раг1ул фонетикияб, морфологияб ва г1уц1иялъул разбор гьабизе;
бат1и-бат1иял тайпабазул г1адатал предложениял г1уц1изе;
учебникалда кьурал схемабазда рекъон, предложжениял г1уц1изе;
раг1улъ ругел рагьарал ва рагьукъал гьаркьал хисизарун, предм.ц1аралъул г1емерлъул форма лъугьинабизе.
Ц1алдохъабазда бажаризе ккола:
г1адамазул ва географиял ц1аразулъ, къват1азул, байданазул ва пачалихъиял байрамазул ц1аразулъ к1удияб х1арп хъвазе;
т1ахьазул, газетазул, журналазул, суратазул, кинофильмабазул, литературиял асаразул ц1аразул бет1ералда к1удияб х1арп хъвазе ва кавычкаби лъезе;
журарал раг1аби рит1ун хъвазе;
6 класс (70 саг1ат)
5- контролияб диктант
9 – калам цебет1езаби
№ Темаби Саг1ат
1 Такрар гьаби 8
2 Лексика ва фразеология 6
3 Раг1и лъугьин 3
4 Предметияб ц1ар 9
5 Прилагательное 5
6 Рик1к1ен 8
7 Ц1арубак1 4
8 Причастие 6
9 Деепричастие 7
Ц1алдохъабазда лъазе ккола:
Цогидал мац1аздаса рач1арал раг1аби, ц1иял ва басралъарал раг1аби, фразеологиял сверелал.
Морфологияб къаг1идаялъ раг1и лъугьинабизе.
Цолъул ва г1емерлъул формаялда предм.ц1арал падежазде сверизаризе.
Г1адатаб ва жубараб прилагательное лъугьинабизе.
Причастиял ва деепричастиял лъугьинаризе.
Ц1алдохъабазда бажаризе ккола:
Предм.ц1аралъул суффиксал рит1ун хъвазе.
Журарал предм.ц1арал рит1ун хъвазе.
Рик1к1ен ва ц1арубак1ал рит1ун хъвазе
Причастиял ва деепричастиял сверелазулъ лъалхъул ишараби лъезе.
Жубараб план г1уц1изе.
Бат1и-бат1иял темабазда т1асан ха
Барияб тайпаялъул текст дурусго ва къокъго бицине.
Цо сундул бугониги цебе суратги ч1езабун, хабар г1уц1изе.
7 класс (70 саг1ат)
5 – контролияб диктант
6 – калам цебет1езаби
№ Темаби Саг1ат
1 Такрар гьаби 9
2 Глагол 23
3 Наречие 8
4 Союзал 4
5 Частицаби 5
6 Хадурег1ел 2
7 Междометие 2
8 Резерв 6
Ц1алдохъабазда лъазе ккола:
7 абилеб классалда лъазарурал жалго жидедаго ч1арал ва кумекалъулал каламалъул бут1аби баян гьаризе.
Глаголалъул бат1и-бат1иял формаби лъугьинаризе.
Ц1алдохъабазда бажаризе ккола:
Глаголал рит1ун хъвазе. Союзал, хадурег1ел ва частицаби бит1ун хъвазе, междометиязда хадуб запятая яги ах1ул ишара лъезе. Глаголал, наречиял (аск1об, цебе, гъорлъ) ва частицаби, авар литературияб мац1алъул орфоэпия ц1унун, ц1ализе.
Г1адамасул сипат-сураталъулги х1алт1ул иналъулги описаниялъул элементал ругеб хабарияб тексталъул г1ат1идгоги къокъгоги изложение хъвазе.
8 класс (70 саг1ат)
4 – контролияб диктант
8 – калам цебет1езаби
№ Темаби Саг1ат
1 Такрар гьаби 8
2 Синтаксис ва пунктуация 8
3 Предложениялъул бет1ерал членал 17
4 Г1адатал предложениязул тайпаби 20
5 Резерв 5
Ц1алдохъабазда лъазе ккола:
Раг1абазул дандраязул, бат1и-бат1иял тайпабазул г1адатал предложениязул, рат1алъизарурал членалгун предложениязул синтаксисияб разбор гьабизе.
Раг1абазда гьоркьоб бугеб бухьен баян гьабизе.
Цо составалъул, к1иго составалъул ва лъабго составалъул, тайпа цоял ва рат1алъизарурал членал, обращениял ва гьоркьор ккарал раг1аби ругел г1адатал предложениял г1уц1изе.
Ц1алдохъабазда бажаризе ккола:
Тайпа цоял членал, хит1аб, гьоркьор ккарал раг1аби ва междометиял, рат1алъизарурал членал ругел предложениязулъ лъалхъул ишараби лъезе.
Кколеб бак1алда подлежащеялдаги сказуемоялдаги гьоркьоб тире лъезе
Художествиял текстал пасих1го ц1ализе.
Жиндирго автобиография бицине (абунги хъванги)
Газеталъе макъалаби, данделъиялъул протокол хъвазе
9 класс (70 саг1ат)
4 – контролияб диктант
13 – калам цебет1езаби
№ Темаби Саг1ат
1 Такрар гьаби 7
2 Жубараб предложение 44
3 Резерв 2
Ц1алдохъабазда лъазе ккола:
Журарал предложениязул синтаксисияб разбор гьабизе.
Бат1и-бат1ияб тайпаялъул журарал предложениял данде гьаризе.
Бит1араб калам хъвалсаралде сверизабизе.
Ц1алдохъабазда бажаризе ккола:
Жубараб сок1к1араб предложениялъул бут1абазда гьоркьоб запятая лъезе.
Жубараб предложениялъул бет1ераб ва т1аджубараб бут1аялда гьоркьоб кколелъуб запятая лъезе.
Союз гьеч1еб жубараб предложениялъулъ х1ажатал лъалхъул ишараби лъезе.
Гьит1инаб ялъуни к1удияб макъалаялда т1асан коспект, ялъуни тезисал х1адуризе.
10 класс (35 саг1ат)
2- контролияб диктант
5- калам цебет1езаби
№ Темаби Саг1тал
1 Мац1алъул х1акъалъул г1аммал баянал 1
2 Стилистика ва каламалъул культура 2
3 Лексикология 2
4 Фразеология 2
5 Бит1ун аби (орфоэпия) ва интонация 1
6 Графика, бит1унхъвай ва пунктуация 2
7 Раг1ул г1уц1и ва раг1и лъугьин 1
8 Морфология 16
9 Такрар гьаби 1
11 класс (35 саг1ат)
3 – контролияб диктант
9 – калам цебет1езаби
№ Саг1тал
1 Раг1абазул дандраял ва предложение 5
2 Бет1ерал ва бет1ерал гурел членал 3
3 Тайпа цоял членал 2
4 Хит1аб, гьоркьор кколел раг1аби ва междометие 3
5 Жубараб предложение 1
6 Жубараб сок1к1араб предложение 2
7 Журарал нахърилълъарал предложениял 5
8 Такрар гьаби 2
10-11 классазда авар мац1 малъиялъул аслияб масъалалъун буго цебехун малъараб программияб материалалъул к1вар бугел баянал гъваридго ва г1ат1идго такрар гьари.

Приложенные файлы

  • docx 6954354
    Размер файла: 58 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий